Η Αίγυπτος «χτίζει» έναν νέο Νείλο στην έρημο – Το σχέδιο που μπορεί να αλλάξει το μέλλον της χώρας

Για χιλιάδες χρόνια, οι ετήσιες πλημμύρες του Νείλου μετέφεραν γόνιμα ιζήματα που ανανέωναν φυσικά τα εδάφη, επιτρέποντας την ανάπτυξη ενός από τους αρχαιότερους πολιτισμούς του κόσμου.

Η ισορροπία αυτή όμως άλλαξε μετά την ολοκλήρωση του Φράγματος του Ασουάν το 1970. Αν και το έργο εξασφάλισε ηλεκτρική ενέργεια και σταθερή παροχή νερού για άρδευση, σταμάτησε τη φυσική μεταφορά των γόνιμων ιζημάτων προς το Δέλτα. Οι αγρότες στράφηκαν στα χημικά λιπάσματα και το γεωργικό σύστημα της χώρας μεταβλήθηκε ριζικά.

Οι νέες πιέσεις στον Νείλο

Τα προβλήματα δεν περιορίζονται στις αλλαγές που προκάλεσε το φράγμα.

Η κατασκευή του Μεγάλου Φράγματος της Αιθιοπικής Αναγέννησης (GERD) στον Γαλάζιο Νείλο δημιουργεί ανησυχίες στην Αίγυπτο για πιθανές μελλοντικές μειώσεις στη ροή του ποταμού.

Παράλληλα, ο πληθυσμός της χώρας αυξήθηκε από περίπου 60 εκατομμύρια το 1990, σε πάνω από 100 εκατομμύρια σήμερα, ενώ η αστική ανάπτυξη καταλαμβάνει ολοένα και περισσότερες γεωργικές εκτάσεις.

Το αποτέλεσμα είναι ότι η Αίγυπτος έχει εξελιχθεί στον μεγαλύτερο εισαγωγέα σιταριού στον κόσμο, εξαρτώμενη σε μεγάλο βαθμό από τις διεθνείς αγορές τροφίμων.

Το σχέδιο των 9.200 τετραγωνικών χιλιομέτρων

Το πρόγραμμα New Delta, που ανακοινώθηκε το 2018, προβλέπει την αξιοποίηση περίπου 9.200 τετραγωνικών χιλιομέτρων ερήμου.

Εάν ολοκληρωθεί, θα αυξήσει τις καλλιεργήσιμες εκτάσεις της Αιγύπτου κατά περισσότερο από ένα τρίτο, δημιουργώντας μία νέα γεωργική ζώνη δυτικά του Νείλου.

Ένα τεράστιο δίκτυο καναλιών και υπόγειων αγωγών

Στην καρδιά του έργου βρίσκεται ένα σύνθετο υδροδοτικό σύστημα.

Το κανάλι Al Hammam, μήκους περίπου 170 χιλιομέτρων, συλλέγει γεωργικά αποστραγγιστικά νερά που διαφορετικά θα κατέληγαν στη Μεσόγειο, και τα μεταφέρει στην ενδοχώρα.

Ταυτόχρονα, δεύτερο δίκτυο μεταφέρει νερό απευθείας από τον Νείλο.

Επειδή η νέα καλλιεργήσιμη περιοχή βρίσκεται περίπου 100 μέτρα ψηλότερα, κατασκευάζονται ισχυροί αντλιοσταθμοί που ανυψώνουν το νερό σταδιακά.

Για να περιοριστούν οι απώλειες από την εξάτμιση κάτω από τις ακραίες θερμοκρασίες της ερήμου, σημαντικό μέρος του νερού μεταφέρεται μέσω υπόγειων αγωγών.

Το μεγαλύτερο εργοστάσιο επεξεργασίας νερού στον κόσμο;

Πριν χρησιμοποιηθεί στην άρδευση, το νερό περνά από το New Delta Water Treatment Plant, μία εγκατάσταση που, σύμφωνα με το The B1M, συγκαταλέγεται στις μεγαλύτερες του είδους της παγκοσμίως.

