Γιατί η Τουρκία καταγράφει τη μεγαλύτερη πτώση γεννητικότητας στην Ευρώπη την τελευταία δεκαετία;

Ο πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν χαρακτήρισε την κατάσταση «καταστροφή», ενώ το 2025 ανακηρύχθηκε «Έτος της Οικογένειας» με στόχο την αντιστροφή της τάσης.

Περιορισμοί του δείκτη γονιμότητας

Ο συνολικός δείκτης γονιμότητας (TFR) καταγράφει μόνο τις γεννήσεις ενός συγκεκριμένου έτους και δεν δείχνει πόσα παιδιά θα αποκτήσουν συνολικά οι γυναίκες στη ζωή τους.

Πολλοί άνθρωποι σήμερα καθυστερούν την απόκτηση παιδιών, χωρίς απαραίτητα να την απορρίπτουν.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις, η τελική γονιμότητα στην Τουρκία παραμένει πάνω από 2,1, δηλαδή κοντά στο επίπεδο αναπλήρωσης.

Η οικονομική κρίση ως βασικός παράγοντας

Η πρόσφατη έντονη πτώση συνδέεται με:

• Βαθιά οικονομική κρίση

• Υψηλό πληθωρισμό

• Ραγδαία αύξηση τιμών κατοικίας

• Μείωση αγοραστικής δύναμης

• Τις επιπτώσεις της πανδημίας

Σε περιόδους οικονομικής αβεβαιότητας, οι άνθρωποι αναβάλλουν ή εγκαταλείπουν τα σχέδια για παιδιά.

Δεν είναι μόνο θέμα καθυστέρησης

Η μείωση δεν εξηγείται μόνο από την αναβολή.
Λιγότερες οικογένειες αποκτούν τρίτο παιδί, γεγονός που επηρεάζει σημαντικά τον συνολικό δείκτη.

Αιτίες:

• Αύξηση του κόστους ζωής

• Δυσκολία στέγασης

• Μη φιλικό εργασιακό περιβάλλον για μητέρες

• Περιορισμένη και ακριβή παιδική φροντίδα

• Επικράτηση του μοντέλου «δύο παιδιά είναι αρκετά»

Μακροπρόθεσμες κοινωνικές αλλαγές

Η Τουρκία βιώνει μια δημογραφική μετάβαση που άλλες ευρωπαϊκές χώρες πέρασαν νωρίτερα.

Σημαντικοί παράγοντες:

• Αστικοποίηση

• Άνοδος μορφωτικού επιπέδου γυναικών

• Αυξημένη συμμετοχή γυναικών στην εργασία

• Αλλαγή κοινωνικών αξιών

Ωστόσο, αυτοί οι παράγοντες δεν αρκούν για να εξηγήσουν τη ραγδαία πτώση των τελευταίων ετών.

Αυξανόμενο κόστος ανατροφής παιδιών

Το κόστος εκπαίδευσης έχει αυξηθεί σημαντικά.
Το ποσοστό μαθητών σε ιδιωτικά σχολεία ανέβηκε από 1,74% το 2002 σε 8,72% το 2024.

Οι οικογένειες χρειάζεται να επενδύουν πολύ περισσότερους πόρους από την προσχολική ηλικία.

Καθυστερημένοι γάμοι και περισσότερα διαζύγια

• Η μέση ηλικία απόκτησης πρώτου παιδιού αυξήθηκε από 25,5 έτη (2014) σε 27,3 έτη (2024).

• Η μέση ηλικία πρώτου γάμου αυξήθηκε επίσης.

• Η αναλογία διαζυγίων προς γάμους αυξήθηκε από 22% σε 35% (2015–2025).

Επειδή η τεκνοποίηση εκτός γάμου παραμένει κοινωνικά στιγματισμένη,
η καθυστέρηση του γάμου οδηγεί και σε καθυστέρηση των γεννήσεων.

Αλλαγές στη δυναμική των σχέσεων

Στις νεότερες γενιές:

• 52% των γυναικών έχουν πανεπιστημιακό πτυχίο

• 40% των ανδρών έχουν πανεπιστημιακό πτυχίο

Οι γυναίκες συχνά έχουν υψηλότερο μορφωτικό και επαγγελματικό επίπεδο, γεγονός που επηρεάζει τις επιλογές γάμου και τεκνοποίησης.

Αλλαγή αξιών

Παρατηρείται μετατόπιση από:

Παραδοσιακή οικογενειακή προτεραιότητα → προσωπική ανάπτυξη, αυτοπραγμάτωση

Παρά τη σημαντική πτώση, το 2023 η Τουρκία (1,51) παραμένει πάνω από τον μέσο όρο της ΕΕ (1,38).

Με πληροφορίες από euronews

Προσοχή! Επιτρέπεται η αναδημοσίευση των πληροφοριών του παραπάνω άρθρου ή μέρους αυτών μόνο αν αναφέρεται ως πηγή το https://paidis.com/ και υπάρχει ενεργός σύνδεσμος.