Δημιουργούνται μαθητές – «αστυνόμοι» σύμφωνα με τον νέο νόμο για τη σχολική διαμεσολάβηση

Ψηφίστηκε ο νόμος παρά τις σοβαρές επιφυλάξεις της Επιστημονικής Υπηρεσίας της Βουλής – Οι μαθητές-διαμεσολαβητές κινδυνεύουν να μετατραπούν σε επιτηρητές των συμμαθητών τους

Έναν διαφορετικό ρόλο από αυτόν για τον οποίο προορίζεται η σχολική διαμεσολάβηση κινδυνεύουν να αποκτήσουν μαθητές ακόμη και εννέα ετών, σύμφωνα με τις νέες διατάξεις που ψηφίστηκαν στις 15 Οκτωβρίου 2026. Αντί να βοηθούν απλώς τους συμμαθητές τους να επιλύουν ειρηνικά τις διαφορές τους, μπορεί να καταλήξουν να λειτουργούν ως επιτηρητές τους, αναφέροντας περιστατικά ακόμη και όταν κανείς δεν τους έχει ζητήσει να μεσολαβήσουν.

Αυτόν ακριβώς τον κίνδυνο εντόπισε η Επιστημονική Υπηρεσία της Βουλής, προειδοποιώντας ότι οι μαθητές-διαμεσολαβητές ενδέχεται να μετατραπούν σε «όργανα επιτήρησης και αστυνόμευσης». Παρά την επισήμανση, η κυβέρνηση προχώρησε στην ψήφιση του νομοσχεδίου χωρίς να αλλάξει τη συγκεκριμένη διάταξη.

Τι ίσχυε από το 2018 και τι αλλάζει τώρα

Η σχολική διαμεσολάβηση είναι ένας τρόπος ειρηνικής επίλυσης συγκρούσεων μεταξύ μαθητών. Όταν δύο παιδιά τσακώνονται, μπορούν να συζητήσουν με τη βοήθεια κατάλληλα προετοιμασμένων συμμαθητών τους, ώστε να βρουν μια λύση χωρίς τιμωρίες και αντιπαραθέσεις.

Η διαδικασία αυτή προβλεπόταν ήδη από το 2018 ως παιδαγωγικό μέσο αντιμετώπισης προβλημάτων συμπεριφοράς στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση.

Η βασική διαφορά είναι ότι η προηγούμενη ρύθμιση δεν ανέθετε στους μαθητές-διαμεσολαβητές έναν γενικότερο ρόλο εντοπισμού και αναφοράς περιστατικών. Στόχος της διαμεσολάβησης ήταν να βοηθά στην επίλυση των συγκρούσεων και όχι να δημιουργεί ένα δίκτυο μαθητών που θα παρακολουθούν όσα συμβαίνουν στο σχολείο!

Ο νέος νόμος οργανώνει τη διαδικασία με συγκεκριμένους κανόνες και την επεκτείνει στις τρεις τελευταίες τάξεις του Δημοτικού, πέρα από τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Η συμμετοχή παραμένει εθελοντική, ενώ οι εμπλεκόμενοι μαθητές πρέπει να συμφωνήσουν για να πραγματοποιηθεί η διαμεσολάβηση.

Ωστόσο, το άρθρο 106 προβλέπει ότι η διαδικασία μπορεί να ξεκινήσει όταν οι μαθητές-διαμεσολαβητές πληροφορηθούν, «με κάθε πρόσφορο μέσο», κάποιο περιστατικό και ενημερώσουν τον υπεύθυνο εκπαιδευτικό.

Έτσι, ο ρόλος τους δεν περιορίζεται πλέον στις περιπτώσεις όπου δύο συμμαθητές ζητούν βοήθεια για να λύσουν μια διαφορά. Μπορούν να ενεργοποιήσουν τη διαδικασία και για περιστατικά που …πληροφορήθηκαν οι ίδιοι.

Η σοβαρή προειδοποίηση της Επιστημονικής Υπηρεσίας

Η Επιστημονική Υπηρεσία της Βουλής θεωρεί ότι αυτή η πρόβλεψη μπορεί να αλλοιώσει τον ίδιο τον χαρακτήρα της σχολικής διαμεσολάβησης.

Ο μαθητής που εκπαιδεύεται για να βοηθά τους άλλους να συμφιλιώνονται δεν πρέπει να καταλήξει να έχει ρόλο επιτήρησης και αστυνόμευσης των συμμαθητών του.

Γι’ αυτό η Υπηρεσία προειδοποιεί ότι η συγκεκριμένη αρμοδιότητα ενδέχεται να καταστήσει τους μαθητές «όργανα επιτήρησης και αστυνόμευσης», κάτι που μπορεί να απομακρύνει τον θεσμό από τον παιδαγωγικό του σκοπό και να δημιουργήσει ζητήματα προστασίας της παιδικής ηλικίας.

Ασάφειες και για την ευθύνη των παιδιών και των εκπαιδευτικών

Η Επιστημονική Υπηρεσία εντόπισε δύο ακόμη προβληματικά σημεία.

Το άρθρο 105 προβλέπει ότι οι μαθητές-διαμεσολαβητές ενημερώνουν αμέσως τον εκπαιδευτικό όταν αντιληφθούν πληροφορία που μπορεί να αφορά κίνδυνο για την υγεία, την ασφάλεια ή τη ζωή κάποιου. Η Υπηρεσία πρότεινε να διευκρινιστεί ότι η συγκεκριμένη υποχρέωση αφορά πληροφορίες που αποκτούν κατά τη διάρκεια της διαμεσολάβησης, ώστε να είναι σαφή τα όρια της ευθύνης τους.

Παράλληλα, ο νόμος προβλέπει ότι στις συναντήσεις διαμεσολάβησης συμμετέχουν αποκλειστικά μαθητές, ενώ σε άλλο άρθρο αναθέτει στον εκπαιδευτικό-συντονιστή την εποπτεία των πρώτων συναντήσεων. Η έκθεση επισημαίνει ότι οι δύο προβλέψεις χρειάζονται αποσαφήνιση.

Η κυβέρνηση προχώρησε στην ψήφιση χωρίς τις συγκεκριμένες διορθώσεις

Η Επιστημονική Υπηρεσία της Βουλής κατέγραψε τις επιφυλάξεις της στις 14 Οκτωβρίου 2026. Την επόμενη ημέρα το νομοσχέδιο ψηφίστηκε, χωρίς να έχουν τροποποιηθεί τα τρία επίμαχα σημεία.

Οι παρατηρήσεις της Υπηρεσίας δεν είναι δεσμευτικές για τη Βουλή. Ωστόσο, αφορούν ένα ιδιαίτερα ευαίσθητο ζήτημα: τις ευθύνες που ανατίθενται σε παιδιά μέσα στη σχολική κοινότητα.

Η ουσία της προειδοποίησης είναι σαφής. Η σχολική διαμεσολάβηση δημιουργήθηκε για να μαθαίνουν τα παιδιά να λύνουν τις διαφορές τους, όχι για να αναλαμβάνουν ρόλο επιτήρησης των συμμαθητών τους.

Δείτε εδώ το νόμο