Εικόνες του Τυρνάβου 1

Λέγεται μάλιστα ότι ο βυζαντινός αυτοκράτορας Ανδρόνικος Παλαιολόγος ήταν ο ιδρυτής του μοναστηριού του Προφήτη Ηλία…

Άλλη εκδοχή αναφέρει ότι όταν ο Οθωμανός πολέμαρχος Τουραχάν όταν κατέλαβε οριστικά τη Θεσσαλία, συνένωσε πολλούς μικρούς οικισμούς στην περιοχή, θεμελιώνοντας στην σημερινή τοποθεσία, στην αριστερή όχθη του Τιταρήσιου, την πόλη του Τυρνάβου το 1423-25 μ.Χ.

Πέρασαν αιώνες και ο Τύρναβος άνθισε. Αναπτύχθηκε. Οι ανάγκες επέβαλλαν την κατασκευή οδικού δικτύου και το γεφύρωμα του Τιταρήσιου (Ξηριά). Ξεφυλλίζοντας την ιστορία για την γέφυρα του Τυρνάβου, μαθαίνουμε ότι στην ίδια θέση υπήρχε γέφυρα που φέρεται να κτίστηκε στα μεταβυζαντινά χρόνια «ίσως ήταν έργο του Αλεξίου Κομνηνού…».
Ο περιηγητής Ιωάννης Λεονάρδος σε πέρασμά του από τον Τύρναβο το 1836 αναφέρει ότι η είσοδος στην πόλη γινόταν από την επιβλητική πέτρινη γέφυρα με τις δεκαέξι κομψές καμάρες, κτίσμα των ύστερων βυζαντινών χρόνων!!!

Οι κάτοικοι εργατικοί, φιλόκαλοι, πολυπράγμονες και οικονομικά εύρωστοι, οικοδόμησαν εντυπωσιακά κτίσματα…
Μερικά στέκουν μέχρι σήμερα σε πείσμα των καιρών και των ανθρώπων.

Οι Τυρναβίτες όμως ήταν φιλομαθείς και θρήσκοι. Πολλοί ξενιτεύτηκαν και πλούτισαν σε χώρες ή πόλεις της κεντρικής Ευρώπης. Όπως ο Δημήτριος Ζ. Χατζηαντωνίου δημιούργησε στο Βουκουρέστι τεράστια περιουσία. Με δικές του δαπάνες του ανήγειρε και λειτούργησε σχολείο στη γενέθλια πόλη του, γνωστό ως «Παρθεναγωγείο», το σημερινό 2ο Δημ. Σχολείο!!Οι Τυρναβίτες τα παλιά χρόνια είχαν έντονο το θρησκευτικό συναίσθημα. Οι Οθωμανοί από τα πρώτα χρόνια έδειξαν μεγάλη ανοχή. Οι κάτοικοι έκτισαν πολλές εκκλησίες, που ήταν περισσότερες από τα τζαμιά. Έλληνες και ξένοι περιηγητές, αναφέρουν ότι το 1770 υπήρχαν καταγεγραμμένες 16 εκκλησίες, 2 μοναστήρια, 6 τζαμιά, πολλά μετόχια και 40~ ιδιωτικά παρεκκλησία.

Οι εκκλησίες που κτίσθηκαν την εποχή της Οθωμανικής κυριαρχίας, έπρεπε να είναι
χαμηλότερες από τα τούρκικα τζαμιά. Για τον λόγο αυτό οι τεχνίτες έσκαβαν το έδαφος όσο
απαιτούνταν. Έτσι πολλές εκκλησίες σήμερα είναι χαμηλότερες του εδάφους!

Πολλοί κάτοικοι συνεισέφεραν ως αφιερωτές στην εικονογράφηση ή στην κατασκευή του νάρθηκα του Αγίου Ιωάννη, του Αγίου Δημητρίου του Αγίου Αθανασίου (νεκροταφείο). Ξεχωρίζουν : η μεγάλη δωρήτρια Ευθυμία Αστ. Γουνιτσιώτου και Κων/νος Β. Τσιμπλούλης.
Πολλές φορές λάθη ανθρώπων επιφέρουν μεγάλες καταστροφές, ακόμα και σε μνημεία… Ευτυχώς σε όσες περιπτώσεις συνέβη επουλώθηκαν γρήγορα. Ενδεικτικά οι πυρκαγιές που κατέστρεψαν ολοκληρωτικά τον Άγιο Δημήτριο και τον Άγιο Ιωάννη…

Η μητρόπολη του Τυρνάβου είναι η Παναγία Φανερωμένη που στον νάρθηκά της υπάρχουν τρεις εντοιχισμένες πλάκες αναθηματικές πλάκες των πεσόντων στους Βαλκανικούς πολέμους 1912-13.

