Μισθοί εκπαιδευτικών: Η Ελλάδα πολύ κάτω από τον …μέσο όρο του ΟΟΣΑ

Προσοχή: Πρόκειται για μικτές αποδοχές

Πριν από οποιαδήποτε σύγκριση χρειάζονται δύο σημαντικές διευκρινίσεις.

Πρώτον, τα ποσά που παρουσιάζει ο συγκεκριμένος πίνακας του ΟΟΣΑ αφορούν μικτές και όχι καθαρές αποδοχές. Πρόκειται για τους θεσμοθετημένους ετήσιους μισθούς πριν από την αφαίρεση των φόρων και των ασφαλιστικών και συνταξιοδοτικών εισφορών που βαρύνουν τον εργαζόμενο.

Επομένως, τα ποσά που ακολουθούν δεν αντιστοιχούν στα χρήματα που τελικά μπαίνουν στην τσέπη του εκπαιδευτικού.

Δεύτερον, τα «δολάρια PPP» δεν είναι πραγματικά δολάρια και δεν πρέπει να μετατρέπονται σε ευρώ με την τρέχουσα συναλλαγματική ισοτιμία.

Τι είναι τα «δολάρια PPP» και γιατί τα χρησιμοποιεί ο ΟΟΣΑ

Το PPP προέρχεται από τον όρο Purchasing Power Parity, δηλαδή Ισοτιμία Αγοραστικής Δύναμης.

Ο λόγος που χρησιμοποιείται είναι απλός: 1.000 ευρώ δεν έχουν την ίδια αγοραστική δύναμη σε όλες τις χώρες.

Το κόστος για στέγαση, τρόφιμα, μετακινήσεις και άλλες καθημερινές ανάγκες διαφέρει σημαντικά από χώρα σε χώρα. Εάν συγκρίναμε απλώς τους μισθούς μετατρέποντας τα ευρώ, τις κορώνες ή άλλα νομίσματα σε δολάρια με την τρέχουσα συναλλαγματική ισοτιμία, η σύγκριση δεν θα αποτύπωνε αυτές τις διαφορές στο κόστος ζωής.

Γι’ αυτό ο ΟΟΣΑ μετατρέπει τους μισθούς σε μια κοινή μονάδα, τα δολάρια ΗΠΑ προσαρμοσμένα με βάση την αγοραστική δύναμη (USD PPP).

Με απλά λόγια, το PPP επιχειρεί να απαντήσει στο ερώτημα:

«Πόσα αγαθά και υπηρεσίες μπορεί να αγοράσει με τον μισθό του ένας εκπαιδευτικός στη χώρα όπου ζει;»

Έτσι γίνεται πιο ουσιαστική η σύγκριση μεταξύ ενός εκπαιδευτικού στην Ελλάδα και ενός εκπαιδευτικού στη Γερμανία, στην Ιταλία ή στην Πορτογαλία.

Γι’ αυτό και τα 32.883 δολάρια PPP της Ελλάδας δεν σημαίνουν ότι ο Έλληνας εκπαιδευτικός παίρνει 32.883 πραγματικά δολάρια τον χρόνο. Πρόκειται για μια στατιστική αποτίμηση της αγοραστικής δύναμης του μικτού μισθού του, η οποία χρησιμοποιείται για διεθνείς συγκρίσεις.

Και, για τον ίδιο λόγο, θα ήταν λανθασμένο να πάρουμε τα 32.883 δολάρια PPP και να τα μετατρέψουμε σε ευρώ χρησιμοποιώντας την ισοτιμία ευρώ-δολαρίου.

Από 25.267 δολάρια PPP ξεκινά η Ελλάδα

Για έναν εκπαιδευτικό Γυμνασίου στην Ελλάδα, με τα προσόντα που θεωρούνται τα συνηθέστερα για το συγκεκριμένο στάδιο της σταδιοδρομίας, ο ΟΟΣΑ καταγράφει:

Προϋπηρεσία	Ελλάδα	Μέσος όρος ΟΟΣΑ
Αρχικός μισθός	25.267	49.712
Μετά από 10 χρόνια	30.344	63.085
Μετά από 15 χρόνια	32.883	66.583
Ανώτατο μισθολογικό κλιμάκιο	48.114	79.800

Σημείωση: Πρόκειται για μικτές ετήσιες θεσμοθετημένες αποδοχές, πριν από φόρους και εισφορές, εκφρασμένες σε δολάρια ΗΠΑ προσαρμοσμένα με βάση την αγοραστική δύναμη (PPP). Δεν πρόκειται ούτε για καθαρούς μισθούς ούτε για πραγματικά ποσά σε δολάρια.

