Γλυπτά του Παρθενώνα: Η Telegraph αποκαλύπτει ότι οι συνομιλίες Ελλάδας–Βρετανικού Μουσείου κατέρρευσαν. Το ιδιοκτησιακό, ο δανεισμός και η Ταπισερί της Μπαγιέ στο επίκεντρο.

Οι συνομιλίες μεταξύ της Ελλάδας και του Βρετανικού Μουσείου για το μέλλον των Γλυπτών του Παρθενώνα έχουν ουσιαστικά καταρρεύσει, σύμφωνα με αποκλειστικό δημοσίευμα της βρετανικής Telegraph.

Όπως αναφέρει η εφημερίδα, οι διαπραγματεύσεις που είχαν επαναρχίσει το 2021 με στόχο την επιστροφή των αρχαίων γλυπτών στην Ελλάδα βρίσκονται πλέον σε αδιέξοδο, και αυτή τη στιγμή «δεν υπάρχουν συνομιλίες» και δεν αναμένεται να επαναληφθούν άμεσα.

Το βασικό εμπόδιο: Δανεισμός ή μόνιμη επιστροφή;

Στην καρδιά του αδιεξόδου βρίσκεται ένα ζήτημα που οι δύο πλευρές δεν κατάφεραν να ξεπεράσουν: το καθεστώς υπό το οποίο θα μπορούσαν να επιστρέψουν τα Γλυπτά στην Αθήνα.

Το Βρετανικό Μουσείο υποστηρίζει ότι μπορεί μόνο να τα δανείσει, καθώς η βρετανική νομοθεσία δεν του επιτρέπει να παραχωρήσει αντικείμενα της συλλογής του.

Η ελληνική πλευρά, αντίθετα, θεωρεί ότι είναι ο νόμιμος ιδιοκτήτης των Γλυπτών και επιδιώκει τη μόνιμη επιστροφή τους.

Το πρόβλημα γίνεται ακόμη πιο περίπλοκο επειδή, σύμφωνα με την Telegraph, μια συμβατική συμφωνία δανεισμού θα απαιτούσε από την Ελλάδα να αποδεχθεί ότι το Βρετανικό Μουσείο είναι ο νόμιμος ιδιοκτήτης των Γλυπτών.

Η ελληνική πλευρά, όμως, διατηρεί τη θέση ότι τα Γλυπτά αφαιρέθηκαν από τον Λόρδο Έλγιν και δεν αποδέχεται τη βρετανική θέση για την κυριότητά τους.

Η «υβριδική συμφωνία» που δεν προχώρησε

Για να ξεπεραστούν αυτές οι αντικρουόμενες «κόκκινες γραμμές», εξετάστηκε μια διαφορετική λύση.

Σύμφωνα με το βρετανικό δημοσίευμα, υπήρξε προσπάθεια να δημιουργηθεί μια «υβριδική συμφωνία», η οποία δεν θα χαρακτηριζόταν ούτε ως μόνιμη παραχώρηση των Γλυπτών, ούτε ως ένας συνηθισμένος δανεισμός.

Το 2024 μάλιστα υπήρχαν πληροφορίες ότι οι δύο πλευρές βρίσκονταν κοντά σε συμφωνία.

Οι προσπάθειες, ωστόσο, να βρεθεί μια νομική και πολιτική φόρμουλα που θα επέτρεπε και στις δύο πλευρές να διατηρήσουν τις θέσεις τους δεν απέδωσαν. Σύμφωνα με την Telegraph, οι δημιουργικές λύσεις που εξετάστηκαν τελικά «δεν οδήγησαν πουθενά» και η τακτική επικοινωνία μεταξύ Αθήνας και Βρετανικού Μουσείου σταμάτησε.

Ελληνικές αρχαιότητες ως μέρος της συμφωνίας

Στο τραπέζι είχαν πέσει και προτάσεις για την αποστολή σημαντικών ελληνικών αρχαιοτήτων στη Βρετανία.

Η Ελλάδα θα μπορούσε να παραχωρεί εκ περιτροπής αρχαιότητες για εκθέσεις στο Λονδίνο, ως μέρος μιας ευρύτερης συμφωνίας για τα Γλυπτά.

