Ποιος θα διαχειρίζεται την ελληνική πολιτιστική κληρονομιά για τα επόμενα 50 χρόνια; Το νομοσχέδιο που πυροδοτεί έντονες αντιδράσεις

Το επίκεντρο της αντιπαράθεσης είναι: ποιος θα λαμβάνει τις αποφάσεις για τη λειτουργία, την οικονομική αξιοποίηση και τη συνολική στρατηγική διαχείρισης ενός μεγάλου μέρους της ελληνικής πολιτιστικής κληρονομιάς για τα επόμενα 50 χρόνια.

Αυτό ακριβώς είναι το σημείο στο οποίο εστιάζουν οι έντονες αντιδράσεις και του αρχαιολογικού κόσμου.

Με το νέο νομοσχέδιο δημιουργείται η «Οργανισμός Ανάπτυξης και Διαχείρισης Ελληνικής Πολιτιστικής Κληρονομιάς Α.Ε.», ένας νέος φορέας που παρουσιάζεται από την κυβέρνηση ως ο βασικός επιχειρησιακός βραχίονας του ΟΔΑΠ και αποκτά ιδιαίτερα διευρυμένες αρμοδιότητες στη διαχείριση του πολιτιστικού αποθέματος της χώρας.

Οι αρμοδιότητες που αλλάζουν τα δεδομένα

Τα άρθρα 5, 6 και 7 του νομοσχεδίου συγκεντρώνουν το μεγαλύτερο ενδιαφέρον.

Η νέα εταιρεία αναλαμβάνει, μεταξύ άλλων τη διαχείριση:

• του ηλεκτρονικού εισιτηρίου,
• των συστημάτων πρόσβασης,
• των ψηφιακών υπηρεσιών,
• των πωλητηρίων,
• της παραγωγής και διάθεσης επίσημων αντιγράφων αρχαιοτήτων,
• της εμπορικής πολιτικής, αλλά και
• της αξιοποίησης ακινήτων του Υπουργείου Πολιτισμού και του ΟΔΑΠ.

Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι θα έχει καθοριστικό ρόλο στον τρόπο με τον οποίο οργανώνεται η καθημερινή λειτουργία εμβληματικών χώρων όπως η Ακρόπολη, οι Δελφοί, η Κνωσός, η Αρχαία Ολυμπία, η Δήλος, τα μεγάλα αρχαιολογικά μουσεία, αλλά και τα πωλητήρια, τα αναψυκτήρια και άλλες εγκαταστάσεις που συνδέονται με αυτούς.

Το άρθρο 4 προβλέπει διάρκεια λειτουργίας 50 ετών, με δυνατότητα παράτασης, ενώ μεταγενέστερες διατάξεις προβλέπουν τη σταδιακή μεταφορά σημαντικών αρμοδιοτήτων από τον ΟΔΑΠ στη νέα εταιρεία.

Γιατί μιλούν για αλλαγή φιλοσοφίας

Ο Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων υποστηρίζει ότι δεν πρόκειται απλώς για μια διοικητική αναδιάρθρωση.

Το νομοσχέδιο αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο θα λαμβάνονται οι αποφάσεις για την πολιτιστική κληρονομιά, συγκεντρώνοντας σε έναν φορέα εταιρικής μορφής αρμοδιότητες που μέχρι σήμερα ασκούνταν από δημόσιες υπηρεσίες και τον ΟΔΑΠ.

Οι αρχαιολόγοι υποστηρίζουν ότι το ζήτημα δεν αφορά μόνο τα εισιτήρια ή τα πωλητήρια. Αφορά το:

• ποιος θα διαμορφώνει την εμπορική στρατηγική,
• ποιος θα οργανώνει την αξιοποίηση των πολιτιστικών πόρων και
• ποια λογική θα καθοδηγεί αυτές τις αποφάσεις για τις επόμενες δεκαετίες.

Για τον λόγο αυτό κάνουν λόγο για μετάβαση από ένα μοντέλο που δίνει προτεραιότητα στην προστασία και την επιστημονική διαχείριση της πολιτιστικής κληρονομιάς σε ένα μοντέλο που ενισχύει τον επιχειρησιακό και οικονομικό χαρακτήρα της διαχείρισης.

Το ευρωπαϊκό παράδειγμα

Η οικονομική αξιοποίηση μουσείων και αρχαιολογικών χώρων δεν αποτελεί ελληνική πρωτοτυπία. Αντίστοιχα μοντέλα εφαρμόζονται εδώ και χρόνια σε χώρες όπως η Γαλλία, η Ολλανδία και το Ηνωμένο Βασίλειο, μέσω της διαχείρισης εισιτηρίων, πωλητηρίων, χορηγιών και πολιτιστικών εκδηλώσεων.

Ωστόσο, η ελληνική πρόταση διαφοροποιείται:

1. ως προς το εύρος των αρμοδιοτήτων που συγκεντρώνονται σε μία Ανώνυμη Εταιρεία και
2. ως προς τη διάρκεια της συγκεκριμένης θεσμικής επιλογής, η οποία προβλέπεται να ισχύσει για τουλάχιστον μισό αιώνα.

Το πραγματικό διακύβευμα

Η δημόσια αντιπαράθεση δεν αφορά μόνο μια οργανωτική μεταρρύθμιση. Αφορά μια επιλογή που θα καθορίσει τον τρόπο διαχείρισης της ελληνικής πολιτιστικής κληρονομιάς για πολλές γενιές.

Προσοχή! Επιτρέπεται η αναδημοσίευση των πληροφοριών του παραπάνω άρθρου ή μέρους αυτών μόνο αν αναφέρεται ως πηγή το https://paidis.com/ και υπάρχει ενεργός σύνδεσμος.