Λαγοκέφαλος: Από το «δηλητήριο» της Μεσογείου σε κολλαγόνο, καλλυντικά και ουσίες με φαρμακευτικό ενδιαφέρον
Ο λαγοκέφαλος είναι ένας από τους πιο προβληματικούς «εισβολείς» της Μεσογείου. Είναι ιδιαίτερα τοξικός, προκαλεί ζημιές στα αλιευτικά εργαλεία και η εξάπλωσή του δημιουργεί προβλήματα τόσο στην αλιεία όσο και στα θαλάσσια οικοσυστήματα.
Το ίδιο ψάρι, όμως, περιέχει συστατικά που έχουν αρχίσει να προσελκύουν το ενδιαφέρον της επιστημονικής κοινότητας. Ερευνητικές ομάδες στην Ελλάδα και στο εξωτερικό εξετάζουν τρόπους με τους οποίους η βιομάζα του λαγοκέφαλου θα μπορούσε να αξιοποιηθεί για μη διατροφικές χρήσεις.
Οι έρευνες κινούνται κυρίως προς δύο κατευθύνσεις: την αξιοποίηση συστατικών του στην κοσμετολογία και τη μελέτη της ισχυρής τετροδοτοξίνης για πιθανές φαρμακευτικές εφαρμογές.
Από τον λαγοκέφαλο σε κολλαγόνο και καλλυντικά
Στην Ελλάδα, σημαντική έρευνα έχει πραγματοποιηθεί στο πλαίσιο του προγράμματος EXPLIAS, με τη συμμετοχή του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου, του Ελληνικού Κέντρου Θαλασσίων Ερευνών (ΕΛΚΕΘΕ) και του Πανεπιστημίου Αιγαίου.
Ένας από τους στόχους ήταν να εξεταστεί εάν εισβολικά είδη που αλιεύονται στις ελληνικές θάλασσες μπορούν, αντί να απορρίπτονται, να αποτελέσουν πηγή χρήσιμων πρώτων υλών.
Στην περίπτωση του λαγοκέφαλου, το ενδιαφέρον έχει στραφεί μεταξύ άλλων στο κολλαγόνο, στα ωμέγα-3 και ωμέγα-6 λιπαρά οξέα και σε άλλα βιοδραστικά συστατικά.
Με κατάλληλη επεξεργασία της βιομάζας μπορούν επίσης να παραχθούν πρωτεϊνικά υδρολύματα και πεπτίδια. Ορισμένα από αυτά παρουσιάζουν ιδιότητες που ενδιαφέρουν ιδιαίτερα την έρευνα στον χώρο των καλλυντικών, όπως αντιοξειδωτική δράση και προστασία του κολλαγόνου.
Στο συγκεκριμένο πεδίο δραστηριοποιείται και το Εργαστήριο Σχεδιασμού και Ανάλυσης Διεργασιών της Σχολής Χημικών Μηχανικών του ΕΜΠ, με επικεφαλής την καθηγήτρια Μαγδαληνή Κροκίδα, όπου μελετώνται τρόποι αξιοποίησης διαφορετικών συστατικών του λαγοκέφαλου για μη διατροφικές εφαρμογές.
Προς το παρόν πρόκειται κυρίως για ερευνητικές και πιλοτικές εφαρμογές και όχι για μια ήδη ανεπτυγμένη βιομηχανία καλλυντικών από λαγοκέφαλο.
Η τετροδοτοξίνη και το ενδιαφέρον της φαρμακευτικής έρευνας
Εντελώς διαφορετική είναι η δεύτερη ερευνητική κατεύθυνση.
Ο λαγοκέφαλος περιέχει τετροδοτοξίνη (TTX), μια εξαιρετικά ισχυρή νευροτοξίνη. Είναι η ουσία που κάνει το ψάρι επικίνδυνο για κατανάλωση και σε αρκετά υψηλή δόση μπορεί να προκαλέσει σοβαρή δηλητηρίαση, παράλυση, ακόμη και θάνατο.
Η ίδια ουσία, όμως, παρουσιάζει ιδιαίτερο επιστημονικό ενδιαφέρον λόγω του τρόπου με τον οποίο επηρεάζει τη μετάδοση των νευρικών σημάτων.
Η τετροδοτοξίνη έχει μελετηθεί διεθνώς κυρίως για τις πιθανές αναλγητικές ιδιότητές της. Έχει μάλιστα δοκιμαστεί σε κλινικές μελέτες σε ανθρώπους για την αντιμετώπιση σοβαρού πόνου που σχετίζεται με τον καρκίνο.
Σε πολυκεντρική μελέτη με 165 ασθενείς καταγράφηκε αναλγητική δράση σε μέρος των συμμετεχόντων. Μεταγενέστερη συστηματική ανασκόπηση κλινικών μελετών διαπίστωσε ενδείξεις αποτελεσματικότητας, επισημαίνοντας παράλληλα ότι απαιτούνται μεγαλύτερες και καλύτερα σχεδιασμένες μελέτες.
Η TTX έχει επίσης μελετηθεί για τον νευροπαθητικό πόνο που προκαλείται από ορισμένες χημειοθεραπείες. Δεν αποτελεί σήμερα καθιερωμένη θεραπεία, αλλά παραμένει ουσία με σημαντικό ερευνητικό ενδιαφέρον.
Προσοχή! Επιτρέπεται η αναδημοσίευση των πληροφοριών του παραπάνω άρθρου ή μέρους αυτών μόνο αν αναφέρεται ως πηγή το https://paidis.com/ και υπάρχει ενεργός σύνδεσμος.
▌ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΣΗΜΕΡΑ
