Data centers: Η Ευρώπη βάζει περιορισμούς, η Ελλάδα σχεδιάζει νέα κέντρα δεδομένων – Στο επίκεντρο και η Λάρισα, με ρεύμα, νερό και αέρα στον λογαριασμό

Η Ελλάδα ετοιμάζεται να υποδεχθεί επενδύσεις δισεκατομμυρίων ευρώ σε Data centers (= κέντρα δεδομένων), ενώ χώρες που προηγήθηκαν μετρούν ήδη το ενεργειακό τους κόστος. Στον επενδυτικό χάρτη μπαίνει και η Λάρισα, με σχέδιο για data center άνω των 200 MW, το οποίο φέρεται να συνδέεται με νέα μονάδα ηλεκτροπαραγωγής φυσικού αερίου. Το μεγάλο ερώτημα είναι αν για άλλη μια φορά τα κέρδη που θα αποκομίσουν οι πολυεθνικές θα είναι σε βάρος των πολιτών που θα βρεθούν αντιμέτωποι με ακόμη ακριβότερο ρεύμα (αν είναι δυνατόν…) , ακόμη μεγαλύτερη πίεση στο νερό και πρόσθετη ατμοσφαιρική ρύπανση.

Από το Facebook και το TikTok μέχρι τις τράπεζες και το ChatGPT

Τα data centers βρίσκονται πίσω από σχεδόν κάθε ψηφιακή δραστηριότητα της καθημερινότητάς μας.

Όταν ανεβάζουμε φωτογραφίες στο Facebook ή στο Instagram, παρακολουθούμε βίντεο στο TikTok και στο YouTube ή βλέπουμε μια ταινία στο Netflix, χρησιμοποιούμε υπολογιστικά συστήματα που αποθηκεύουν, επεξεργάζονται και μεταδίδουν πληροφορίες. Το ίδιο συμβαίνει όταν κάνουμε μια τραπεζική μεταφορά μέσω e-banking, πληρώνουμε με κάρτα, υποβάλλουμε φορολογική δήλωση, χρησιμοποιούμε το gov.gr ή αποθηκεύουμε αρχεία στο cloud.

Ακόμη μεγαλύτερες απαιτήσεις έχουν εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης, όπως το ChatGPT, καθώς η επεξεργασία ερωτημάτων και η παραγωγή απαντήσεων απαιτούν ισχυρούς υπολογιστές.

Όλες αυτές οι υπηρεσίες βασίζονται σε κέντρα δεδομένων. Το γεγονός όμως ότι είναι χρήσιμα και απαραίτητα δεν σημαίνει ότι η επέκτασή τους μπορεί να γίνεται χωρίς να υπολογίζεται το κόστος σε ενέργεια, νερό και περιβάλλον.

Η Ελλάδα ανοίγει τον δρόμο για μια νέα ενεργοβόρα βιομηχανία

Τον Μάρτιο του 2026, η κυβέρνηση παρουσίασε μελέτη χωροθέτησης για την ανάπτυξη data centers στην Ελλάδα, με στόχο να μετατραπεί η χώρα σε περιφερειακό ψηφιακό κόμβο. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, είχαν καταγραφεί περισσότερα από 35 αιτήματα σύνδεσης στο ηλεκτρικό σύστημα, συνολικής αιτούμενης ισχύος άνω των 1.000 MW.

Στην Αττική προωθείται η επένδυση της Microsoft, ύψους περίπου 976 εκατομμυρίων ευρώ, ενώ η ΔΕΗ έχει παρουσιάσει σχέδιο μεγάλης εγκατάστασης στη Δυτική Μακεδονία, αρχικής ισχύος 300 MW, με δυνατότητα επέκτασης. Στον σχεδιασμό εμφανίζονται επίσης η Θεσσαλονίκη, η Βοιωτία και άλλες περιοχές της χώρας.

Ανάμεσα σε αυτές βρίσκεται και η Θεσσαλία. Και εδώ η συζήτηση αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς η Λάρισα συνδέεται με συγκεκριμένο επενδυτικό σχέδιο για data center άνω των 200 MW.

