Η Νότια Ινδική θάλασσα χάνει αλάτι με «εντυπωσιακό» ρυθμό

• Πώς οργανώνονται τα στρώματα του ωκεανού

• Πώς κινούνται τα ρεύματα που μεταφέρουν θερμότητα

• Πώς ανεβαίνουν τα θρεπτικά συστατικά στην επιφάνεια

Η αλατότητα επηρεάζει την πυκνότητα του νερού. Πιο αλμυρό νερό είναι πιο βαρύ και βυθίζεται ευκολότερα. Πιο γλυκό νερό είναι ελαφρύτερο και παραμένει στην επιφάνεια. Αυτή η διαφορά είναι κρίσιμη για την παγκόσμια κυκλοφορία των ωκεανών.

Η «δεξαμενή» γλυκού νερού του Ινδο-Ειρηνικού

Οι επιστήμονες εντόπισαν την πηγή του επιπλέον γλυκού νερού σε μια τεράστια τροπική ζώνη που εκτείνεται από τον ανατολικό Ινδικό Ωκεανό έως τον δυτικό Ειρηνικό. Η περιοχή αυτή είναι γνωστή ως Indo-Pacific freshwater pool (δεξαμενή γλυκού νερού Ινδο-Ειρηνικού).

Εκεί:

• Οι βροχοπτώσεις είναι έντονες

• Η εξάτμιση είναι σχετικά μικρότερη

• Τα επιφανειακά νερά είναι φυσικά πιο αραιωμένα

Η περιοχή αυτή συνδέεται με τη λεγόμενη θερμοαλατική κυκλοφορία — τον παγκόσμιο «μεταφορικό ιμάντα» των ωκεανών, που μετακινεί θερμότητα, αλάτι και γλυκό νερό ανάμεσα στις λεκάνες των ωκεανών.

Τι άλλαξε τα τελευταία 60 χρόνια;

Ιστορικά, τα νερά νοτιοδυτικά της Αυστραλίας ήταν σχετικά πιο αλμυρά, επειδή η εξάτμιση ξεπερνούσε τις βροχοπτώσεις.

Όμως οι μακροχρόνιες παρατηρήσεις δείχνουν ότι:

• Η έκταση των αλμυρών νερών στη Νότια Ινδική Θάλασσα έχει μειωθεί κατά περίπου 30% τα τελευταία 60 χρόνια.

• Πρόκειται για το ταχύτερο φαινόμενο «φρεσκαρίσματος» (freshening) στο Νότιο Ημισφαίριο.

Οι ερευνητές εκτιμούν ότι η ποσότητα του γλυκού νερού που προστίθεται κάθε χρόνο ισοδυναμεί με περίπου το 60% του όγκου της λίμνης Tahoe — μια εντυπωσιακή κλίμακα μεταβολής.

Ο ρόλος της κλιματικής αλλαγής

Η αύξηση της θερμοκρασίας του πλανήτη φαίνεται ότι:

• Μεταβάλλει τα μοτίβα των επιφανειακών ανέμων

• Αναδιαμορφώνει τα θαλάσσια ρεύματα

• Κατευθύνει περισσότερο γλυκό νερό από τον τροπικό Ινδο-Ειρηνικό προς τη Νότια Ινδική Θάλασσα

Το σημαντικό είναι ότι η αλλαγή δεν εξηγείται από τοπικές βροχοπτώσεις. Η αιτία βρίσκεται στη μεγάλης κλίμακας αναδιοργάνωση της κυκλοφορίας της ατμόσφαιρας και των ωκεανών.

Πιθανές συνέπειες

1. Αλλαγές στην παγκόσμια κυκλοφορία

Η θερμοαλατική κυκλοφορία λειτουργεί επειδή το αλμυρό, ψυχρό νερό βυθίζεται στον Βόρειο Ατλαντικό και κινείται σε βάθος προς νότο. Μικρές αλλαγές στην αλατότητα μπορούν να επηρεάσουν αυτή τη διαδικασία.

Η προσθήκη περισσότερου γλυκού νερού ενδέχεται να επιβραδύνει τμήματα αυτού του «μεταφορικού ιμάντα», με επιπτώσεις στο παγκόσμιο κλίμα.

2. Λιγότερη κατακόρυφη ανάμειξη

Όταν το επιφανειακό νερό γίνεται πιο γλυκό:

• Παραμένει στην επιφάνεια

• Δυσκολεύει την ανάμειξη με τα βαθύτερα στρώματα

• Περιορίζεται η άνοδος θρεπτικών συστατικών

Χωρίς αυτήν την ανάμειξη, λιγότερα θρεπτικά φτάνουν στη φωτεινή επιφάνεια όπου αναπτύσσεται το πλαγκτόν — η βάση της θαλάσσιας τροφικής αλυσίδας.

3. Επιπλέον θέρμανση της επιφάνειας

Η μειωμένη ανάμειξη παγιδεύει περισσότερη θερμότητα στην επιφάνεια. Έτσι:

• Αυξάνονται οι θερμοκρασίες των επιφανειακών υδάτων

• Επιβαρύνονται τα θαλάσσια οικοσυστήματα

• Ενισχύεται το στρες για οργανισμούς που ήδη πλήττονται από την υπερθέρμανση

Οι ερευνητές προειδοποιούν ότι αλλαγές στην αλατότητα μπορούν να επηρεάσουν το πλαγκτόν και τα θαλάσσια λιβάδια — δηλαδή τα θεμέλια της θαλάσσιας ζωής. Οι συνέπειες θα μπορούσαν να επεκταθούν σε ολόκληρη τη βιοποικιλότητα των ωκεανών.

Ένα «αθόρυβο» αλλά κρίσιμο φαινόμενο

Η μείωση της αλατότητας δεν είναι τόσο ορατή όσο ένα κύμα καύσωνα ή ένα λιώσιμο πάγων. Ωστόσο, αποτελεί μια βαθιά αλλαγή στη λειτουργία του ωκεάνιου συστήματος.

Η Νότια Ινδική Θάλασσα είναι κομβικό σημείο της παγκόσμιας κυκλοφορίας. Το τι συμβαίνει εκεί δεν μένει εκεί — μπορεί να επηρεάσει το κλίμα και τα οικοσυστήματα σε παγκόσμια κλίμακα.

Η επιστημονική κοινότητα παρακολουθεί πλέον στενά αυτή τη μεταβολή, καθώς ακόμα και μικρές αλλαγές στην ισορροπία αλατιού και γλυκού νερού μπορούν να έχουν μεγάλες συνέπειες για τον πλανήτη.