Η Μαρία Μπράνιας έζησε περισσότερα από 117 χρόνια χωρίς να εμφανίσει σοβαρές ασθένειες. Η εξαιρετικά λεπτομερής μελέτη του οργανισμού της έδωσε στους επιστήμονες μια σπάνια ευκαιρία να δουν τί συμβαίνει στο ανθρώπινο σώμα όταν η ζωή ξεπερνά κατά πολύ τα 100 χρόνια. Και αυτό που βρήκαν ήταν εντυπωσιακό.

Δεν είχε απλώς έναν οργανισμό που «γερνούσε πιο αργά». Αντίθετα, το σώμα της έφερε έντονα σημάδια πολύ προχωρημένης ηλικίας, αλλά ταυτόχρονα διέθετε μια σειρά από βιολογικά χαρακτηριστικά που φαίνεται ότι την προστάτευαν από ορισμένες από τις καταστροφικές συνέπειες της γήρανσης.

Η ερευνητική ομάδα με επικεφαλής τον Δρ. Manel Esteller, του Josep Carreras Leukaemia Research Institute, δημοσίευσε τα τελικά, αξιολογημένα από ομοτίμους αποτελέσματα της μελέτης στο επιστημονικό περιοδικό Cell Reports Medicine.

Τι βρήκαν στο σώμα της

Οι επιστήμονες πραγματοποίησαν μία από τις πιο ολοκληρωμένες βιολογικές αναλύσεις που έχουν γίνει ποτέ σε άνθρωπο άνω των 110 ετών.

Μελέτησαν ταυτόχρονα το γονιδίωμα, τις πρωτεΐνες, το επιγονιδίωμα, τον μεταβολισμό και το μικροβίωμα του εντέρου της.

Και εμφανίστηκε ένα παράδοξο:

Από τη μία πλευρά, η Μαρία Μπράνιας παρουσίαζε χαρακτηριστικά που μαρτυρούσαν πολύ προχωρημένη βιολογική φθορά. Είχε, μεταξύ άλλων, πολύ κοντά τελομερή – τις προστατευτικές «άκρες» των χρωμοσωμάτων που μικραίνουν καθώς μεγαλώνουμε – καθώς και γερασμένο πληθυσμό Β λεμφοκυττάρων.

Από την άλλη πλευρά, όμως, ο οργανισμός της εμφάνιζε εντυπωσιακούς προστατευτικούς μηχανισμούς.

Η βιολογική της ηλικία ήταν μικρότερη

Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα ευρήματα αφορούσε την επιγενετική ηλικία της.

Παρά το γεγονός ότι είχε ξεπεράσει τα 117 χρόνια, ορισμένοι βιολογικοί δείκτες έδειχναν ότι ο οργανισμός της ήταν, από επιγενετική άποψη, νεότερος από τη χρονολογική της ηλικία.

Παράλληλα, διέθετε γενετικά χαρακτηριστικά που έχουν συσχετιστεί με προστασία της καρδιάς και του νευρικού συστήματος.

Οι ερευνητές διαπίστωσαν επίσης χαμηλά επίπεδα φλεγμονής και ένα ιδιαίτερα ευνοϊκό μικροβίωμα του εντέρου, με μεγάλη παρουσία ωφέλιμων Bifidobacteria.

Το παράδοξο της μακροζωίας

Ο Esteller περιέγραψε τα ευρήματα ως μια συναρπαστική «δυαδικότητα»: στον ίδιο οργανισμό συνυπήρχαν σημάδια ακραίας γήρανσης και υγιούς μακροζωίας.

Αυτό μπορεί να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τη ζωή σε πολύ μεγάλη ηλικία.

Το να φτάσει κάποιος στα 110 ή στα 115 χρόνια δεν σημαίνει απαραίτητα ότι το σώμα του δεν γερνά. Ίσως, σε ορισμένους ανθρώπους, η γήρανση συνεχίζεται κανονικά ή ακόμη και έντονα, αλλά υπάρχουν παράλληλα μηχανισμοί που περιορίζουν τις βλαβερές συνέπειές της.