Λάρισα: Μια νέα εταιρεία και ένα σχέδιο άνω των 200 MW

Στις 13 Φεβρουαρίου 2026 ιδρύθηκε η εταιρεία «Larissa Data Centre Α.Ε.», με έδρα την Αθήνα και αντικείμενο δραστηριότητες επεξεργασίας και φιλοξενίας δεδομένων. Η σύστασή της καταγράφεται στον επιχειρηματικό οδηγό του Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου Αθηνών.

Σύμφωνα με δημοσιευμένες πληροφορίες, η νέα εταιρεία συνδέεται με τον σχεδιασμό μεγάλης εγκατάστασης δεδομένων στην περιοχή της Λάρισας, ισχύος άνω των 200 MW!

Πάνω από 200 MW: Ρεύμα όσο εκατοντάδες χιλιάδες νοικοκυριά

Το μέγεθος της σχεδιαζόμενης εγκατάστασης γίνεται πιο κατανοητό με έναν απλό υπολογισμό: Εάν ένα data center καταναλώνει συνεχώς 200 MW, η ετήσια κατανάλωσή του φτάνει τα 1,752 δισεκατομμύρια κιλοβατώρες. Με ενδεικτική κατανάλωση 4.000 κιλοβατώρων ανά νοικοκυριό τον χρόνο, η ποσότητα αυτή αντιστοιχεί στις ανάγκες περίπου 438.000 νοικοκυριών!

Και η ηλεκτρική ενέργεια δεν είναι το μοναδικό κόστος: Μια τόσο μεγάλη εγκατάσταση χρειάζεται αξιόπιστη τροφοδοσία, υποσταθμούς, γραμμές μεταφοράς και ενδεχομένως ενίσχυση του ηλεκτρικού δικτύου. Ποιος θα πληρώσει αυτές τις υποδομές; Οι εταιρείες που θα τις χρησιμοποιούν ή μέρος του κόστους θα περάσει, μέσω των χρεώσεων δικτύου, στους υπόλοιπους καταναλωτές;

Το ίδιο ισχύει και για την τιμή του ρεύματος. Η πρόσθετη ζήτηση μπορεί να δημιουργήσει πιέσεις όταν δεν συνοδεύεται από επαρκή νέα παραγωγή και κατάλληλες υποδομές.

Θεσσαλία: Θα διψά ο κάμπος για να ψύχονται οι υπολογιστές;

Η Θεσσαλία είναι μια περιοχή όπου το νερό αποτελεί ήδη κρίσιμο ζήτημα. Οι ανάγκες άρδευσης, η πίεση στους υπόγειους υδροφορείς και οι περίοδοι ξηρασίας καθιστούν τη διαχείρισή του καθοριστική για την αγροτική παραγωγή και την καθημερινότητα των κατοίκων.

Τα data centers παράγουν μεγάλες ποσότητες θερμότητας και χρειάζονται συστήματα ψύξης για να λειτουργούν αδιάκοπα. Για το σχεδιαζόμενο data center της Λάρισας δεν έχει δημοσιοποιηθεί συγκεκριμένη ποσότητα ετήσιας κατανάλωσης νερού, ούτε η τεχνολογία ψύξης που θα χρησιμοποιηθεί.

Σε έναν κάμπο που αντιμετωπίζει χρόνια προβλήματα διαχείρισης των υδάτων, δεν μπορεί να θεωρείται δευτερεύουσα πληροφορία πόσο νερό θα χρειάζεται μια εγκατάσταση εκατοντάδων μεγαβάτ.

Και υπάρχει μια ακόμη διάσταση: νερό μπορεί να απαιτείται όχι μόνο για την ψύξη των υπολογιστών, αλλά και για την παραγωγή της ηλεκτρικής ενέργειας που τους τροφοδοτεί.

