Αλέκος Συσσοβίτης: «Οι πολιτικοί είναι επιλογή των κοινωνιών. Γι’ αυτό γελάμε αμήχανα με τον εαυτό μας»
Συνέντευξη στον Ευριπίδη Κουτσίνα
Λίγο πριν ανέβει στη σκηνή του Κηποθεάτρου Αλκαζάρ στη Λάρισα, με την παράσταση «Τακούνια στον Βάλτο», ο Αλέκος Συσσοβίτης μιλά για τη σάτιρα, την πολιτική, τον ναρκισσισμό της εποχής και την αγωνία του σύγχρονου ανθρώπου. Μια συζήτηση που ξεκινά από το θέατρο και καταλήγει στην ίδια την κοινωνία.
Υπάρχουν έργα που σε κερδίζουν από την πρώτη ανάγνωση. Όχι μόνο γιατί έχουν έξυπνους διαλόγους ή καλοδουλεμένη πλοκή, αλλά γιατί καταφέρνουν να αποτυπώσουν τον άνθρωπο χωρίς να τον δικάζουν. Αυτό ακριβώς συνέβη στον Αλέκο Συσσοβίτη όταν διάβασε για πρώτη φορά το κείμενο του Άκη Δήμου.
«Οι ήρωες δεν είναι καρικατούρες. Είναι άνθρωποι.»
«Αυτό που με κέρδισε ήταν πρώτα απ’ όλα η τόλμη του Άκη Δήμου. Έγραψε χαρακτήρες με αυτοσαρκασμό, γενναιοδωρία και αλήθεια. Δεν είναι ούτε μίζεροι ούτε μονοδιάστατοι. Έχουν μέσα τους την ανάγκη για εξουσία, την επιθυμία για υστεροφημία, αλλά και χιούμορ. Όπως όλοι μας.
Κανείς δεν είναι μόνο ένα πράγμα. Ο άνθρωπος αποτελείται από αντιφάσεις και διαφορετικές συμπεριφορές. Αυτό ακριβώς κατάφερε να αποτυπώσει ο Άκης Δήμου.»
Ο ίδιος στέκεται ιδιαίτερα στο γεγονός ότι το έργο δεν επιχειρεί να διδάξει ούτε να υποδείξει τι είναι σωστό και τι λάθος.
«Είναι καυστικό, αλλά όχι δεικτικό. Δεν κουνάει το δάχτυλο στον θεατή. Παρατηρεί την πραγματικότητα σχεδόν αμερόληπτα. Δημιουργεί σχέσεις, ίντριγκες, σασπένς και αφήνει συνεχώς ένα ερωτηματικό για το τι θα ακολουθήσει. Είναι ένα έργο γεμάτο ζωή, σαν να πίνεις ανθρακούχο νερό.»
«Το μέτρο είναι αυτό που χάνουμε»
Η συζήτηση οδηγείται φυσικά στη φιλοδοξία. Οι ήρωες του έργου διεκδικούν εξουσία, αναγνώριση και επιρροή. Είναι όμως η φιλοδοξία κινητήριος δύναμη ή παγίδα;
Ο Αλέκος Συσσοβίτης δεν διστάζει.
«Και τα δύο. Όλα εξαρτώνται από το αν χάνεις το μέτρο. Νομίζω πως το μεγαλύτερο μάθημα που μας άφησε η αρχαιότητα είναι το “μέτρον άριστον”. Ο άνθρωπος έχει την τάση να υπερβάλλει.
Ίσως επειδή γνωρίζει ότι η ζωή του κάποτε τελειώνει, προσπαθεί να κυριαρχήσει, να προλάβει να κατακτήσει όσο περισσότερα μπορεί. Από εκεί ξεκινά η υπερβολή και τελικά αυτό γίνεται μπούμερανγκ.»
Για τον ίδιο, οι άνθρωποι δεν μπορούν να χωριστούν εύκολα σε καλούς και κακούς.
«Δεν πιστεύω στο απόλυτο. Δεν υπάρχει απόλυτα καλός ή απόλυτα κακός άνθρωπος. Αλλάζουμε διαρκώς. Αλλάζει ο εγκέφαλός μας, αλλάζει η σκέψη μας, αλλάζει ο τρόπος που αντιδρούμε.
Κι όμως, επιμένουμε να βάζουμε τους ανθρώπους μέσα σε καλούπια, γιατί μας φοβίζει η αλλαγή. Ψάχνουμε μια σταθερότητα που στην πραγματικότητα δεν υπάρχει.»
«Ο κόσμος χρειάζεται να γελάσει με τον προβληματισμό του»
Η πολιτική σάτιρα είχε πάντοτε μια δύσκολη αποστολή. Να διασκεδάζει, χωρίς να χάνει τη δύναμη του σχολίου.
Για τον Αλέκο Συσσοβίτη, αυτό παραμένει πιο επίκαιρο από ποτέ.
