Στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο η Ελλάδα για τα σκουπίδια – Εκτός ευρωπαϊκών προδιαγραφών το 81% των ΧΥΤΑ

Η υπόθεση ξεκίνησε το 2021

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είχε αποστείλει στην Ελλάδα προειδοποιητική επιστολή τον Νοέμβριο του 2021, επισημαίνοντας προβλήματα στον τρόπο με τον οποίο γίνεται η επεξεργασία των αποβλήτων πριν αυτά οδηγηθούν σε χώρους υγειονομικής ταφής.

Τον Δεκέμβριο του 2024 ακολούθησε αιτιολογημένη γνώμη προς την Ελλάδα.

Τότε οι παρατηρήσεις της Επιτροπής αφορούσαν ελλείψεις σε 84 χώρους υγειονομικής ταφής, αλλά και ένα ευρύτερο πρόβλημα: σύμφωνα με την Κομισιόν, η χώρα δεν είχε δημιουργήσει ένα ολοκληρωμένο και επαρκές δίκτυο εγκαταστάσεων διαχείρισης αποβλήτων, λαμβάνοντας υπόψη τις βέλτιστες διαθέσιμες τεχνικές.

Μετά την απάντηση των ελληνικών αρχών και την αξιολόγηση των νεότερων στοιχείων, η Επιτροπή διαπίστωσε ότι τρεις από τους 84 χώρους είχαν κλείσει. Το πρόβλημα όμως παρέμεινε στους περισσότερους από τους υπόλοιπους. Από τους 81 χώρους, οι 66 κρίνονται μη συμμορφούμενοι, σύμφωνα με την Κομισιόν.

Τί προβλέπει η ευρωπαϊκή νομοθεσία

Η ευρωπαϊκή νομοθεσία προβλέπει ότι τα απόβλητα που οδηγούνται σε Χώρους Υγειονομικής ΤΑφής πρέπει προηγουμένως να έχουν υποστεί κατάλληλη επεξεργασία.

Στόχος είναι να περιορίζονται όσο το δυνατόν περισσότερο οι επιπτώσεις της ταφής στο περιβάλλον και στην ανθρώπινη υγεία.

Η οδηγία για την υγειονομική ταφή θεσπίζει κανόνες που αποσκοπούν, μεταξύ άλλων, στην προστασία του εδάφους, του νερού και του αέρα, ενώ η οδηγία-πλαίσιο για τα απόβλητα καθορίζει το γενικό ευρωπαϊκό πλαίσιο για την πρόληψη, την επαναχρησιμοποίηση, την ανακύκλωση, την ανάκτηση και τελικά τη διάθεση των αποβλήτων.

Δεν επαρκούν οι εγκαταστάσεις επεξεργασίας

Το πρόβλημα που εντοπίζει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν περιορίζεται στους ίδιους τους χώρους ταφής.

Η Κομισιόν καταλήγει επίσης στο συμπέρασμα ότι η δυναμικότητα των εγκαταστάσεων επεξεργασίας αποβλήτων πριν από την ταφή δεν είναι επαρκής για την επεξεργασία των σύμμεικτων αστικών αποβλήτων.

Με απλά λόγια, το ευρωπαϊκό πρόβλημα της Ελλάδας δεν αφορά μόνο το πού καταλήγουν τα σκουπίδια, αλλά και το κατά πόσο υπάρχει επαρκής υποδομή ώστε να γίνεται η προβλεπόμενη επεξεργασία τους πριν φτάσουν εκεί.

Η Επιτροπή θεωρεί ότι οι προσπάθειες που έχουν γίνει από τις ελληνικές αρχές για την αντιμετώπιση των ελλείψεων δεν ήταν επαρκείς και γι’ αυτό αποφάσισε να προχωρήσει στο επόμενο στάδιο της διαδικασίας: την παραπομπή της χώρας στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Πολύ χαμηλή ανακύκλωση και μεγάλη εξάρτηση από την ταφή

Το πρόβλημα γίνεται ακόμη πιο εμφανές από τα στοιχεία που είχε παρουσιάσει η ίδια η Ευρωπαϊκή Επιτροπή τον Ιούνιο του 2026 για την Ελλάδα.

Σύμφωνα με αυτά, περίπου το 80% των αστικών αποβλήτων εξακολουθεί να οδηγείται σε ταφή, παρά την εφαρμογή τέλους ταφής από το 2022.

Παράλληλα, το ποσοστό ανακύκλωσης στην Ελλάδα αναφέρεται στο 17,4%, έναντι περίπου 48% στην Ευρωπαϊκή Ένωση!

Η Επιτροπή είχε επισημάνει την ανάγκη για περισσότερες κατάλληλες υποδομές, ενίσχυση της χωριστής συλλογής αποβλήτων και εφαρμογή συστημάτων «πληρώνω όσο πετάω».

Τώρα τον λόγο έχει το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο

Η παραπομπή δεν σημαίνει ότι επιβάλλεται αυτομάτως τώρα νέο πρόστιμο στην Ελλάδα.

Σημαίνει ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, αφού προηγήθηκαν τα προηγούμενα στάδια της διαδικασίας επί παραβάσει, και αφού έκρινε ανεπαρκή τα μέτρα συμμόρφωσης, αποφάσισε να φέρει την υπόθεση ενώπιον του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Μαζί με την Ελλάδα παραπέμπεται για αντίστοιχες παραβάσεις και η Κύπρος, όπου, σύμφωνα με την Επιτροπή, το 21% των παραγόμενων αποβλήτων οδηγείται σε ταφή χωρίς προηγούμενη κατάλληλη επεξεργασία.

Για την Ελλάδα, ωστόσο, το στοιχείο που ξεχωρίζει είναι σαφές: τέσσερα χρόνια μετά την πρώτη επίσημη προειδοποίηση της Κομισιόν, 66 από τους 81 χώρους υγειονομικής ταφής που παραμένουν στην υπόθεση εξακολουθούν, σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, να μη συμμορφώνονται με τις ευρωπαϊκές απαιτήσεις.