Η ατμόσφαιρα: Ποιος θα αναπνέει τους ρύπους της ψηφιακής ανάπτυξης;

Η συζήτηση για τα data centers συνήθως περιορίζεται στο ηλεκτρικό ρεύμα και στο νερό. Υπάρχει όμως και ο αέρας που αναπνέουν οι πολίτες. Η ηλεκτρική ενέργεια που καταναλώνουν μπορεί να παράγεται από μονάδες φυσικού αερίου ή άλλων ορυκτών καυσίμων. Η καύση φυσικού αερίου παράγει διοξείδιο του άνθρακα, που συμβάλλει στην κλιματική αλλαγή, αλλά και οξείδια του αζώτου, τα οποία επηρεάζουν την ποιότητα του αέρα.

Αυτό αποκτά ιδιαίτερη σημασία στη Λάρισα, όπου το σχεδιαζόμενο data center φέρεται να συνδέεται με νέα μονάδα ηλεκτροπαραγωγής φυσικού αερίου.

Επιπλέον, τα data centers συχνά διαθέτουν εφεδρικές γεννήτριες πετρελαίου. Κατά τη λειτουργία ή τις δοκιμές τους μπορούν να εκπέμπουν οξείδια του αζώτου και αιωρούμενα σωματίδια. Ορισμένα ψυκτικά συστήματα χρησιμοποιούν επίσης αέρια που, εάν διαρρεύσουν, επιβαρύνουν το κλίμα.

Το ερώτημα είναι απολύτως συγκεκριμένο: ποιο θα είναι το πρόσθετο αποτύπωμα της στην ατμόσφαιρα μιας επένδυσης που απαιτεί επιπλέον παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από φυσικό αέριο;

Και αυτό δεν αφορά μόνο τους κατοίκους κοντά στις εγκαταστάσεις. Η κλιματική επιβάρυνση αφορά ολόκληρη τη χώρα, ενώ οι εκπομπές ατμοσφαιρικών ρύπων μπορούν να επηρεάζουν ευρύτερες περιοχές, ανάλογα με τις συνθήκες.

Ιρλανδία: Τα data centers καταναλώνουν σχεδόν όσο όλα τα σπίτια μαζί

Η Ιρλανδία δείχνει πόσο γρήγορα μπορεί να μεταβληθεί η ενεργειακή κατανάλωση μιας χώρας όταν συγκεντρώνονται μεγάλες εγκαταστάσεις δεδομένων.

Το 2015 τα data centers απορροφούσαν το 5% της καταμετρημένης ηλεκτρικής κατανάλωσης. Το 2025 το ποσοστό έφτασε στο 23%, με συνολική κατανάλωση 7,66 δισεκατομμυρίων κιλοβατώρων. Την ίδια χρονιά, όλα τα νοικοκυριά της χώρας μαζί αντιπροσώπευαν το 28% της καταμετρημένης κατανάλωσης.

Η αύξηση της ζήτησης οδήγησε την ιρλανδική ρυθμιστική αρχή να θεσπίσει νέους όρους σύνδεσης, με υποχρεώσεις για πρόσθετη παραγωγή και κάλυψη μεγάλου μέρους της κατανάλωσης από νέες ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Η χώρα που προσέλκυσε μαζικά τις επενδύσεις βρέθηκε, δηλαδή, μπροστά στην ανάγκη να διαχειριστεί τις ενεργειακές τους συνέπειες.

Ολλανδία και Γερμανία: Περιορισμοί αντί για ανεξέλεγκτη επέκταση

Στην Ολλανδία, η μεγάλη συγκέντρωση data centers, ιδιαίτερα στην περιοχή του Άμστερνταμ, οδήγησε σε περιορισμούς για νέες εγκαταστάσεις. Οι αρχές έλαβαν υπόψη την κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας, τη χρήση γης και τις πιέσεις στις υποδομές.

