Ιστορική αλλαγή στην Ευρώπη: 3.740 χιλιόμετρα ποταμών ξαναβρήκαν τη φυσική τους ροή

Η απομάκρυνση του φράγματος στον ποταμό Melsá αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης προσπάθειας αποκατάστασης των ευρωπαϊκών ποταμών. Σύμφωνα με νέα ανάλυση του οργανισμού Dam Removal Europe, το 2025 αφαιρέθηκαν σε ολόκληρη την Ευρώπη 602 τεχνητά εμπόδια από ποτάμια, αριθμός-ρεκόρ για την ήπειρο.

Στα έργα αυτά περιλαμβάνονται φράγματα, αναβαθμοί, οχετοί και θυροφράγματα, τα οποία επί δεκαετίες εμπόδιζαν τη φυσική ροή των υδάτων. Οι παρεμβάσεις αυτές επέτρεψαν την επανασύνδεση περίπου 3.740 χιλιομέτρων ποταμών, συμβάλλοντας στον στόχο της Ευρωπαϊκής Ένωσης να αποκαταστήσει μέχρι το 2030 περίπου 25.000 χιλιόμετρα υδάτινων διαδρομών.

Το φράγμα στον ποταμό Melsá είχε κατασκευαστεί για την ηλεκτροδότηση μιας αγροτικής εκμετάλλευσης. Ωστόσο, εδώ και πολλά χρόνια δεν παρήγαγε πλέον ενέργεια, ενώ συνέχιζε να εμποδίζει τη μετακίνηση των ψαριών κατά μήκος του ποταμού.

Η Σουηδία βρέθηκε στην πρώτη θέση των απομακρύνσεων με 173 εμπόδια, ακολουθούμενη από τη Φινλανδία με 143 και την Ισπανία με 109. Η Ισλανδία και η Βόρεια Μακεδονία πραγματοποίησαν τις πρώτες αντίστοιχες απομακρύνσεις στην ιστορία τους, ενώ στο Ηνωμένο Βασίλειο αφαιρέθηκαν 35 εμπόδια.

Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η απομάκρυνση παρωχημένων φραγμάτων μπορεί να βελτιώσει σημαντικά την υγεία των ποτάμιων οικοσυστημάτων. Όταν τα ψάρια μπορούν ξανά να μετακινούνται προς τις περιοχές αναπαραγωγής τους και τα ιζήματα να ακολουθούν τη φυσική τους πορεία, τα ποτάμια αποκτούν μεγαλύτερη ανθεκτικότητα και υποστηρίζουν αποτελεσματικότερα τη βιοποικιλότητα.

Η ανάγκη αυτών των παρεμβάσεων γίνεται ακόμη πιο εμφανής αν ληφθεί υπόψη ότι οι πληθυσμοί των μεταναστευτικών ψαριών γλυκού νερού στην Ευρώπη έχουν μειωθεί κατά 75% από το 1970. Σύμφωνα με τους ερευνητές, ο κατακερματισμός των ποταμών από χιλιάδες τεχνητά εμπόδια αποτελεί έναν από τους βασικότερους λόγους αυτής της δραματικής μείωσης.

Παράλληλα, η αποκατάσταση των ποταμών μπορεί να ωφελήσει τις τοπικές κοινωνίες, να ενισχύσει την αλιεία και την αναψυχή και να μειώσει το κόστος διαχείρισης παλαιών υποδομών που πλέον δεν προσφέρουν ουσιαστικό δημόσιο όφελος.

Η προσπάθεια υποστηρίζεται από περιβαλλοντικές οργανώσεις, μηχανικούς και φορείς χάραξης πολιτικής. Σημαντικό ρόλο παίζει και η ευρωπαϊκή νομοθεσία για την αποκατάσταση της φύσης, η οποία τέθηκε σε ισχύ το 2024 και προβλέπει την απομάκρυνση παρωχημένων εμποδίων με στόχο την επανασύνδεση ποταμών και λιμνών.

Αξιοσημείωτο είναι ότι περισσότερα από τα τρία τέταρτα των εμποδίων που απομακρύνθηκαν το 2025 είχαν ύψος μικρότερο από δύο μέτρα, γεγονός που καθιστά τις σχετικές παρεμβάσεις σχετικά οικονομικές και τεχνικά εφικτές.

Παρόμοιες πρωτοβουλίες αναπτύσσονται και εκτός Ευρώπης. Στις Ηνωμένες Πολιτείες αφαιρέθηκαν 100 φράγματα μέσα στο προηγούμενο έτος, ενώ στην Κίνα έχουν απομακρυνθεί εκατοντάδες φράγματα στον ποταμό Γιανγκτσέ τα τελευταία χρόνια.

Με πληροφορίες από yahoo.com

Προσοχή! Επιτρέπεται η αναδημοσίευση των πληροφοριών του παραπάνω άρθρου ή μέρους αυτών μόνο αν αναφέρεται ως πηγή το https://paidis.com/ και υπάρχει ενεργός σύνδεσμος.