Άνωθεν της κεντρικής εισόδου της εκκλησίας, μια σπάνια εικονογράφηση με θέμα την γέννηση της Παναγίας και ημερομηνία 20-9-1874.
Διακρίνεται η αφιέρωση του αφιερωτή πρώην Δημάρχου Τυρνάβου Σταμουλάκη Μουλούλη (1883-87).
Οι φθορές στα χρώματα της αγιογραφίας θα πρέπει να ανησυχήσουν όσους πρέπει για την συντήρηση και προστασία της. Δεν πρέπει να χαθεί η τεχνοτροπία και τα χρώματα αγιογραφίας.

Οι Τυρναβίτες επέδειξαν ιδιαίτερη φροντίδα και αρχιτεκτονική επιλογή των σπιτιών
τους, ακολουθώντας άλλοτε την τυπική γραμμή της κατασκευής τους και άλλοτε την πλούσια
μορφή της με τα εξωτερικά στολίσματα.
Είναι χαρακτηριστικό ότι αρκετά σπίτια διέθεταν «προστώα» μια σκεπαστή
κατασκευή στην κύρια είσοδο του σπιτιού ή στην πρόσοψή του. Την αρχιτεκτονική αυτή
πρόταση την βλέπουμε στην Αρχαία Ελλάδα η οποία υιοθετήθηκε τόσο από τους Ρωμαίους,
όσο και από άλλους πολιτισμούς. Το χρώμα κι εδώ αναδεικνύει το κτίριο!!!

Το σπίτι φέρεται να οικοδομήθηκε το 1922, παρατηρούμε να το στολίζουν τα ακροκέραμα στην κατάληξη της σκεπής, το υπερυψωμένο υπόγειο που χρησίμευε ως χώρος αποθήκευσης, την κεντρική είσοδο στη μέση της πρόσοψης, την ξύλινη εξώθυρα προστατευμένη από το «προστώο» με το αέτωμα στο οποίο υπάρχει αναγεγραμμένο το έτος κατασκευής 1922, την επιβλητική μαρμάρινη σκάλα, την μεγάλη εμπρός αυλή με το καλντερίμι διακοσμημένη με τριανταφυλλιές, θάμνους, κληματαριά, έλατο…

Διακρίνεται το πηγάδι μακριά από το σπίτι, και δίπλα του η πετροκόπανα. Το θαυμάσιο σπίτι προστατεύει στιβαρός περίβολος με μασίφ σιδεριές, που στηρίζονται σε κτισμένες κολώνες. Το πως θα εισέρχονταν ο επισκέπτης όταν η περίτεχνη εξώπορτα της αυλής ήταν κλειστή, την λύση έδινε το μεταλλικό χέρι, δίκην ηλεκτρικού κουδουνιού της τότε εποχής.

Λεπτομέρεια: η πήλινη καμινάδα που σπάνια βρίσκουμε στην πόλη μας, όπως και
το οβάλ διακοσμητικό στο αέτωμα που πιθανόν ανέγραφε το έτος ανέγερσης του σπιτιού,
μια συνήθη σχετικά πρακτική…
Μια εκ των πλέον καλοδιατηρημένων νεοκλασικών οικιών, ιστορικών
οικογενειών. Ζωντανό παράδειγμα των δυνατοτήτων διατήρησης της αρχιτεκτονικής μας
κληρονομιάς. Μια οικία που κανείς δεν χορταίνει να παρατηρεί.
Στην πρόσοψη της οικίας εντυπωσιάζει το προστώο με το λιτό αέτωμα που στην
κορυφή του στέκει περίτεχνη κατασκευή ακροκέραμου, με εξαιρετικές εξωτερικές
αρχιτεκτονικές γύψινες παρεμβάσεις και με τέσσερεις κίονες κορινθιακού ρυθμού να το
στηρίζουν! Η εναλλαγή των επιφανειών και τα προσεγμένα χρώματα αναδεικνύουν το
κτίριο. Οι όποιες μεταγενέστερες προσθήκες δεν επηρεάζουν την συνολική αρχιτεκτονική
της παλιάς οικίας. Αντίθετα την υπηρετούν και την αναδεικνύουν!!

Μια ακόμη οικία με τα ανωτέρω χαρακτηριστικά, με περίτεχνα εξωτερικά γύψινα και το προστώο στην πρόσοψη. Στέκει σοβαρά τραυματισμένο από το κτύπημα του εγκέλαδου το 2021…

Η παλιά οικία, κτισμένη από μασίφ τούβλο, Τυρναβίτικης προέλευσης των κεραμαριών, στέκει επιβλητική. Κι εδώ κυριαρχεί η συνολική εικόνα με την μεγάλη αυλή εμπρός υπενδεδυμένη με το σύνηθες καλντερίμι, γεμάτη τριανταφυλλιές, την πλατύφυλλη μουριά, δένδρο που κυριαρχούσε παλιότερα στις αυλές των σπιτιών. Κι εδώ το πηγάδι που τροφοδοτούσε με δροσερό νερό τους νοικοκυραίους του.

Συνεχίζεται…

Προσοχή! Επιτρέπεται η αναδημοσίευση των πληροφοριών του παραπάνω άρθρου ή μέρους αυτών μόνο αν αναφέρεται ως πηγή το https://paidis.com/ και υπάρχει ενεργός σύνδεσμος.