Η Γερμανία επέλεξε να αντιμετωπίσει το ενεργειακό κόστος με συγκεκριμένες νομοθετικές υποχρεώσεις. Ο νόμος ενεργειακής απόδοσης προβλέπει ότι νέα data centers που τίθενται σε λειτουργία από την 1η Ιουλίου 2026 πρέπει, με τις προβλεπόμενες εξαιρέσεις, να πληρούν αυστηρές απαιτήσεις αποδοτικότητας και να επαναχρησιμοποιούν τουλάχιστον το 10% της σχετικής ενέργειας. Η θερμότητα που παράγουν οι υπολογιστές μπορεί, για παράδειγμα, να αξιοποιείται για θέρμανση κτιρίων ή σε δίκτυα τηλεθέρμανσης.

Η ευρωπαϊκή εμπειρία δείχνει ότι η ανάπτυξη των  data centers δημιουργεί πραγματικές απαιτήσεις σε ενέργεια και υποδομές, οι οποίες δεν μπορούν να αγνοούνται.

Στη Βουλή το σχέδιο για τη Λάρισα και τη Θεσσαλία

Το ζήτημα των μεγάλων data centers στη Θεσσαλία έχει ήδη απασχολήσει τη Βουλή. Η βουλευτής Λάρισας Ευαγγελία Λιακούλη προχώρησε τον Αύγουστο του 2026 σε κοινοβουλευτικές και θεσμικές παρεμβάσεις για τον σχεδιασμό εγκατάστασης μεγάλων κέντρων δεδομένων στην περιοχή.

Έθεσε ζητήματα σχετικά με την κατανάλωση νερού, τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις, τη χωροθέτηση και την προστασία της αγροτικής γης, ζητώντας παράλληλα ευρεία ενημέρωση των αρμόδιων φορέων.

Η παρέμβαση αναδεικνύει την ανάγκη να παρουσιαστούν συγκεκριμένα στοιχεία για τις εγκαταστάσεις που σχεδιάζονται και όχι μόνο γενικές αναφορές στις αναπτυξιακές τους προοπτικές.

Εκατομμύρια στην κατασκευή, αλλά πόσες δουλειές μετά;

Τα data centers κατά τη διάρκεια της κατασκευής τους δημιουργούν θέσεις εργασίας σε τεχνικές και κατασκευαστικές ειδικότητες. Μετά την ολοκλήρωση, όμως, λειτουργούν με υψηλό βαθμό αυτοματοποίησης και συνήθως απασχολούν πολύ λιγότερους εργαζομένους.

Αυτό έχει σημασία όταν μια επένδυση προβάλλεται ως σημαντική ευκαιρία για την τοπική οικονομία. Το ύψος των κεφαλαίων που θα δαπανηθούν δεν ταυτίζεται με το εισόδημα που θα παραμείνει στην περιοχή.

Τα κέρδη των επενδυτών και ο λογαριασμός των πολιτών

Η κυβέρνηση επιδιώκει να προσελκύσει μεγάλες εταιρείες τεχνολογίας χωρίς όμως να διευκρινίζει ποιος θα πληρώσει το κόστος της λειτουργίας τους.

Η προσέλκυση πολυεθνικών δεν μπορεί να αποτελεί λευκή επιταγή για τη χρήση των ενεργειακών και φυσικών πόρων της χώρας.

Το μεγάλο ερώτημα είναι αν οι επενδυτές θα αποκομίσουν τα κέρδη και οι πολίτες θα κληθούν να πληρώσουν έναν ακόμη λογαριασμό: με ακριβότερο ηλεκτρικό ρεύμα, μεγαλύτερη πίεση στα αποθέματα νερού και πρόσθετη επιβάρυνση του αέρα που αναπνέουν.

Η ψηφιακή ανάπτυξη δεν μπορεί να μετριέται μόνο με τα δισεκατομμύρια που ανακοινώνονται. Πρέπει να μετριέται και με το πραγματικό όφελος που αφήνει στη χώρα . Το μεγάλο ερώτημα είναι αν οι πολίτες θα κληθούν για άλλη μια φορά να πληρώσουν έναν ακόμη λογαριασμό: με ακριβότερο ηλεκτρικό ρεύμα, μεγαλύτερη πίεση στα αποθέματα νερού και πρόσθετη επιβάρυνση του αέρα που αναπνέουν.