Σύμφωνα με την Telegraph, είχε συζητηθεί ακόμη και η δυνατότητα τα ελληνικά αντικείμενα να λειτουργούν ως ένα είδος «εγγύησης» για την επιστροφή των Γλυπτών στο Λονδίνο, αντί της συνηθισμένης διαβεβαίωσης περί αναγνώρισης της κυριότητας που απαιτείται σε μια συμφωνία δανεισμού.

Η εφημερίδα υπενθυμίζει ότι το 2022 είχε επισκεφθεί το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο στην Αθήνα, όταν Έλληνες αξιωματούχοι παρουσίαζαν αντικείμενα τα οποία θα μπορούσαν να σταλούν στη Βρετανία στο πλαίσιο μιας αμοιβαία επωφελούς συμφωνίας. Μεταξύ αυτών αναφερόταν ακόμη και η περίφημη Μάσκα του Αγαμέμνονα.

Ο πρόεδρος του Βρετανικού Μουσείου, George Osborne, είχε υποστηρίξει ότι μια συμφωνία θα μπορούσε να επιτρέψει στα Γλυπτά να εκτίθενται «τόσο στο Λονδίνο όσο και στην Αθήνα», χαρακτηρίζοντας μια τέτοια λύση επωφελή και για τις δύο πλευρές.

Η Ταπισερί της Μπαγιέ και η αντίδραση της Αθήνας

Στο ζήτημα μπήκε πρόσφατα και η συμφωνία μεταξύ Γαλλίας και Βρετανίας για την Ταπισερί της Μπαγιέ (Η Ταπισερί της Μπαγιέ είναι ένα μνημειώδες κεντημένο έργο του 11ου αιώνα, μήκους περίπου 70 μέτρων, που αφηγείται με εικόνες την κατάκτηση της Αγγλίας από τους Νορμανδούς).

Ο διευθυντής του Βρετανικού Μουσείου Nicholas Cullinan υποστήριξε ότι η συμφωνία για τον δανεισμό της Ταπισερί θα μπορούσε να ανοίξει έναν δρόμο και για τα Γλυπτά του Παρθενώνα, λέγοντας ότι προσφέρει μια «αχτίδα δυνατότητας» για πρόοδο στις συνομιλίες με την Ελλάδα.

Σύμφωνα όμως με την Telegraph, η ιδέα αυτή δεν έγινε καλά δεκτή στην Αθήνα.

Ελληνικές πηγές επισήμαναν ότι στην περίπτωση της Ταπισερί της Μπαγιέ δεν υπήρξε ποτέ διαφωνία για το ποιος είναι ο ιδιοκτήτης της. Επιπλέον, η Ταπισερί δεν είχε διαμελιστεί και τμήματά της δεν είχαν μεταφερθεί σε άλλη χώρα.

Η ελληνική θέση, όπως την παρουσιάζει η Telegraph, είναι διαφορετική: τα έργα που αφαιρέθηκαν από τον Παρθενώνα πρέπει να επανενωθούν με τα υπόλοιπα γλυπτά που βρίσκονται σήμερα στο Μουσείο της Ακρόπολης.

Η διαφωνία για τον Έλγιν

Πίσω από το αδιέξοδο παραμένει και η ιστορική διαφωνία για τις συνθήκες υπό τις οποίες ο Λόρδος Έλγιν αφαίρεσε τα Γλυπτά στις αρχές του 19ου αιώνα, όταν η Ελλάδα βρισκόταν υπό οθωμανική κυριαρχία.

Η βρετανική κυβέρνηση και το Βρετανικό Μουσείο υποστηρίζουν ότι ο Έλγιν είχε λάβει νόμιμη άδεια από τις οθωμανικές αρχές μέσω του λεγόμενου «φιρμανιού».

Η Ελλάδα αμφισβητεί αυτή τη θέση.

Η Telegraph αναφέρεται επίσης στην παρέμβαση της Τουρκίας σε συνεδρίαση της UNESCO το 2024. Τούρκοι εκπρόσωποι είχαν δηλώσει ότι, έπειτα από έρευνα στα οθωμανικά αρχεία, δεν εντοπίστηκε έγγραφο που να αποδεικνύει την ύπαρξη του συγκεκριμένου «φιρμανιού».

Προσθήκη του Paidis.com ως προτεινόμενη πηγή στην Google

Προσοχή! Επιτρέπεται η αναδημοσίευση των πληροφοριών του παραπάνω άρθρου ή μέρους αυτών μόνο αν αναφέρεται ως πηγή το https://paidis.com/ και υπάρχει ενεργός σύνδεσμος.