Μετά τα 60 η ζέστη γίνεται επικίνδυνη σε πολύ χαμηλότερες θερμοκρασίες

Το αποτέλεσμα είναι ότι ένας μεγαλύτερος άνθρωπος μπορεί να αρχίσει να επιβαρύνεται σε συνθήκες που για κάποιον νεότερο δεν έχουν ακόμη φτάσει σε κρίσιμο επίπεδο.

Και εδώ βρίσκεται ίσως το σημαντικότερο μήνυμα της μελέτης: δεν υπάρχει ένα ενιαίο όριο επικίνδυνης ζέστης που να ισχύει για όλους.

Τι σημαίνει «μη αντισταθμίσιμη ζέστη»

Οι επιστήμονες χρησιμοποιούν τον όρο uncompensable heat για τις συνθήκες κατά τις οποίες το σώμα δεν μπορεί πλέον να αποβάλλει αρκετή θερμότητα ώστε να παραμείνει σε θερμική ισορροπία.

Ακόμη και ένας υγιής και προσαρμοσμένος στη ζέστη άνθρωπος μπορεί, εφόσον παραμείνει αρκετές ώρες σε τέτοιες συνθήκες, να παρουσιάσει συνεχή άνοδο της εσωτερικής θερμοκρασίας του.

Εργαστηριακά δεδομένα δείχνουν ότι στους νεότερους ενήλικες η θερμοκρασία του σώματος μπορεί να φτάσει σε επίπεδα θερμοπληξίας έπειτα από περίπου 3 έως 10 ώρες έκθεσης σε τέτοιες ακραίες συνθήκες.

Για τους μεγαλύτερους σε ηλικία ανθρώπους, όμως, το επικίνδυνο σημείο μπορεί να έρθει νωρίτερα.

290 εκατομμύρια άνθρωποι άνω των 60 μπορεί να εκτίθενται σε επικίνδυνη ζέστη

Οι ερευνητές εξέτασαν διαφορετικά σενάρια υπερθέρμανσης του πλανήτη, από 1,5 έως 4 βαθμούς Κελσίου πάνω από τα προβιομηχανικά επίπεδα.

Στο σενάριο αύξησης κατά 1,5°C, εκτιμούν ότι περίπου το 22% των ανθρώπων άνω των 60 ετών παγκοσμίως – περίπου 290 εκατομμύρια άνθρωποι – θα μπορούσαν να αντιμετωπίζουν μη ασφαλείς συνθήκες ζέστης για τουλάχιστον έναν μήνα τον χρόνο.

Η διαφορά με τους νεότερους είναι μεγάλη. Σύμφωνα με τη μελέτη, ακόμη και αν η μέση θερμοκρασία του πλανήτη αυξηθεί κατά 1,5°C, οι άνθρωποι άνω των 60 ετών θα εκτίθενται σε επικίνδυνες συνθήκες ζέστης συχνότερα και σε περισσότερες περιοχές του κόσμου απ’ ό,τι οι νεότεροι ενήλικες ακόμη και σε περίπτωση αύξησης της θερμοκρασίας κατά 4°C.

Με άλλα λόγια, η ηλικία μπορεί να επηρεάζει τον κίνδυνο από τη ζέστη τόσο πολύ όσο – ή ακόμη περισσότερο από – την ίδια την αύξηση της παγκόσμιας θερμοκρασίας.

Δεν χρειάζεται να φτάσουμε στη θερμοπληξία για να υπάρξει κίνδυνος

Υπάρχει όμως και μια σημαντική διευκρίνιση.

Η συγκεκριμένη έρευνα εξετάζει κυρίως το σημείο στο οποίο το σώμα αδυνατεί να διατηρήσει τη θερμική του ισορροπία. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάτω από αυτό το όριο η ζέστη είναι ακίνδυνη.

Οι υψηλές θερμοκρασίες μπορούν να επιβαρύνουν το καρδιαγγειακό, τα νεφρά και το αναπνευστικό σύστημα πολύ πριν η θερμοκρασία του σώματος φτάσει σε επίπεδα θερμοπληξίας. Η επιβάρυνση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία στις μεγαλύτερες ηλικίες.

Ένα μήνυμα που αφορά άμεσα και τη Μεσόγειο

Η μελέτη εντοπίζει τον μεγαλύτερο μελλοντικό κίνδυνο στις τροπικές και υποτροπικές περιοχές. Τα συμπεράσματά της, όμως, αποκτούν ιδιαίτερη σημασία και για χώρες που βιώνουν συχνά παρατεταμένους καύσωνες, όπως αυτές της Μεσογείου.

Εκτός από τη θερμοκρασία, η υγρασία, η διάρκεια της έκθεσης, η νυχτερινή θερμοκρασία, η δυνατότητα πρόσβασης σε δροσερό χώρο, η κατάσταση της υγείας και η ηλικία καθορίζουν πόσο επικίνδυνη μπορεί να γίνει μια πολύ ζεστή ημέρα.

Οι ερευνητές θεωρούν ότι τα νέα δεδομένα πρέπει να οδηγήσουν σε πιο στοχευμένα συστήματα προειδοποίησης και σχέδια προστασίας, τα οποία δεν θα αντιμετωπίζουν ολόκληρο τον πληθυσμό με τα ίδια κριτήρια.

Για τους ανθρώπους μεγαλύτερης ηλικίας, το μήνυμα είναι απλό αλλά σημαντικό: δεν χρειάζεται να περιμένουμε να φτάσει η θερμοκρασία σε ακραία επίπεδα για να πάρουμε τη ζέστη στα σοβαρά.

Η αποφυγή παρατεταμένης έκθεσης στις πιο ζεστές ώρες, η επαρκής ενυδάτωση και η πρόσβαση σε δροσερό περιβάλλον αποκτούν ακόμη μεγαλύτερη σημασία μετά τα 60.

Και ίσως αυτό είναι το στοιχείο που αλλάζει περισσότερο όσα γνωρίζαμε: το πραγματικό όριο αντοχής στη ζέστη δεν είναι ίδιο σε όλη μας τη ζωή. Όσο μεγαλώνουμε, η επικίνδυνη ζέστη μπορεί να αρχίζει σε πολύ χαμηλότερες θερμοκρασίες από ό,τι νομίζουμε.