Το μαρμάρινο κεφάλι του Μεγάλου Αλεξάνδρου επιστρέφει στην Ιταλία μετά από δεκαετίες περιπλάνησης

Το έργο, το οποίο απεικονίζει τον Μακεδόνα στρατηλάτη ως τον θεό Ήλιο και φέρει εμφανείς φθορές —λείπουν η μύτη και το μέτωπο— αποτέλεσε το κεντρικό έκθεμα σε τελετή που πραγματοποιήθηκε στη Ρώμη, για τον εορτασμό της επιστροφής περισσότερων από 300 αρχαιοτήτων από τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Ένα ταξίδι ενός αιώνα

Η ιστορία του αντικειμένου είναι εξίσου εντυπωσιακή με την καλλιτεχνική του αξία. Το κεφάλι ανακαλύφθηκε πριν από περισσότερο από έναν αιώνα στη Ρωμαϊκή Αγορά (Forum) και τοποθετήθηκε σε μουσείο της Ρώμης. Ωστόσο, λόγω ανεπαρκούς καταγραφής των συλλογών, εξαφανίστηκε χωρίς να γίνει άμεσα αντιληπτό.

Οι ειδικοί εκτιμούν ότι η κλοπή σημειώθηκε κάποια στιγμή μεταξύ 1910 και 1960, ενώ η απουσία του διαπιστώθηκε μόλις κατά τη διάρκεια μεταγενέστερης απογραφής.

Από την εξαφάνιση στις δημοπρασίες

Το κεφάλι επανεμφανίστηκε δεκαετίες αργότερα στη Νέα Υόρκη, όπου πωλήθηκε σε δημοπρασία δύο φορές — το 1974 και το 2011. Τελικά, το 2018, οι αρχές της πόλης το κατέσχεσαν από γκαλερί, αφού επιβεβαίωσαν ότι επρόκειτο για κλεμμένο αρχαιολογικό εύρημα.

Σύμφωνα με δικαστικά έγγραφα, η κλοπή είχε περάσει απαρατήρητη για χρόνια — ακόμη και δεκαετίες — γεγονός που αποδίδεται στο τεράστιο μέγεθος της Ρωμαϊκής Αγοράς αλλά και στις ιστορικές συγκυρίες, όπως οι παγκόσμιοι πόλεμοι.

Μαζικός επαναπατρισμός αρχαιοτήτων

Η επιστροφή του μαρμάρινου κεφαλιού δεν ήταν μεμονωμένο γεγονός. Συνολικά, περισσότερα από 300 αντικείμενα επεστράφησαν στην Ιταλία, μεταξύ των οποίων:

• Αρχαία νομίσματα και αγγεία
• Αρχιτεκτονικά θραύσματα
• Το πηδάλιο ενός πλοίου
• Ένα χάλκινο γλυπτό φτερωτού σάτυρου από το Ηράκλειο
• Αιγυπτιακά γλυπτά από βασάλτη
• Βυζαντινά χρυσά νομίσματα
• Αγγεία από την περιοχή της Κανόζα ντι Πούλια

Ιδιαίτερη σημασία έχει ότι περισσότερα από 20 αντικείμενα προέρχονταν από τις συλλογές του Μητροπολιτικού Μουσείου Τέχνης της Νέας Υόρκης, όπως ελληνικά κεραμικά κύπελλα (περ. 500 π.Χ.) και χρυσά σκουλαρίκια του 5ου αιώνα π.Χ.

Διεθνής συνεργασία και πολιτιστική δικαιοσύνη

Η επιστροφή αυτών των θησαυρών αποτελεί αποτέλεσμα πολυετούς συνεργασίας μεταξύ Ιταλίας και Ηνωμένων Πολιτειών. Οι δύο χώρες γιόρτασαν πρόσφατα την 25η επέτειο μιας σημαντικής συμφωνίας που έχει οδηγήσει στην επαναφορά περισσότερων από 5.000 πολιτιστικών αντικειμένων στην Ιταλία.

Το ιταλικό Υπουργείο Πολιτισμού διατηρεί ενεργή βάση δεδομένων κλεμμένων έργων και συνεχίζει να διεκδικεί την επιστροφή αντικειμένων που βρίσκονται στο εξωτερικό.

Προσοχή! Επιτρέπεται η αναδημοσίευση των πληροφοριών του παραπάνω άρθρου ή μέρους αυτών μόνο αν αναφέρεται ως πηγή το https://paidis.com/ και υπάρχει ενεργός σύνδεσμος.