«Ο κόσμος έχει ανάγκη να γελάσει με τον προβληματισμό του. Να γελάσει βλέποντας τον εαυτό του.
Γιατί οι πολιτικοί δεν είναι κάποιοι ξένοι. Είναι επιλογή των κοινωνιών. Κουβαλούν την ιδιοσυγκρασία του κάθε λαού. Αν βλέπουμε πάνω τους εγωισμό, ίντριγκες ή μικρότητες, στην πραγματικότητα βλέπουμε και τις δικές μας.»
Στη συνέχεια η κουβέντα αποκτά πιο φιλοσοφική διάσταση.
«Η ανθρωπότητα βρίσκεται σε ένα μεταβατικό στάδιο. Η επιστήμη μάς προειδοποιεί για πράγματα που έρχονται, αλλά εμείς πολλές φορές δεν θέλουμε να τα δούμε. Προτιμάμε να κρύβουμε το κεφάλι μας, σαν τον στρουθοκάμηλο.
Το άγχος είναι διάχυτο και αυτό αποτυπώνεται και στην πολιτική. Ο άνθρωπος σήμερα λειτουργεί μέσα από μια διαρκή αγωνία.»
«Έχουμε γίνει αιχμάλωτοι της εικόνας»
Αναπόφευκτα η συζήτηση φτάνει στη σημερινή εποχή των social media.
Ο Αλέκος Συσσοβίτης θεωρεί ότι η εικόνα έχει αποκτήσει υπερβολικά μεγάλη σημασία.
«Ο ναρκισσισμός έχει αυξηθεί τρομακτικά. Βλέπεις τι συμβαίνει στο Instagram. Όλοι προσπαθούν να δείξουν μια καλύτερη εικόνα του εαυτού τους. Ανταγωνίζονται ποιος είναι πιο όμορφος, πιο επιτυχημένος, πιο σημαντικός.
Την ουσία τη ψάχνουν ελάχιστοι.»
Κατά τη γνώμη του, η κοινωνία επενδύει ελάχιστα στην καλλιέργεια του ανθρώπου.
«Εκπαιδευόμαστε στον καταναλωτισμό, στο χρήμα, στην επιτυχία. Δεν εκπαιδευόμαστε στην ψυχή, στο πνεύμα, στις ανθρώπινες σχέσεις.
Και όταν έρθει η στιγμή να αντιμετωπίσουμε τα πραγματικά προβλήματα, δεν ξέρουμε πώς να το κάνουμε.»
Δεν κρύβει, μάλιστα, την απογοήτευσή του για τον τρόπο με τον οποίο ασκείται η πολιτική σήμερα, εκφράζοντας την άποψη ότι πολλοί πολιτικοί εγκλωβίζονται περισσότερο στη δημόσια εικόνα και στον προσωπικό τους ναρκισσισμό παρά στην ουσία της διακυβέρνησης.
«Η σάτιρα δεν θα ξεμείνει ποτέ από στόχους»
Παρά την εποχή των συνεχών ανατροπών, ο ίδιος πιστεύει ότι η σάτιρα δεν κινδυνεύει να χάσει τον λόγο ύπαρξής της.
«Η σάτιρα θα βρίσκει πάντα στόχο. Από τον Αριστοφάνη μέχρι σήμερα υπάρχουν λάθος επιλογές, συγκρούσεις, ανταγωνισμοί και ανθρώπινες αδυναμίες.
Ο ανταγωνισμός είναι μέσα στη φύση του ανθρώπου. Θα υπάρχει πάντα κάποιος που θα κρίνει τον άλλον, κάποιος που θα διαφωνεί, κάποιος που θα συγκρούεται.
Άρα θα υπάρχει πάντα λόγος να υπάρχει και η σάτιρα.»
Το γέλιο ως καθρέφτης
Η συζήτηση με τον Αλέκο Συσσοβίτη ξεκίνησε από μια θεατρική παράσταση, αλλά κατέληξε να αφορά κάτι πολύ μεγαλύτερο: τον ίδιο τον άνθρωπο.
Με λόγο αιχμηρό, συχνά φιλοσοφικό και άλλοτε βαθιά πολιτικό, ο ηθοποιός βλέπει τη σάτιρα όχι ως μια εύκολη αφορμή για γέλιο, αλλά ως έναν καθρέφτη που μας αναγκάζει να αντικρίσουμε τις αντιφάσεις μας.
Ίσως τελικά αυτό να είναι και το μεγαλύτερο στοίχημα των «Τακουνιών στον Βάλτο»: να κάνει το κοινό να γελάσει, αλλά φεύγοντας από το θέατρο να συνεχίσει να σκέφτεται.
Προσοχή! Επιτρέπεται η αναδημοσίευση των πληροφοριών του παραπάνω άρθρου ή μέρους αυτών μόνο αν αναφέρεται ως πηγή το https://paidis.com/ και υπάρχει ενεργός σύνδεσμος.
▌ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΣΗΜΕΡΑ
