Δύο άνθρωποι μπορεί να έχουν σχεδόν τον ίδιο ΔΜΣ και παρ’ όλα αυτά να βρίσκονται σε εντελώς διαφορετική κατάσταση υγείας – Νέα διεθνής μελέτη δείχνει γιατί τα κιλά και το ύψος δεν αρκούν για να αποτυπώσουν τις πραγματικές επιπτώσεις της παχυσαρκίας στον οργανισμό

Για δεκαετίες, όταν η συζήτηση έφτανε στην παχυσαρκία, ένας αριθμός είχε σχεδόν τον πρώτο λόγο: ο Δείκτης Μάζας Σώματος (ΔΜΣ ή BMI).

Υπολογίζεται με βάση το βάρος και το ύψος και χρησιμοποιείται ευρέως για να εκτιμηθεί αν κάποιος έχει φυσιολογικό βάρος, είναι υπέρβαρος ή έχει παχυσαρκία.

Μόνο που ο αριθμός αυτός έχει ένα σημαντικό μειονέκτημα: δεν μπορεί από μόνος του να δείξει πόσο έχει επηρεαστεί η υγεία ενός συγκεκριμένου ανθρώπου από το υπερβολικό σωματικό λίπος.

Μια νέα διεθνής μελέτη που δημοσιεύθηκε στο JAMA Network Open έρχεται να δείξει πόσο μεγάλη μπορεί να είναι αυτή η διαφορά. Άνθρωποι με σχεδόν ίδιο –και μάλιστα πολύ υψηλό– ΔΜΣ μπορεί να έχουν εντελώς διαφορετική επιβάρυνση της υγείας τους.

Το εύρημα θα μπορούσε να επηρεάσει στο μέλλον ακόμη και τον τρόπο με τον οποίο επιλέγονται και ιεραρχούνται οι ασθενείς για βαριατρικές και μεταβολικές επεμβάσεις.

Τι εξέτασαν οι επιστήμονες

Οι ερευνητές ανέλυσαν στοιχεία από 2.316 ενήλικες που υποβλήθηκαν σε μεταβολική-βαριατρική χειρουργική επέμβαση σε τέσσερα μεγάλα εξειδικευμένα κέντρα στη Βρετανία, την Ισπανία, τη Γαλλία και τη Βραζιλία.

Αντί όμως να εξετάσουν τους ασθενείς μόνο με βάση τον ΔΜΣ, εφάρμοσαν το νέο πλαίσιο για τη διάγνωση της παχυσαρκίας που πρότεινε το 2025 διεθνής επιτροπή ειδικών του The Lancet Diabetes & Endocrinology.

Η νέα προσέγγιση διακρίνει την παχυσαρκία σε δύο βασικές κατηγορίες.

Κλινική παχυσαρκία

Σε αυτή την περίπτωση, το υπερβολικό σωματικό λίπος έχει ήδη συνδεθεί με δυσλειτουργία οργάνων ή σημαντικό περιορισμό της καθημερινής λειτουργικότητας.

Μπορεί, για παράδειγμα, να υπάρχουν προβλήματα όπως υπέρταση, μεταβολικές διαταραχές, υπνική άπνοια, καρδιακή ή νεφρική δυσλειτουργία ή σοβαροί λειτουργικοί και μυοσκελετικοί περιορισμοί.

Προκλινική παχυσαρκία

Και εδώ υπάρχει υπερβολικό σωματικό λίπος, αλλά η λειτουργία των οργάνων παραμένει διατηρημένη.

Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχει κίνδυνος. Το άτομο μπορεί να έχει αυξημένη πιθανότητα να εμφανίσει προβλήματα υγείας στο μέλλον, αλλά δεν υπάρχουν ακόμη οι οργανικές ή λειτουργικές επιπτώσεις που χαρακτηρίζουν την κλινική παχυσαρκία.

Σχεδόν ίδιος ΔΜΣ – Πολύ διαφορετική υγεία

Εδώ βρίσκεται και το πιο ενδιαφέρον εύρημα της μελέτης.

Από τους 2.316 ανθρώπους που εξετάστηκαν, 1.709, δηλαδή το 73,8%, πληρούσαν τα κριτήρια της κλινικής παχυσαρκίας. Οι υπόλοιποι 607, ποσοστό 26,2%, κατατάχθηκαν στην προκλινική παχυσαρκία.

