Η τεχνητή νοημοσύνη μπαίνει στα «κέντρα ελέγχου» των αεροπορικών εταιρειών – Τί θα γίνει με τους πιλότους;

Από τον προγραμματισμό των πτήσεων μέχρι τη διαχείριση των αεροσκαφών και των πληρωμάτων, η τεχνητή νοημοσύνη αναλαμβάνει ολοένα περισσότερες εργασίες. Οι αεροπορικές εταιρείες βλέπουν ευκαιρίες για μείωση του κόστους, ενώ ανοίγει η συζήτηση ακόμη και για πτήσεις με έναν μόνο πιλότο.

Η τεχνητή νοημοσύνη αλλάζει τον τρόπο λειτουργίας των αεροπορικών εταιρειών. Δεν χρησιμοποιείται πλέον μόνο για κρατήσεις εισιτηρίων ή εξυπηρέτηση πελατών. Εισέρχεται στον πυρήνα της οργάνωσης των αερομεταφορών, εκεί όπου λαμβάνονται αποφάσεις για τα αεροσκάφη, τα δρομολόγια, τα πληρώματα και τη διαχείριση των καθυστερήσεων.

Σύμφωνα με τη διεθνή έκθεση 2025 Air Transport IT Insights της SITA, που δημοσιεύθηκε το 2026, το 63% των αεροπορικών εταιρειών που συμμετείχαν στην έρευνα χρησιμοποιεί ήδη AI για την υποστήριξη κρίσιμων επιχειρησιακών αποφάσεων.

Η αλλαγή αυτή δεν αφορά απλώς την ταχύτερη διεκπεραίωση γραφειοκρατικών εργασιών. Αφορά τον τρόπο με τον οποίο οργανώνεται και λειτουργεί καθημερινά μια ολόκληρη αεροπορική εταιρεία.

Η AI οργανώνει πτήσεις, αεροσκάφη και πληρώματα

Μέχρι σήμερα, ο σχεδιασμός των δρομολογίων και η αντιμετώπιση απρόβλεπτων προβλημάτων απαιτούσαν τη συνεργασία πολυάριθμων εργαζομένων και διαφορετικών υπηρεσιών.

Πλέον, συστήματα τεχνητής νοημοσύνης μπορούν να επεξεργάζονται ταυτόχρονα τεράστιες ποσότητες πληροφοριών και να προτείνουν λύσεις.

Για παράδειγμα, όταν μια πτήση καθυστερήσει, τα συστήματα μπορούν να εξετάζουν ποιο αεροσκάφος είναι διαθέσιμο, ποιο πλήρωμα μπορεί νόμιμα να αναλάβει την επόμενη πτήση, ποιες ανταποκρίσεις επηρεάζονται και πώς θα περιοριστούν οι επιπτώσεις στο υπόλοιπο πρόγραμμα.

Αντίστοιχες τεχνολογίες χρησιμοποιούνται για την πρόβλεψη τεχνικών προβλημάτων, τον προγραμματισμό της συντήρησης και την αποτελεσματικότερη αξιοποίηση του στόλου.

Η AI δεν εκτελεί απλώς εντολές. Συμμετέχει όλο και περισσότερο στην προετοιμασία των αποφάσεων που καθορίζουν τη λειτουργία μιας αεροπορικής εταιρείας. Η ευθύνη των αποφάσεων, ωστόσο, παραμένει στους αρμόδιους ανθρώπους.

Η Ryanair πρωτοστατεί στην αξιοποίηση της AI

Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της Ryanair, η οποία τον Αύγουστο του 2026 ανακοίνωσε πενταετή συνεργασία με την Google Cloud.

Η συμφωνία προβλέπει την αξιοποίηση του Gemini Enterprise και άλλων συστημάτων για την αυτοματοποίηση εργασιών, τη βελτίωση του προγραμματισμού των πληρωμάτων και τη διαχείριση των αεροσκαφών.

Η εταιρεία σχεδιάζει επίσης να αξιοποιήσει τεχνολογίες της Google DeepMind για τον προγραμματισμό συντήρησης και την ανάλυση μετεωρολογικών δεδομένων.

Στις 2 Νοεμβρίου, ο διευθύνων σύμβουλος της Ryanair, Μάικλ Ο’Λίρι, υποστήριξε ότι η χρήση AI στον προγραμματισμό έχει ήδη αυξήσει κατά 4% τη μεταφορική ικανότητα της εταιρείας, χωρίς να χρειάζεται αντίστοιχη αύξηση των αεροσκαφών.

Παράλληλα, η Ryanair εξετάζει προσωρινό πάγωμα μισθολογικών αυξήσεων, περιορίζει τις νέες προσλήψεις και επιδιώκει μεγαλύτερη παραγωγικότητα με τη βοήθεια της τεχνητής νοημοσύνης.

Τι θα γίνει με τους πιλότους;

Μπορεί η τεχνητή νοημοσύνη να αντικαταστήσει έναν από τους δύο πιλότους ενός επιβατικού αεροσκάφους;

Η συζήτηση δεν είναι θεωρητική. Στην Ευρώπη έχουν ήδη εξεταστεί δύο διαφορετικά σενάρια:

• Να παραμένει ένας πιλότος στο χειριστήριο κατά τη διάρκεια ορισμένων φάσεων της πτήσης, με τον δεύτερο να ξεκουράζεται.
• Να πραγματοποιούνται μελλοντικά εμπορικές πτήσεις με έναν μόνο πιλότο στο αεροσκάφος, με τη βοήθεια προηγμένων τεχνολογικών συστημάτων.

Η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Ασφάλειας της Αεροπορίας (EASA) έχει πραγματοποιήσει ειδική μελέτη για τη δυνατότητα μείωσης των πιλότων στο πιλοτήριο.

Το αποτέλεσμα, όμως, δεν δικαίωσε όσους υποστηρίζουν το σύστημα του ενός πιλότου. 

Η EASA κατέληξε ότι δεν έχει αποδειχθεί πως η λειτουργία με έναν πιλότο σε συγκεκριμένες φάσεις της πτήσης μπορεί να προσφέρει ισοδύναμο επίπεδο ασφάλειας με το σημερινό σύστημα των δύο πιλότων.

Μεταξύ των σοβαρών προβλημάτων που εξετάστηκαν ήταν η κόπωση του ενός πιλότου, η πιθανότητα αιφνίδιας αδυναμίας του και η ανάγκη αμοιβαίου ελέγχου μεταξύ των δύο χειριστών.

Οι πιλότοι αντιδρούν στα σχέδια μείωσης των πληρωμάτων

Η Ευρωπαϊκή Ένωση Πιλότων (European Cockpit Association) έχει εκφράσει την αντίθεσή της στις εμπορικές πτήσεις με μειωμένο αριθμό πιλότων.

Η οργάνωση υποστηρίζει ότι η τεχνητή νοημοσύνη πρέπει να ενισχύει τις ανθρώπινες δυνατότητες και όχι να χρησιμοποιείται ως μέσο αντικατάστασής τους.

Οι πιλότοι υπενθυμίζουν ότι ένα αεροσκάφος μπορεί να διαθέτει ιδιαίτερα εξελιγμένα αυτόματα συστήματα, αλλά σε μια απρόβλεπτη κατάσταση, η ανθρώπινη κρίση, η συνεργασία και η δυνατότητα άμεσης παρέμβασης παραμένουν κρίσιμες για την ασφάλεια.