Η μονάδα επεξεργάζεται εκατομμύρια κυβικά μέτρα νερού καθημερινά, μετατρέποντας νερά χαμηλότερης ποιότητας σε κατάλληλα για γεωργική χρήση και μειώνοντας έτσι την πίεση στα αποθέματα του Νείλου.

Οι δορυφόροι δείχνουν ότι η έρημος πρασινίζει

Οι εικόνες από δορυφόρους αποκαλύπτουν ήδη θεαματικές αλλαγές.

Εκεί όπου μέχρι πρόσφατα υπήρχε μόνο άμμος, εμφανίζονται πλέον εκατοντάδες κυκλικά χωράφια, που αρδεύονται μέσω συστημάτων center pivot irrigation.

Μέχρι το 2024, χιλιάδες τετραγωνικά χιλιόμετρα είχαν ήδη μετατραπεί σε καλλιεργήσιμη γη, κάτι που η αιγυπτιακή κυβέρνηση παρουσιάζει ως απόδειξη της επιτυχίας του έργου.

Οι ειδικοί προειδοποιούν για σοβαρούς κινδύνους

Παρά την εντυπωσιακή πρόοδο, αρκετοί αναλυτές εκφράζουν σοβαρές επιφυλάξεις.

Σύμφωνα με μελέτες που βασίζονται σε δορυφορικά δεδομένα, μεγάλο μέρος των νέων καλλιεργειών δεν ποτίζεται ακόμη από τα νέα κανάλια αλλά από υπόγειους υδροφορείς, οι οποίοι δημιουργήθηκαν εδώ και χιλιάδες χρόνια και ανανεώνονται εξαιρετικά αργά ή και καθόλου.

Εάν αυτά τα αποθέματα εξαντληθούν, δεν θα μπορούν εύκολα να αντικατασταθούν.

Παράλληλα, οι επικριτές επισημαίνουν ότι σημαντικό μέρος της νέας παραγωγής αφορά φρούτα, λαχανικά και ξηρούς καρπούς για εξαγωγές, αντί για βασικά τρόφιμα όπως το σιτάρι. Κατά την άποψή τους, αυτό δεν λύνει το πρόβλημα της εξάρτησης της χώρας από τις εισαγωγές.

Το στοίχημα των επόμενων δεκαετιών

Η Αίγυπτος έχει επιχειρήσει και στο παρελθόν μεγάλα σχέδια ανάπτυξης της ερήμου, όπως το έργο Toshka, τα οποία δεν πέτυχαν τους αρχικούς τους στόχους.

Το New Delta Project είναι σαφώς πιο φιλόδοξο και βασίζεται σε σύγχρονες τεχνολογίες ανακύκλωσης νερού, επεξεργασίας λυμάτων και εκτεταμένων υποδομών.

Το εάν θα αποτελέσει μία πραγματική λύση για το μέλλον της χώρας ή ακόμη ένα μεγαλεπήβολο σχέδιο που δεν θα δικαιώσει τις προσδοκίες, θα εξαρτηθεί από τη βιωσιμότητα του συστήματος σε μια εποχή αυξανόμενης λειψυδρίας και συνεχούς πληθυσμιακής αύξησης.

Ένα είναι βέβαιο: η προσπάθεια της Αιγύπτου να δημιουργήσει έναν «νέο Νείλο» μέσα στην έρημο αποτελεί ένα από τα πιο εντυπωσιακά και φιλόδοξα έργα μηχανικής και διαχείρισης φυσικών πόρων του 21ου αιώνα.

Προσοχή! Επιτρέπεται η αναδημοσίευση των πληροφοριών του παραπάνω άρθρου ή μέρους αυτών μόνο αν αναφέρεται ως πηγή το https://paidis.com/ και υπάρχει ενεργός σύνδεσμος.