Με απλά λόγια, το «μυστικό» μπορεί να μην είναι το να μη γερνάς, αλλά να μπορεί ο οργανισμός σου να αντέχει καλύτερα τη γήρανση.

Γιατί η περίπτωση της Μαρίας Μπράνιας είναι τόσο σημαντική

Υπήρχε ακόμη ένας λόγος που έκανε την περίπτωσή της εξαιρετικά πολύτιμη για την επιστήμη: παρά την ηλικία της, δεν είχε προσβληθεί από σοβαρές ασθένειες.

Στους περισσότερους πολύ ηλικιωμένους ανθρώπους είναι δύσκολο να διαχωριστούν οι αλλαγές που προκαλεί η ίδια η γήρανση από εκείνες που προκαλούν οι ασθένειες.

Τα ευρήματα μπορεί να βοηθήσουν και στην έρευνα σοβαρών αιματολογικών νοσημάτων, καθώς η γήρανση του αιμοποιητικού συστήματος συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο λευχαιμίας και μυελοδυσπλαστικών συνδρόμων.

Έπαιξε ρόλο ο τρόπος ζωής της;

Οι επιστήμονες είναι προσεκτικοί: από τη μελέτη ενός και μόνο ανθρώπου δεν μπορεί κανείς να συμπεράνει ότι μια συγκεκριμένη τροφή ή συνήθεια οδηγεί σε εξαιρετική μακροζωία.

Ωστόσο, επισημαίνουν ορισμένα στοιχεία από τη ζωή της Μπράνιας που αξίζουν προσοχής: υγιεινή διατροφή, πλούσια και δραστήρια κοινωνική ζωή και απουσία επιβλαβών συνηθειών.

Δεν γνωρίζουμε σε ποιο βαθμό καθένα από αυτά συνέβαλε στα 117 χρόνια ζωής της. Η γενετική της φαίνεται επίσης ότι είχε σημαντικό ρόλο.

Μπορεί κάποτε να «θεραπεύεται» η γήρανση;

Εδώ βρίσκεται ίσως το μεγαλύτερο ερώτημα που ανοίγει η συγκεκριμένη έρευνα.

Για περίπου δύο αιώνες, το προσδόκιμο ζωής αυξανόταν χάρη στην καλύτερη διατροφή, την υγιεινή, τα εμβόλια, τα φάρμακα και γενικότερα την πρόοδο της ιατρικής. Υπάρχουν όμως ενδείξεις ότι στις ανεπτυγμένες χώρες αυτή η μεγάλη άνοδος μπορεί να αρχίζει να επιβραδύνεται.

Το επόμενο βήμα, επομένως, ίσως δεν είναι μόνο η καλύτερη αντιμετώπιση των ασθενειών, αλλά η κατανόηση της ίδιας της βιολογίας της γήρανσης.

Ήδη ερευνητές εξετάζουν επιγενετικές θεραπείες και φάρμακα που στοχεύουν τη γήρανση και τη συσσώρευση γερασμένων κυττάρων, αν και βρισκόμαστε ακόμη πολύ μακριά από το να γνωρίζουμε εάν τέτοιες προσεγγίσεις μπορούν πράγματι να παρατείνουν την υγιή ανθρώπινη ζωή.

Η Μαρία Μπράνιας, πάντως, άφησε στην επιστήμη κάτι πολύτιμο: ένα μοναδικό βιολογικό «παράθυρο» στο πώς μπορεί ένας άνθρωπος να φτάσει σε ακραία ηλικία και, παρά τα σημάδια γήρανσης, να παραμένει προστατευμένος από πολλές από τις ασθένειες που συνήθως τη συνοδεύουν.

Πηγή: Josep Carreras Leukaemia Research Institute – Cell Reports Medicine

Προσθήκη του Paidis.com ως προτεινόμενη πηγή στην Google

Προσοχή! Επιτρέπεται η αναδημοσίευση των πληροφοριών του παραπάνω άρθρου ή μέρους αυτών μόνο αν αναφέρεται ως πηγή το https://paidis.com/ και υπάρχει ενεργός σύνδεσμος.