Κι όμως, η κατανομή του ΔΜΣ στις δύο ομάδες ήταν παρόμοια.

Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα του βρετανικού κέντρου: ο μέσος ΔΜΣ ήταν 47,5 στους ασθενείς με κλινική παχυσαρκία και 48,5 σε εκείνους με προκλινική παχυσαρκία.

Αν κάποιος έβλεπε μόνο αυτούς τους δύο αριθμούς, θα μπορούσε εύκολα να πιστέψει ότι η δεύτερη ομάδα είχε τουλάχιστον εξίσου σοβαρή κατάσταση. Όμως η συνολική εικόνα της υγείας των ασθενών έδειχνε κάτι διαφορετικό.

Μεγαλύτερος καρδιαγγειακός και χειρουργικός κίνδυνος

Οι άνθρωποι με κλινική παχυσαρκία ήταν σημαντικά μεγαλύτεροι σε ηλικία. Ανάλογα με το κέντρο, η μέση ηλικία τους κυμαινόταν περίπου από 45,6 έως 48,9 χρόνια, ενώ στην ομάδα της προκλινικής παχυσαρκίας από 34,7 έως 40 χρόνια.

Παρουσίαζαν επίσης μεγαλύτερη συνολική επιβάρυνση από νοσήματα και υψηλότερο εκτιμώμενο καρδιαγγειακό κίνδυνο.

Σε όσα κέντρα υπήρχαν διαθέσιμα τα σχετικά στοιχεία, καταγράφηκε επίσης υψηλότερος εκτιμώμενος μακροπρόθεσμος κίνδυνος θανάτου. Σε μία από τις ομάδες της μελέτης, εκείνη της Γαλλίας, οι σοβαρές επιπλοκές μέσα στις πρώτες 30 ημέρες μετά την επέμβαση ήταν συχνότερες στους ασθενείς με κλινική παχυσαρκία.

Με άλλα λόγια, ο ΔΜΣ των δύο ομάδων έμοιαζε. Η πραγματική κατάσταση της υγείας τους, όμως, όχι.

Τι σημαίνει αυτό για τον μέσο άνθρωπο

Η μελέτη δεν λέει ότι πρέπει να πετάξουμε τον ΔΜΣ στα σκουπίδια.

Ο ΔΜΣ παραμένει ένας απλός και χρήσιμος δείκτης, ιδιαίτερα για μια πρώτη εκτίμηση. Αυτό που αμφισβητείται είναι η ιδέα ότι ένας αριθμός που προκύπτει μόνο από το βάρος και το ύψος μπορεί να περιγράψει από μόνος του την κατάσταση της υγείας ενός ανθρώπου.

Δύο άνθρωποι με ΔΜΣ 35, 40 ή 45 δεν έχουν κατ’ ανάγκη την ίδια επιβάρυνση, τον ίδιο κίνδυνο ή τις ίδιες θεραπευτικές ανάγκες.

Ο ένας μπορεί να έχει ήδη οργανικές ή λειτουργικές επιπτώσεις που σχετίζονται με την παχυσαρκία, ενώ ο άλλος μπορεί να μην τις έχει ακόμη.

Γιατί αυτό μπορεί να αλλάξει και τα κριτήρια για χειρουργείο

Η διάκριση αποκτά ιδιαίτερη σημασία όταν πρόκειται να ληφθεί μια τόσο σοβαρή απόφαση όσο η μεταβολική ή βαριατρική χειρουργική επέμβαση.

Για έναν άνθρωπο με κλινική παχυσαρκία, η επέμβαση μπορεί να αποτελεί θεραπεία μιας νόσου που ήδη επηρεάζει τον οργανισμό.

Για έναν άνθρωπο με προκλινική παχυσαρκία, ο βασικός στόχος μπορεί να είναι διαφορετικός: να μειωθεί ο κίνδυνος να εμφανιστούν σοβαρά προβλήματα υγείας στο μέλλον.

Προσθήκη του Paidis.com ως προτεινόμενη πηγή στην Google

Προσοχή! Επιτρέπεται η αναδημοσίευση των πληροφοριών του παραπάνω άρθρου ή μέρους αυτών μόνο αν αναφέρεται ως πηγή το https://paidis.com/ και υπάρχει ενεργός σύνδεσμος.