Ανατροπή-ΣΟΚ για τη μετφορμίνη: Μετά από 60 χρόνια, οι επιστήμονες ανακάλυψαν ότι δρα εκεί που κανείς δεν περίμενε

Η ανακάλυψη που αλλάζει τα δεδομένα

Ερευνητές από το Baylor College of Medicine στις ΗΠΑ εντόπισαν ένα εγκεφαλικό μονοπάτι μέσω του οποίου φαίνεται να δρα η μετφορμίνη, πέρα από τις ήδη γνωστές επιδράσεις της σε άλλα σημεία του σώματος. Ο παθοφυσιολόγος Makoto Fukuda εξήγησε ότι μέχρι σήμερα ήταν ευρέως αποδεκτό πως η μετφορμίνη μειώνει τη γλυκόζη στο αίμα κυρίως περιορίζοντας την παραγωγή γλυκόζης από το ήπαρ. Άλλες μελέτες είχαν δείξει ότι δρα και μέσω του εντέρου. Ωστόσο, οι επιστήμονες αποφάσισαν να εξετάσουν και τον εγκέφαλο, επειδή θεωρείται βασικός ρυθμιστής του μεταβολισμού της γλυκόζης σε ολόκληρο το σώμα.

Το σημείο-κλειδί μέσα στον εγκέφαλο

Προηγούμενη έρευνα από την ίδια επιστημονική ομάδα είχε ήδη εντοπίσει μια πρωτεΐνη στον εγκέφαλο, την Rap1, η οποία επηρεάζει τον μεταβολισμό της γλυκόζης, ιδιαίτερα σε μια περιοχή που ονομάζεται κοιλιομεσαίος υποθάλαμος (VMH). Στη μελέτη του 2025, πειράματα σε ποντίκια έδειξαν ότι η μετφορμίνη φτάνει σε αυτή την περιοχή του εγκεφάλου και βοηθά στην αντιμετώπιση του διαβήτη τύπου 2 ουσιαστικά απενεργοποιώντας την Rap1. Το πιο εντυπωσιακό εύρημα ήταν ότι όταν οι ερευνητές δημιούργησαν ποντίκια χωρίς την Rap1, η μετφορμίνη δεν είχε καμία επίδραση σε μια κατάσταση παρόμοια με τον διαβήτη, παρόλο που άλλα φάρμακα συνέχισαν να λειτουργούν.

Αυτό αποτελεί ισχυρή ένδειξη ότι η μετφορμίνη δρα στον εγκέφαλο μέσω διαφορετικού μηχανισμού από άλλα φάρμακα.

Ποια κύτταρα επηρεάζει η μετφορμίνη

Οι ερευνητές μελέτησαν επίσης πιο αναλυτικά ποιοι νευρώνες επηρεάζονται από τη δράση της μετφορμίνης. Διαπίστωσαν ότι οι νευρώνες SF1 ενεργοποιούνται όταν η μετφορμίνη εισάγεται στον εγκέφαλο, γεγονός που δείχνει ότι συμμετέχουν άμεσα στον τρόπο με τον οποίο δρα το φάρμακο. Αυτό το εύρημα μπορεί στο μέλλον να οδηγήσει σε πιο στοχευμένες θεραπείες, οι οποίες θα στοχεύουν συγκεκριμένα αυτά τα νευρικά κύτταρα.

Τι γνωρίζουμε ήδη για τη μετφορμίνη

Η μετφορμίνη είναι ένα φάρμακο με μακρά διάρκεια χρήσης και σχετικά χαμηλό κόστος. Χρησιμοποιείται για να μειώνει τη γλυκόζη που παράγει το ήπαρ και να βελτιώνει τον τρόπο με τον οποίο το σώμα χρησιμοποιεί την ινσουλίνη, βοηθώντας έτσι στη διαχείριση του διαβήτη τύπου 2. Τώρα, τα νέα στοιχεία δείχνουν ότι η δράση της πιθανότατα δεν περιορίζεται μόνο στο ήπαρ και στο έντερο, αλλά περιλαμβάνει και τον εγκέφαλο.

Γιατί αυτή η μελέτη θεωρείται τόσο σημαντική

Αν τα ευρήματα αυτά επιβεβαιωθούν και σε ανθρώπους, οι επιστήμονες εκτιμούν ότι θα μπορούσαν να βρουν νέους τρόπους να ενισχύσουν τη δράση της μετφορμίνης και να την κάνουν ακόμη πιο αποτελεσματική. Σύμφωνα με τον Fukuda, τα αποτελέσματα αυτά ανοίγουν τον δρόμο για την ανάπτυξη νέων θεραπειών για τον διαβήτη που θα στοχεύουν απευθείας αυτό το εγκεφαλικό μονοπάτι.

