Ένα ασυνήθιστο πείραμα βρίσκεται σε εξέλιξη στην Αδριατική: επιστήμονες απελευθέρωσαν 150.000 μικροσκοπικά χταπόδια στη θάλασσα, ελπίζοντας ότι ένας φυσικός θηρευτής θα μπορέσει να περιορίσει την εξάπλωση του εισβολικού μπλε καβουριού που προκαλεί σοβαρές ζημιές στα θαλάσσια οικοσυστήματα και την αλιεία.

Περίπου 150.000 νεογέννητα κοινά χταπόδια (Octopus vulgaris) απελευθερώθηκαν στις 24 Αυγούστου στα νερά της Αδριατικής, στα ανοικτά των ιταλικών ακτών. Πρόκειται για ένα από τα πρώτα πιλοτικά πειράματα αυτού του είδους στην Ευρώπη, με στόχο να διαπιστωθεί εάν το χταπόδι μπορεί να αποτελέσει φυσικό «αντίπαλο» του μπλε καβουριού (Callinectes sapidus).

Το μπλε καβούρι κατάγεται από τον Ατλαντικό, αλλά οι πληθυσμοί του έχουν αυξηθεί σημαντικά στις ιταλικές ακτές. Τρέφεται με ντόπια οστρακοειδή και αποτελεί πλέον πρόβλημα τόσο για τα θαλάσσια οικοσυστήματα όσο και για την αλιευτική οικονομία. Στην Εμίλια-Ρομάνια, στη βορειοανατολική Ιταλία, οι ζημιές που αποδίδονται στα μπλε καβούρια έχουν κοστίσει στον αλιευτικό κλάδο 14,7 εκατ. λίρες από το 2022.

Η παρατήρηση των ψαράδων που οδήγησε στο πείραμα

Η ιδέα άρχισε να παίρνει μορφή πριν από δύο χρόνια. Οι ερευνητές υδατοκαλλιεργειών Oliviero Mordenti και Antonio Casalini, από το Πανεπιστήμιο της Μπολόνια, αναρωτήθηκαν εάν τα χταπόδια θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για τον φυσικό περιορισμό των μπλε καβουριών.

Οι ντόπιοι ψαράδες είχαν ήδη παρατηρήσει εδώ και χρόνια ότι τα χταπόδια κυνηγούν τα εισβολικά καβούρια, ενώ προηγούμενες επιστημονικές μελέτες είχαν επίσης αναγνωρίσει το κοινό χταπόδι ως θηρευτή του είδους.

Οι ερευνητές αποφάσισαν να εξετάσουν την παρατήρηση σε ελεγχόμενες συνθήκες. Συνέλεξαν από τις ακτές της Εμίλια-Ρομάνια οκτώ κοινά χταπόδια – τέσσερα θηλυκά και τέσσερα αρσενικά – και τα μετέφεραν στο εργαστήριο. Για περίπου τρεις μήνες τα ζώα προσαρμόζονταν σε δεξαμενές, στις οποίες οι συνθήκες είχαν διαμορφωθεί έτσι ώστε να προσομοιάζουν όσο το δυνατόν περισσότερο με εκείνες της θάλασσας. Το αποτέλεσμα εντυπωσίασε τους ερευνητές.

Ένα χταπόδι μπορούσε να καταναλώσει έως και τέσσερα μπλε καβούρια την ημέρα.

«Όχι μόνο διαπιστώσαμε ότι οι ψαράδες είχαν δίκιο, αλλά βρήκαμε επίσης ότι τα χταπόδια μπορούσαν να καταναλώνουν έως και τέσσερα μπλε καβούρια την ημέρα», ανέφερε ο Mordenti. Οι επιστήμονες σχημάτισαν στη συνέχεια τέσσερα ζευγάρια αναπαραγωγής, επιτρέποντας στα χταπόδια να ζευγαρώσουν και να παράγουν αυγά. Από αυτή τη διαδικασία προέκυψαν οι μικροσκοπικές προνύμφες που απελευθερώθηκαν αυτή την εβδομάδα στη θάλασσα.

Οι 150.000 εργαστηριακά εκτρεφόμενες προνύμφες, μήκους μόλις περίπου ενός χιλιοστού, αφέθηκαν στα νερά ανοικτά των παράκτιων πόλεων Cesenatico και Riccione. Οι πιθανότητες επιβίωσής τους, ωστόσο, είναι μικρές. Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι μόλις το 1% θα καταφέρει να φτάσει στην ενηλικίωση.

Στα πρώτα στάδια της ζωής τους, τα χταπόδια είναι μικροσκοπικές προνύμφες που παρασύρονται ελεύθερα μέσα στο νερό και αποτελούν εύκολη λεία για τα ψάρια. Η ελπίδα των ερευνητών είναι ότι ένα μέρος τους θα επιβιώσει, θα μεγαλώσει και τελικά θα αρχίσει να κυνηγά μπλε καβούρια.

Σύμφωνα με τους ίδιους, ακόμη και μικρά κοινά χταπόδια βάρους κάτω των 800 γραμμαρίων μπορούν να τραφούν με μπλε καβούρια.

Γιατί χρειάστηκαν τεχνητά καταφύγια

Υπάρχει όμως ακόμη ένα εμπόδιο. Τα χταπόδια ευδοκιμούν περισσότερο σε βραχώδεις βυθούς, ενώ μεγάλο μέρος της ακτής της Αδριατικής είναι αμμώδες. Αυτό ενδέχεται να αποτελεί έναν από τους λόγους για τους οποίους οι πληθυσμοί των χταποδιών στην περιοχή έχουν μειωθεί τις τελευταίες δεκαετίες. Η περιφερειακή κυβέρνηση της Εμίλια-Ρομάνια έχει γι’ αυτόν τον λόγο εγκαταστήσει τεχνητά καταφύγια για χταπόδια, επιχειρώντας να βοηθήσει στην ανάκαμψη του πληθυσμού τους.

Το ερευνητικό πρόγραμμα συγχρηματοδοτείται από την περιφερειακή κυβέρνηση. «Στόχος μας ήταν να ενισχύσουμε τον πληθυσμό ενός ντόπιου είδους που υπάρχει ήδη φυσικά στην Αδριατική», εξηγεί ο Casalini.

Το πείραμα της Αδριατικής, επομένως, μόλις ξεκίνησε. Το εργαστήριο έδειξε ότι το χταπόδι μπορεί να είναι ένας ιδιαίτερα αποτελεσματικός θηρευτής του μπλε καβουριού. Το μεγάλο στοίχημα τώρα είναι να αποδειχθεί εάν η ίδια σχέση μπορεί να λειτουργήσει σε αρκετά μεγάλη κλίμακα μέσα στο πραγματικό θαλάσσιο οικοσύστημα.

Προσθήκη του Paidis.com ως προτεινόμενη πηγή στην Google

Προσοχή! Επιτρέπεται η αναδημοσίευση των πληροφοριών του παραπάνω άρθρου ή μέρους αυτών μόνο αν αναφέρεται ως πηγή το https://paidis.com/ και υπάρχει ενεργός σύνδεσμος.