Η απόσταση της Ελλάδας από τον μέσο όρο δεν περιορίζεται στους νεοεισερχόμενους. Παραμένει μεγάλη ακόμη και μετά από πολλά χρόνια υπηρεσίας.

Στην αρχή της σταδιοδρομίας, η ελληνική επίδοση αντιστοιχεί περίπου στο 51% του μέσου όρου του ΟΟΣΑ. Στα 10 χρόνια βρίσκεται περίπου στο 48%, στα 15 χρόνια στο 49%, ενώ ακόμη και στο ανώτατο μισθολογικό κλιμάκιο φτάνει περίπου στο 60% του μέσου όρου.

Ελλάδα και Ευρώπη: Μεγάλες διαφορές στα 15 χρόνια υπηρεσίας

Ακόμη πιο χαρακτηριστική είναι η εικόνα όταν συγκρίνουμε τον εκπαιδευτικό Γυμνασίου στην Ελλάδα με τους συναδέλφους του σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες.

Μισθοί εκπαιδευτικών – αρχικός και στα 15 χρόνια

Μισθοί εκπαιδευτικών – στα 10 χρόνια και στο ανώτατο κλιμάκιο

Όλα τα ποσά του πίνακα είναι ετήσια, μικτά και εκφρασμένα σε USD PPP.

Στα 15 χρόνια η Ελλάδα περίπου στο μισό της ΕΕ

Στα 15 χρόνια υπηρεσίας, η Ελλάδα βρίσκεται στα 32.883 δολάρια PPP, έναντι 65.122 στον μέσο όρο των 25 χωρών της ΕΕ που περιλαμβάνονται στον συγκεκριμένο δείκτη. Δηλαδή η ελληνική επίδοση αντιστοιχεί περίπου στο 50,5% του ευρωπαϊκού μέσου όρου.

Μεγάλη είναι η απόσταση ακόμη και από άλλες χώρες της νότιας Ευρώπης. Στα 15 χρόνια υπηρεσίας ο αντίστοιχος δείκτης είναι 77.440 στην Ισπανία, 57.045 στην Πορτογαλία και 52.613 στην Ιταλία, έναντι 32.883 στην Ελλάδα.

Στη Γερμανία φτάνει τα 111.804 και στην Ολλανδία τα 115.235 δολάρια PPP.

Αυτό δεν σημαίνει ότι ένας Γερμανός εκπαιδευτικός παίρνει κυριολεκτικά 111.804 δολάρια ή ότι ένας Έλληνας παίρνει 32.883 δολάρια. Σημαίνει ότι, όταν οι μικτοί μισθοί προσαρμοστούν ώστε να ληφθούν υπόψη οι διαφορετικές τιμές και το κόστος ζωής κάθε χώρας, η διαφορά εξακολουθεί να είναι πολύ μεγάλη.

Και σε σχέση με άλλους πτυχιούχους οι Έλληνες εκπαιδευτικοί υστερούν

Το πρόβλημα δεν εμφανίζεται μόνο όταν η Ελλάδα συγκρίνεται με άλλες χώρες.

Στο ειδικό σημείωμα του ΟΟΣΑ για την Ελλάδα αναφέρεται ότι οι πραγματικές μέσες αποδοχές των εκπαιδευτικών είναι χαμηλότερες από εκείνες άλλων εργαζομένων με τριτοβάθμια εκπαίδευση.

Σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ, οι εκπαιδευτικοί προσχολικής εκπαίδευσης στην Ελλάδα κερδίζουν κατά μέσο όρο 30% λιγότερα από άλλους εργαζομένους με τριτοβάθμια εκπαίδευση, ενώ στους εκπαιδευτικούς Γυμνασίου η διαφορά φτάνει περίπου στο 24%.

Ένα ακόμη πρόβλημα: η ηλικία των εκπαιδευτικών

Η έκθεση του 2026 έχει ιδιαίτερη σημασία και για έναν ακόμη λόγο, καθώς ο ΟΟΣΑ εξετάζει την έλλειψη εκπαιδευτικών και τη γήρανση του ανθρώπινου δυναμικού.

Στην Ελλάδα, το 40% των εκπαιδευτικών της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης είναι ηλικίας 55 ετών και άνω, όταν ο μέσος όρος στις χώρες για τις οποίες υπάρχουν διαθέσιμα στοιχεία είναι 25%.

Αυτό σημαίνει ότι ένα μεγάλο μέρος του σημερινού εκπαιδευτικού προσωπικού θα πλησιάσει τα επόμενα χρόνια στην ηλικία συνταξιοδότησης.

Σε συνδυασμό με τις αποδοχές που καταγράφει ο ΟΟΣΑ, τίθεται επομένως και το ζήτημα της οικονομικής ελκυστικότητας του εκπαιδευτικού επαγγέλματος για τις νεότερες γενιές.