Η σχέση με την υγεία του εγκεφάλου και τη γήρανση

Οι ερευνητές σημειώνουν επίσης ότι η μετφορμίνη είναι γνωστή και για άλλες πιθανές ωφέλιμες επιδράσεις, όπως η επιβράδυνση της γήρανσης του εγκεφάλου. Μάλιστα, σχεδιάζουν να εξετάσουν αν το ίδιο εγκεφαλικό σήμα της Rap1 ευθύνεται και για άλλες καλά τεκμηριωμένες επιδράσεις του φαρμάκου στον εγκέφαλο. Το θέμα συνδέεται και με άλλες μελέτες που έχουν δείξει ότι η μετφορμίνη μπορεί να επιβραδύνει τη γήρανση του εγκεφάλου και να βελτιώνει τη διάρκεια ζωής.

Η μετφορμίνη και η “εξαιρετική μακροζωία”

Στο κείμενο αναφέρεται και μια μελέτη του 2025 σε περισσότερες από 400 μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες, η οποία συνέκρινε τη μετφορμίνη με ένα άλλο φάρμακο για τον διαβήτη, τη σουλφονυλουρία. Οι γυναίκες που λάμβαναν μετφορμίνη υπολογίστηκε ότι είχαν 30% μικρότερο κίνδυνο να πεθάνουν πριν από την ηλικία των 90 ετών, σε σύγκριση με όσες λάμβαναν σουλφονυλουρία. Το εύρημα αυτό ενισχύει την ιδέα ότι η μετφορμίνη μπορεί να έχει ρόλο στη μείωση των επιδράσεων της γήρανσης.

Δεν είναι χωρίς παρενέργειες

Παρότι η μετφορμίνη θεωρείται γενικά ασφαλής σε σύγκριση με άλλες θεραπείες για τον διαβήτη τύπου 2, οι παρενέργειες δεν είναι σπάνιες. Σύμφωνα με το κείμενο, προβλήματα από το γαστρεντερικό όπως:

• ναυτία
• διάρροια
• κοιλιακή ενόχληση

μπορεί να επηρεάζουν έως και το 75% όσων τη λαμβάνουν. Επιπλέον, μπορεί να εμφανιστούν και άλλες συνέπειες όταν συνυπάρχουν καταστάσεις όπως η νεφρική δυσλειτουργία, η οποία επίσης αυξάνει τον κίνδυνο για την υγεία.

Ένα φάρμακο με μέλλον πέρα από τον διαβήτη;

Η μετφορμίνη θεωρείται επίσης γεροθεραπευτικό φάρμακο, δηλαδή ένα φάρμακο που μπορεί να επιβραδύνει διάφορες διαδικασίες γήρανσης στο σώμα. Για παράδειγμα, έχει φανεί ότι μπορεί να:

• περιορίζει τη βλάβη στο DNA
• ενισχύει γονιδιακές δραστηριότητες που συνδέονται με μακροζωία

Προηγούμενες μελέτες έχουν ακόμη δείξει ότι μπορεί να μειώνει τη φθορά στον εγκέφαλο και να μειώνει τον κίνδυνο για long COVID.

Το συμπέρασμα των επιστημόνων

Η νέα αυτή ανακάλυψη αλλάζει ουσιαστικά τον τρόπο με τον οποίο οι επιστήμονες βλέπουν τη μετφορμίνη. Όπως τόνισε ο Fukuda, η μετφορμίνη δεν δρα μόνο στο ήπαρ ή στο έντερο, αλλά και στον εγκέφαλο. Μάλιστα, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι ενώ το ήπαρ και το έντερο χρειάζονται υψηλές συγκεντρώσεις του φαρμάκου για να ανταποκριθούν, ο εγκέφαλος φαίνεται να αντιδρά σε πολύ χαμηλότερα επίπεδα. Αν αυτά τα ευρήματα επιβεβαιωθούν και σε ανθρώπους, η μετφορμίνη ίσως αποκτήσει στο μέλλον ακόμη ευρύτερο ρόλο, όχι μόνο στη θεραπεία του διαβήτη, αλλά και σε άλλες παθήσεις που σχετίζονται με τη γήρανση και την υγεία του εγκεφάλου.

Η έρευνα δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Science Advances.

Προσοχή! Επιτρέπεται η αναδημοσίευση των πληροφοριών του παραπάνω άρθρου ή μέρους αυτών μόνο αν αναφέρεται ως πηγή το https://paidis.com/ και υπάρχει ενεργός σύνδεσμος.