Πορτογαλία: Στους δρόμους οι πολίτες – Η ακρίβεια και τα πανάκριβα σπίτια εξαντλούν τα νοικοκυριά

Χιλιάδες πολίτες βγήκαν στους δρόμους της Πορτογαλίας το Σάββατο 10 Οκτωβρίου, διαμαρτυρόμενοι για την ακρίβεια, τους χαμηλούς μισθούς και τις συνεχείς αυξήσεις στις τιμές των κατοικιών.

Εργαζόμενοι, νέοι και συνταξιούχοι εξέφρασαν τη δυσαρέσκειά τους για την οικονομική πίεση που δέχονται, καθώς τα εισοδήματά τους δυσκολεύονται να καλύψουν ακόμη και τις βασικές ανάγκες.

Οι κινητοποιήσεις πραγματοποιήθηκαν με κεντρικό σύνθημα «Não dá mais para viver assim» («Δεν μπορούμε να ζούμε άλλο έτσι»), αποτυπώνοντας την αγανάκτηση για τις συνθήκες διαβίωσης που αντιμετωπίζει σημαντικό μέρος της πορτογαλικής κοινωνίας.

Στη Λισαβόνα, οι διαδηλωτές συγκεντρώθηκαν στην πλατεία Largo do Intendente και πραγματοποίησαν πορεία στο κέντρο της πόλης, ενώ συγκεντρώσεις έγιναν επίσης στο Πόρτο, την Μπράγκα, το Αβέιρο και το Φουνσάλ.

Στα συνθήματα κυριάρχησαν οι αναφορές σε μισθούς που δεν επαρκούν μέχρι το τέλος του μήνα, αλλά και στις δυσκολίες των νέων να αποκτήσουν οικονομική ανεξαρτησία. Για πολλούς εργαζομένους, ακόμη και με σταθερή απασχόληση, η ενοικίαση ενός σπιτιού αποτελεί πλέον εξαιρετικά δύσκολη υπόθεση.

Αύξηση 16,5% στις τιμές των κατοικιών μέσα σε έναν χρόνο

Η στεγαστική κρίση βρίσκεται στο επίκεντρο των κοινωνικών αντιδράσεων, καθώς οι τιμές των ακινήτων αυξάνονται με ρυθμούς πολύ υψηλότερους από εκείνους των εισοδημάτων.

Σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat που δημοσιοποιήθηκαν στις αρχές Οκτωβρίου, οι τιμές των κατοικιών στην Πορτογαλία αυξήθηκαν κατά 16,5% το δεύτερο τρίμηνο του 2026 σε ετήσια βάση, καταγράφοντας τη μεγαλύτερη άνοδο στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Την ίδια περίοδο, ο ευρωπαϊκός μέσος όρος διαμορφώθηκε στο 4,7%.

Παράλληλα, σύμφωνα με στοιχεία της πλατφόρμας ακινήτων Idealista, η μέση ζητούμενη τιμή πώλησης κατοικιών έφτασε τον Σεπτέμβριο τα 3.228 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο, σημειώνοντας ετήσια αύξηση 7,9%.

Οι εξελίξεις αυτές έχουν άμεσο αντίκτυπο στην καθημερινότητα των πολιτών. Πολλοί νέοι παραμένουν στο πατρικό τους σπίτι ακόμη και μετά τα 30, ενώ άλλοι αναγκάζονται να εγκατασταθούν μακριά από τα μεγάλα αστικά κέντρα αναζητώντας πιο προσιτές επιλογές.

Ενδεικτική είναι η διαπίστωση του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου ότι το 30,3% των ενοικιαστών στην Πορτογαλία αντιμετώπιζε το 2024 υπερβολική επιβάρυνση από τις στεγαστικές δαπάνες, έναντι 18,6% κατά μέσο όρο στην ευρωζώνη.

«Δουλεύουμε μόνο και μόνο για να βγάλουμε τον μήνα»

Πίσω από τις διαδηλώσεις βρίσκεται η αίσθηση ότι η εργασία δεν εξασφαλίζει πλέον την οικονομική σταθερότητα που θα επέτρεπε στους πολίτες να σχεδιάσουν το μέλλον τους.

Οι διοργανωτές περιγράφουν μια καθημερινότητα στην οποία οι εργαζόμενοι εξαντλούνται προσπαθώντας να πληρώσουν λογαριασμούς, καύσιμα, τρόφιμα και ενοίκια, χωρίς να τους απομένουν χρήματα για άλλες ανάγκες.

Σύμφωνα με πορτογαλικά μέσα ενημέρωσης, περίπου 40 οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών συμμετείχαν στις κινητοποιήσεις, διεκδικώντας μέτρα για την προστασία της αγοραστικής δύναμης.

Αντιδράσεις για τις αλλαγές στη νομοθεσία περί ενοικίων

Οι διαδηλώσεις πραγματοποιούνται σε μια περίοδο έντονης πολιτικής αντιπαράθεσης για τις αλλαγές που προωθεί η πορτογαλική κυβέρνηση στην αγορά κατοικίας.

Στις 30 Σεπτεμβρίου, το κοινοβούλιο ενέκρινε σε πρώτη ανάγνωση το γενικό πλαίσιο μεταρρύθμισης που προβλέπει ταχύτερες διαδικασίες εξώσεων και κατάργηση περιορισμών στα ενοίκια νέων μισθώσεων.

Η κεντροδεξιά κυβέρνηση υποστηρίζει ότι οι ρυθμίσεις θα ενθαρρύνουν περισσότερους ιδιοκτήτες να διαθέσουν τα ακίνητά τους προς ενοικίαση, αυξάνοντας την προσφορά στην αγορά.

Αντίθετα, ενώσεις ενοικιαστών και κόμματα της αντιπολίτευσης εκφράζουν φόβους ότι οι αλλαγές θα περιορίσουν την προστασία των πολιτών και θα επιδεινώσουν τη θέση όσων ήδη δυσκολεύονται οικονομικά.

Η νομοθετική διαδικασία δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί, ωστόσο οι προτεινόμενες ρυθμίσεις έχουν εντείνει τη δημόσια συζήτηση για την αντιμετώπιση του προβλήματος.

Η δυσαρέσκεια ξεπερνά τα σύνορα της Πορτογαλίας

Ανάλογες κοινωνικές αντιδράσεις καταγράφονται και στην Ισπανία, όπου το κόστος κατοικίας και οι εξώσεις έχουν προκαλέσει κινητοποιήσεις.

Η περίπτωση της 87χρονης Μαρίκαρμεν Αμπασκάλ, η οποία απομακρύνθηκε από το σπίτι της στην Ισπανία και αργότερα πέθανε, προκάλεσε έντονες αντιδράσεις και αποτέλεσε σημείο αναφοράς για διαδηλώσεις κατά των εξώσεων.

Στο Πόρτο, διαδηλωτές χρησιμοποίησαν συνθήματα εμπνευσμένα από τις ισπανικές κινητοποιήσεις, αναδεικνύοντας τις κοινές ανησυχίες που διαμορφώνονται σε διαφορετικές ευρωπαϊκές κοινωνίες.

Το αίτημα που κυριάρχησε στους δρόμους της Πορτογαλίας ήταν σαφές: μισθοί που να εξασφαλίζουν αξιοπρεπή διαβίωση και κατοικίες που να μπορούν να αποκτήσουν ή να νοικιάσουν οι εργαζόμενοι, χωρίς να εξαντλούν το εισόδημά τους.