Έντονη διεθνή αντιπαράθεση έχει προκαλέσει η απονομή του Νόμπελ Ειρήνης 2026 στη Νοτιοαφρικανή δικαστή Νάβι Πιλάι, με το Ισραήλ και μεγάλες εβραϊκές οργανώσεις να καταγγέλλουν την επιλογή της Νορβηγικής Επιτροπής Νόμπελ, ενώ ο ΟΗΕ και άλλοι διεθνείς φορείς χαιρετίζουν τη βράβευση ως αναγνώριση μιας ολόκληρης ζωής αφιερωμένης στη δικαιοσύνη και τα ανθρώπινα δικαιώματα.

Η 85χρονη Νάβι Πιλάι (Navi Pillay), πρώην Ύπατη Αρμοστής του ΟΗΕ για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, τιμήθηκε στις 9 Οκτωβρίου για τη συμβολή της στην ανάπτυξη του διεθνούς δικαίου και στην προσπάθεια να λογοδοτούν όσοι ευθύνονται για εγκλήματα πολέμου, εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας και γενοκτονίες.

Η απόφαση, ωστόσο, αναζωπύρωσε μια παλαιότερη αντιπαράθεση γύρω από τη στάση της απέναντι στο Ισραήλ, ιδιαίτερα κατά τη θητεία της ως επικεφαλής ανεξάρτητης επιτροπής έρευνας του ΟΗΕ για τα ισραηλινά και παλαιστινιακά εδάφη.

Η έκθεση για τη Γάζα και οι κατηγορίες

Στο επίκεντρο βρίσκεται το πόρισμα της επιτροπής, τον Σεπτέμβριο του 2025, σύμφωνα με το οποίο το Ισραήλ διέπραξε γενοκτονία στη Λωρίδα της Γάζας. Η ισραηλινή κυβέρνηση απέρριψε κατηγορηματικά το συμπέρασμα, χαρακτηρίζοντας την έρευνα πολιτικά υποκινούμενη και μεροληπτική. Το πόρισμα αποτελούσε συμπέρασμα ερευνητικής επιτροπής και όχι δικαστική απόφαση.

Η οργάνωση UN Watch υποστηρίζει ότι η Πιλάι είχε εκφράσει δημόσια αντιισραηλινές θέσεις πριν αναλάβει την έρευνα, επικαλούμενη μεταξύ άλλων την υπογραφή της σε έκκληση για επιβολή κυρώσεων στο Ισραήλ το 2020. Κατά την οργάνωση, αυτό δημιουργούσε εξαρχής ζήτημα αμεροληψίας.

Ακόμη σκληρότερη ήταν η αντίδραση του Παγκόσμιου Εβραϊκού Συνεδρίου. Ο πρόεδρός του, Ρόναλντ Λόντερ, χαρακτήρισε την επιλογή προσβολή για όσους αγωνίζονται κατά του αντισημιτισμού, κατηγορώντας την Πιλάι ότι χρησιμοποίησε το κύρος του ΟΗΕ για να δυσφημήσει το Ισραήλ. Ανάλογη ανακοίνωση εξέδωσε και το Ευρωπαϊκό Εβραϊκό Συνέδριο, υποστηρίζοντας ότι η βράβευση υπονομεύει το κύρος του θεσμού.

Οι επικριτές της επαναφέρουν επίσης την υπόθεση του 2022, όταν μέλος της επιτροπής του ΟΗΕ είχε αναφερθεί στο «εβραϊκό λόμπι», προκαλώντας καταγγελίες για αντισημιτισμό. Η Πιλάι είχε υποστηρίξει ότι οι δηλώσεις αποδόθηκαν εκτός συμφραζομένων, ενώ ο συνεργάτης της ζήτησε αργότερα συγγνώμη.

Η απάντηση της Επιτροπής Νόμπελ

Η Νορβηγική Επιτροπή Νόμπελ υπερασπίστηκε την επιλογή της μέσα από την επίσημη αιτιολόγηση της βράβευσης, παρουσιάζοντας την Πιλάι ως μία από τις σημαντικότερες υπερασπίστριες του διεθνούς δικαίου.

Στην ανακοίνωσή της υπογράμμισε το θάρρος, την ανεξαρτησία και την ακεραιότητα της Νοτιοαφρικανής δικαστή, υπενθυμίζοντας τη δράση της κατά του απαρτχάιντ, την υπεράσπιση του Νέλσον Μαντέλα και τη συμμετοχή της σε σημαντικές διεθνείς δικαστικές υποθέσεις.

Η Επιτροπή στάθηκε ιδιαίτερα στον ρόλο της στην εξέλιξη του διεθνούς ποινικού δικαίου, μεταξύ άλλων σε υποθέσεις που αναγνώρισαν ότι ο βιασμός και η σεξουαλική βία μπορούν να συνιστούν εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας και γενοκτονία.

Το βασικό μήνυμα της Επιτροπής ήταν ότι η διεθνής έννομη τάξη βρίσκεται σήμερα υπό σοβαρή πίεση, καθώς κράτη και κυβερνήσεις αμφισβητούν τους θεσμούς που ερευνούν και διώκουν διεθνή εγκλήματα.

«Η ειρήνη απαιτεί δικαιοσύνη», τόνισε χαρακτηριστικά, επισημαίνοντας ότι η επικράτηση της ισχύος έναντι του δικαίου υπονομεύει τη σταθερότητα και την ειρηνική συνύπαρξη.

Από την πλευρά του, το Κέντρο Νόμπελ Ειρήνης υπογράμμισε ότι η διάκριση έρχεται σε μια κρίσιμη περίοδο για τη διεθνή δικαιοσύνη και στέλνει το μήνυμα ότι κανείς δεν πρέπει να βρίσκεται υπεράνω του νόμου.

Η διεθνής στήριξη και η αντίδραση της Πιλάι

Ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, συνεχάρη την Πιλάι, αναγνωρίζοντας την πολυετή προσφορά της στα ανθρώπινα δικαιώματα και την προσήλωσή της στην αρχή ότι το δίκαιο πρέπει να υπερισχύει της ισχύος.

Ο πρόεδρος της Νότιας Αφρικής, Σίριλ Ραμαφόσα, χαιρέτισε επίσης τη διάκριση, ενώ το Διεθνές Ινστιτούτο Ερευνών Ειρήνης της Στοκχόλμης (SIPRI) χαρακτήρισε τη βράβευση ισχυρό μήνυμα υπέρ της διεθνούς νομιμότητας.

Η ίδια η Πιλάι, μιλώντας μετά την ανακοίνωση του βραβείου, αφιέρωσε τη διάκριση στα θύματα διεθνών εγκλημάτων και σε όσους αγωνίζονται για δικαιοσύνη. Σε νεότερες δηλώσεις της επισήμανε ότι οι διεθνείς δικαστικοί θεσμοί χρειάζονται συλλογική υπεράσπιση απέναντι στις πολιτικές πιέσεις.

Προσθήκη του Paidis.com ως προτεινόμενη πηγή στην Google

Προσοχή! Επιτρέπεται η αναδημοσίευση των πληροφοριών του παραπάνω άρθρου ή μέρους αυτών μόνο αν αναφέρεται ως πηγή το https://paidis.com/ και υπάρχει ενεργός σύνδεσμος.