Ατμοσφαιρική ρύπανση: Στις χειρότερες θέσεις της Ευρώπης η Λάρισα – Ανησυχητικά στοιχεία για τη Θεσσαλία

Μία ιδιαίτερα ανησυχητική εικόνα για την ποιότητα του αέρα που αναπνέουν οι κάτοικοι της Θεσσαλίας αποκαλύπτουν τα στοιχεία του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Περιβάλλοντος (EEA). Η Λάρισα κατατάσσεται στην 726η θέση μεταξύ 761 ευρωπαϊκών πόλεων, ενώ χαμηλά στη σχετική κατάταξη βρίσκονται και τα Τρίκαλα και ο Βόλος.

Η νέα ευρωπαϊκή αξιολόγηση, που βασίζεται σε δεδομένα της περιόδου 2024–2025, αναδεικνύει ένα σοβαρό περιβαλλοντικό πρόβλημα με άμεσες προεκτάσεις στη δημόσια υγεία. Μάλιστα, και οι 14 ελληνικές πόλεις που εξετάστηκαν περιλαμβάνονται στο 30% των ευρωπαϊκών πόλεων με τον υψηλότερο εκτιμώμενο κίνδυνο θνησιμότητας από τη μακροχρόνια έκθεση στην ατμοσφαιρική ρύπανση.

Η θέση της Λάρισας, των Τρικάλων και του Βόλου

Σύμφωνα με τα στοιχεία που δημοσιοποίησε το Climatebook, η Λάρισα βρίσκεται στην 726η θέση, δηλαδή μεταξύ των ευρωπαϊκών πόλεων με την πιο επιβαρυμένη εικόνα ως προς τις επιπτώσεις της ατμοσφαιρικής ρύπανσης στην υγεία.

Τα Τρίκαλα κατατάσσονται στην 697η θέση, ενώ ο Βόλος βρίσκεται στην 654η θέση.

Η κατάσταση δεν είναι καλύτερη στις μεγαλύτερες ελληνικές πόλεις. Η Αθήνα καταλαμβάνει την 745η θέση και η Θεσσαλονίκη την 729η. Ακόμη πιο χαμηλά βρίσκονται τα Ιωάννινα, στην 754η θέση, πολύ κοντά στο τέλος της ευρωπαϊκής κατάταξης.

Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι η ατμοσφαιρική ρύπανση δεν αποτελεί πρόβλημα μόνο των μεγάλων μητροπολιτικών κέντρων, αλλά αφορά και πόλεις της ελληνικής περιφέρειας.

Πόσο επικίνδυνος είναι ο αέρας που αναπνέουμε;

Η αξιολόγηση του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Περιβάλλοντος εξετάζει τρεις βασικούς ατμοσφαιρικούς ρύπους:

• Λεπτά αιωρούμενα σωματίδια (PM2.5): Είναι τόσο μικρά ώστε μπορούν να εισχωρήσουν βαθιά στους πνεύμονες. Η μακροχρόνια έκθεση συνδέεται με καρδιαγγειακές και αναπνευστικές παθήσεις.
• Διοξείδιο του αζώτου (NO₂): Συνδέεται κυρίως με τις διαδικασίες καύσης, ιδιαίτερα με τις εκπομπές από την κυκλοφορία οχημάτων.
• Όζον (O₃): Σε αντίθεση με το προστατευτικό όζον της ανώτερης ατμόσφαιρας, το όζον κοντά στο έδαφος είναι επιβλαβές και μπορεί να προκαλέσει προβλήματα στο αναπνευστικό σύστημα.

Η έκθεση σε αυτούς τους ρύπους συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης ή επιδείνωσης ασθενειών, όπως το άσθμα, οι καρδιοπάθειες και τα εγκεφαλικά επεισόδια.

Ιδιαίτερα ευάλωτοι είναι τα παιδιά, οι ηλικιωμένοι και οι άνθρωποι που αντιμετωπίζουν ήδη προβλήματα υγείας.

Οι πιθανές πηγές ρύπανσης στη Θεσσαλία

Η κυκλοφορία των οχημάτων, η θέρμανση των κατοικιών, οι βιομηχανικές δραστηριότητες και οι εκπομπές από άλλες ανθρώπινες δραστηριότητες αποτελούν σημαντικές πηγές ατμοσφαιρικών ρύπων.

Κατά τους χειμερινούς μήνες, η χρήση ξύλου και άλλων στερεών καυσίμων για θέρμανση μπορεί να επιβαρύνει την ποιότητα του αέρα, ιδιαίτερα όταν οι μετεωρολογικές συνθήκες δεν ευνοούν τη διασπορά των ρύπων.

Στις αγροτικές περιοχές, επιπλέον, οι εκπομπές αμμωνίας από τη γεωργία και την κτηνοτροφία μπορούν να συμβάλουν στον σχηματισμό δευτερογενών αιωρούμενων σωματιδίων.

Μια κατάταξη που αφορά τη μακροχρόνια υγεία

Ένα ιδιαίτερα σημαντικό στοιχείο της ευρωπαϊκής αξιολόγησης είναι ότι δεν βασίζεται αποκλειστικά στις μετρήσεις ενός σταθμού παρακολούθησης.

Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Περιβάλλοντος συνδυάζει δεδομένα και επιστημονικά μοντέλα για να εκτιμήσει την έκθεση του πληθυσμού στους τρεις ρύπους και τον αντίστοιχο κίνδυνο για την υγεία.

Αυτό σημαίνει ότι η χαμηλή θέση μιας πόλης αποτυπώνει μια δυσμενή εικόνα της μακροχρόνιας έκθεσης των κατοίκων της.

Το ζήτημα της προστασίας των πολιτών

Τα στοιχεία επαναφέρουν στο προσκήνιο την ανάγκη συστηματικής παρακολούθησης της ποιότητας του αέρα στις θεσσαλικές πόλεις και ουσιαστικών παρεμβάσεων για τη μείωση της ρύπανσης.

Η ενίσχυση των δημόσιων συγκοινωνιών, ο περιορισμός των εκπομπών από τη θέρμανση και τη βιομηχανία, η βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης των κτιρίων και η έγκαιρη ενημέρωση των πολιτών αποτελούν βασικά εργαλεία για την αντιμετώπιση του προβλήματος.

Για τη Λάρισα, που βρίσκεται μόλις 35 θέσεις πριν από το τέλος της ευρωπαϊκής κατάταξης, τα αποτελέσματα αποτελούν ένα σοβαρό προειδοποιητικό μήνυμα.

Η ποιότητα του αέρα δεν είναι απλώς ένας περιβαλλοντικός δείκτης. Είναι ζήτημα καθημερινής ζωής και δημόσιας υγείας.

Σύμφωνα με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Περιβάλλοντος, οι πέντε πρώτες πόλεις με τον χαμηλότερο εκτιμώμενο κίνδυνο θνησιμότητας από την ατμοσφαιρική ρύπανση βρίσκονται στη Σουηδία και τη Φινλανδία.

Ιδιαίτερα καλή είναι η εικόνα και στις σκανδιναβικές πρωτεύουσες, με τη Στοκχόλμη, το Ρέικιαβικ και το Ελσίνκι να ξεχωρίζουν μεταξύ των ευρωπαϊκών πρωτευουσών για την πολύ καλή ποιότητα του αέρα τους.

Πηγή