Το εγκεφαλικό επεισόδιο θεωρείται συνήθως νόσος της μεγαλύτερης ηλικίας. Τα τελευταία χρόνια, όμως, οι επιστήμονες παρακολουθούν με αυξανόμενο ενδιαφέρον όσα συμβαίνουν στους νεότερους ανθρώπους, καθώς εκατοντάδες χιλιάδες περιστατικά καταγράφονται κάθε χρόνο πριν από την ηλικία των 50 ετών και ορισμένοι δείκτες παρουσιάζουν πλέον ανοδική πορεία.

Μία από τις σημαντικότερες πρόσφατες έρευνες, που δημοσιεύθηκε το 2025 και βασίστηκε στη Global Burden of Disease Study 2021, εξέτασε την πορεία των εγκεφαλικών σε ανθρώπους ηλικίας 15 έως 49 ετών σε 204 χώρες και περιοχές, από το 1990 έως το 2021.

Τα ευρήματα δείχνουν ότι μέσα σε αυτές τις τρεις δεκαετίες ο απόλυτος αριθμός νέων περιστατικών εγκεφαλικού στις συγκεκριμένες ηλικίες αυξήθηκε κατά 36%. Οι ερευνητές διευκρινίζουν, ωστόσο, ότι μέρος αυτής της αύξησης συνδέεται με τις δημογραφικές μεταβολές και την αύξηση του παγκόσμιου πληθυσμού.

Πιο ανησυχητικό θεωρείται ένα άλλο εύρημα: ενώ συνολικά από το 1990 οι ηλικιακά προσαρμοσμένοι δείκτες είχαν μειωθεί, από το 2015 έως το 2021 η επίπτωση του ισχαιμικού εγκεφαλικού στους νέους άρχισε να αυξάνεται κατά περίπου 0,65% τον χρόνο. Ανοδική τάση καταγράφηκε και στην υπαραχνοειδή αιμορραγία, κατά περίπου 0,58% ετησίως.

Σχεδόν 1,8 εκατομμύρια περιστατικά τον χρόνο πριν από τα 50

Το μέγεθος του προβλήματος αποτυπώνεται και στο Global Stroke Fact Sheet 2025 του World Stroke Organization, το οποίο βασίζεται επίσης στα δεδομένα της GBD.

Παγκοσμίως συμβαίνουν σχεδόν 12 εκατομμύρια νέα εγκεφαλικά επεισόδια κάθε χρόνο. Από αυτά, περίπου 1,76 εκατομμύρια αφορούν ανθρώπους ηλικίας 15 έως 49 ετών. Πρόκειται για περίπου το 15% όλων των νέων περιστατικών εγκεφαλικού παγκοσμίως.

Το ισχαιμικό εγκεφαλικό –που προκαλείται όταν διακόπτεται η παροχή αίματος σε τμήμα του εγκεφάλου– αποτελεί τη συχνότερη μορφή. Περισσότερα από 900.000 ισχαιμικά εγκεφαλικά ετησίως συμβαίνουν σε ανθρώπους 15 έως 49 ετών.

Μια δεύτερη μεγάλη μελέτη, η οποία επικεντρώθηκε ακόμη περισσότερο στις μικρές ηλικίες, εξέτασε ανθρώπους 15 έως 39 ετών σε 204 χώρες. Οι ερευνητές υπολόγισαν ότι το 2021 συνέβησαν περίπου 757.000 εγκεφαλικά σε αυτή την ηλικιακή ομάδα. Σε σχέση με το 1990, ο απόλυτος αριθμός των περιστατικών ήταν αυξημένος κατά περίπου 19%.

Υπάρχει όμως μια σημαντική λεπτομέρεια: όταν οι επιστήμονες συνυπολόγισαν τις μεταβολές στη σύνθεση και το μέγεθος του πληθυσμού, ο παγκόσμιος ηλικιακά προσαρμοσμένος δείκτης είχε μειωθεί. Αυτό δείχνει ότι η εικόνα δεν είναι ίδια σε όλες τις ηλικίες, σε όλες τις χώρες ή σε όλες τις μορφές εγκεφαλικού.

Γιατί παθαίνουν εγκεφαλικό άνθρωποι 30 και 40 ετών;

Η μεγάλη μελέτη για τις ηλικίες 15-49 ετών ανέδειξε την υψηλή συστολική αρτηριακή πίεση ως τον σημαντικότερο τροποποιήσιμο παράγοντα κινδύνου για την επιβάρυνση που προκαλεί το εγκεφαλικό στους νέους.

Στο πρόβλημα συμβάλλουν επίσης μεταβολικοί και καθημερινοί παράγοντες που εμφανίζονται πλέον από μικρότερες ηλικίες: αυξημένο σωματικό βάρος, υψηλό σάκχαρο, υψηλή LDL χοληστερόλη και κάπνισμα. Η επίδρασή τους δεν είναι ίδια σε κάθε χώρα, καθώς το φορτίο των εγκεφαλικών στους νέους παρουσιάζει μεγάλες γεωγραφικές και κοινωνικοοικονομικές διαφορές.

Στη μελέτη των ηλικιών 15-39 ετών, οι μεταβολικοί παράγοντες κινδύνου συνδέθηκαν με το 46,2% των θανάτων από εγκεφαλικό, ενώ η υψηλή συστολική πίεση από μόνη της συνδέθηκε με το 37,87%.

Στους νέους, πάντως, ένα εγκεφαλικό δεν οφείλεται πάντοτε στους κλασικούς καρδιαγγειακούς παράγοντες. Οι γιατροί διερευνούν επίσης αιτίες που έχουν μεγαλύτερη σχετική σημασία σε αυτές τις ηλικίες, όπως προβλήματα στα αγγεία του αυχένα, διαταραχές της πήξης ή καρδιακές ανωμαλίες. Σε ένα μέρος των νεότερων ασθενών, μάλιστα, η ακριβής αιτία μπορεί να παραμείνει άγνωστη ακόμη και μετά τον έλεγχο.

Γιατί ανησυχούν οι επιστήμονες

Ένα εγκεφαλικό στα 35 ή στα 45 χρόνια μπορεί να σημαίνει ότι ένας άνθρωπος θα ζήσει για δεκαετίες με τις συνέπειές του. Κινητικές δυσκολίες, προβλήματα στην ομιλία και τη μνήμη ή άλλες μορφές αναπηρίας μπορεί να επηρεάσουν την εργασία, την οικογένεια και ολόκληρη την υπόλοιπη ζωή του.

Γι’ αυτό το ζήτημα δεν αφορά μόνο τον αριθμό των περιστατικών αλλά και το τεράστιο φορτίο που δημιουργεί ένα εγκεφαλικό όταν συμβαίνει τόσο νωρίς.

Τα στοιχεία δεν δείχνουν ότι οι νέοι κινδυνεύουν περισσότερο από τους ηλικιωμένους – το εγκεφαλικό παραμένει σαφώς συχνότερο στις μεγαλύτερες ηλικίες. Δείχνουν όμως κάτι που μέχρι πριν από λίγα χρόνια ήταν πολύ ευκολότερο να παραβλεφθεί: σχεδόν ένα στα επτά εγκεφαλικά παγκοσμίως συμβαίνει ήδη σε ανθρώπους 15 έως 49 ετών και, ειδικά για το ισχαιμικό εγκεφαλικό, η πρόσφατη τάση στις νεότερες ηλικίες έχει αρχίσει να κινείται προς τη λάθος κατεύθυνση.

Προσθήκη του Paidis.com ως προτεινόμενη πηγή στην Google

Προσοχή! Επιτρέπεται η αναδημοσίευση των πληροφοριών του παραπάνω άρθρου ή μέρους αυτών μόνο αν αναφέρεται ως πηγή το https://paidis.com/ και υπάρχει ενεργός σύνδεσμος.