Μοδίστρες στον Τύρναβο

Λέει λοιπόν η διαφημιστική καταχώρηση στην εφημερίδα η «Ελευθερία» το 1932.

«επέστρεψε εξ Αθηνών η καλλιτέχνης μοδίστρα γυναικείων φορεμάτων Αντωνία Δαλανικα  εκ Τυρνάβου και εκόμισε  μεγάλην  συλλογήν μοντέλλων με τα τελειότερα γούστα του οίκου Πατού.»(σημ. Ο Ζαν Πατού (Jean Patou, 27 Σεπτεμβρίου 1887 – 8 Μαρτίου 1936 ήταν Γάλλος σχεδιαστής μόδας).

Οπότε μου έδωσε την ιδέα να ψάξω να βρω  στοιχεία για τις μοδίστρες του Τυρνάβου.

Κινητήριος μοχλός σε αυτή την αναζήτηση ήταν και μια κουβέντα παλιά που είχε γίνει με τον αγαπημένο μας σκηνοθέτη Κώστα Τσιάνο, που συζητούσε με την Ελένη μου για τα κοστούμια του Θεσσαλικού Θεάτρου και είχε πει πως ο Τύρναβος είχε τις καλλίτερες μοδίστρες.

Πρέπει όμως να δούμε πρώτα και την ιστορική εξέλιξη της μοδιστρικής σαν τέχνη και όχι σαν βιομηχανία.

Η Μοδίστρα αποτέλεσε ένα από τα πρώτα επαγγέλματα στα οποία επιδόθηκαν οι γυναίκες περίπου έναν αιώνα πριν αλλά και παλαιότερα, με τη μοδιστρική εκείνη την εποχή να θεωρείται τέχνη και όχι βιομηχανία (Χιουρέας, 2001: 34; Αθανασόπουλος, 1998: 55 276).

Οι μοδίστρες ήταν πολυπληθείς τόσο στις κωμοπόλεις όσο και στις πόλεις, διότι εξυπηρετούσαν όχι μόνο τα υψηλά αλλά και τα φτωχομεσαία στρώματα του λαού, τα οποία δεν είχαν τη δυνατότητα να δημιουργούν μόνα τους την ένδυσή τους.

Την εποχή εκείνη οι γονείς σε όλα λίγο πολύ τα μέρη της Ελλάδας συνήθιζαν να στέλνουν τα κορίτσια τους αφού τελείωναν το δημοτικό να μάθουν κοπτική και ραπτική. Όπως μας αναφέρει ο Αθανασόπουλος (1998: 276), σκοπός των γονιών δεν ήταν να κάνουν τις κόρες τους επαγγελματίες, αλλά σωστές και αυτόνομες νοικοκυρές, μετέπειτα που θα ανοίγαν το δικό τους σπιτικό. Τα ρούχα που έφτιαχναν ήταν παλτά, ταγιέρ, καθημερινά και πιο επίσημα φορέματα, ρόμπες, εσώρουχα, σεντόνια και ότι άλλο μπορούσαν να χρειαστούν οι γυναίκες και τα παιδιά τότε, μιας και δεν υπήρχαν έτοιμα ενδύματα και τα πάντα φτιάχνονταν κατόπιν παραγγελίας σε κάποια μοδίστρα.

Η εκάστοτε μοδίστρα δούλευε στο σπίτι της και όχι σε κάποιο μαγαζί, μιας και την εποχή εκείνη δεν ήταν επιτρεπτό στην κοινωνία οι γυναίκες να εργάζονται έξω από την οικία τους. Έτσι είχαν ένα συγκεκριμένο δωμάτιο το οποίο μετέτρεπαν σε εργαστήριο και μέσα εκεί είχαν ένα μεγάλο τραπέζι, το κλασικό σίδερο το οποίο ζεσταινόταν με κάρβουνα, έναν μεγάλο καθρέφτη καθώς και τα απαραίτητα μικροεργαλεία όπως ήταν ψαλίδια, κλωστές, καρφίτσες. Φυσικά δεν έλειπε και η ποδοκίνητη μηχανή την οποία χρησιμοποιούσαν όταν χρειαζόταν να γαζώσουν, ενώ κάποιες μοδίστρες είχαν και μικρότερες μηχανές χειροκίνητες (Αθανασόπουλος, 1998: 277).

Το πιο σύνηθες ήταν οι κοπέλες να μένουν κοντά στην μοδίστρα της πόλης ή της κωμόπολής τους για να μάθουν την τέχνη ακόμα και τέσσερα ή πέντε χρόνια, ανάλογα με το πόσο γρήγορα «τα έπιαναν». Στο σπίτι της μοδίστρας τα μοδιστράκια, δηλαδή οι μαθήτριες, έμεναν με τις ώρες κάθε μέρα, έτρωγαν για μεσημέρι εκεί ή άλλες φορές έπαιρναν φαγητό από το σπίτι τους.

Οι μοδίστρες τότε είχαν διάφορα φιγουρίνια τα οποία προμηθεύονταν συνήθως από την Αθήνα και τα έδειχναν στις πελάτισσες ώστε να διαλέξουν το σχέδιο που προτιμούσαν για το φόρεμα ή το παλτό που ήθελαν να φτιάξουν, είτε ολόιδιο είτε με κάποιες παραλλαγές. Τα φουστάνια αλλά και κάθε άλλο κομμάτι, απαιτούσε σίγουρα δύο με τρεις πρόβες προτού να είναι έτοιμο, ώστε να ταιριάζει απόλυτα στο σώμα και τις ανάγκες της πελάτισσας.

Συνήθως όταν το ένδυμα ήταν έτοιμο, κάποιο από τα μοδιστράκια το πήγαινε στο σπίτι της ενδιαφερόμενης κι έτσι εισέπραττε και «ρεγάλο», κάποιο δηλαδή φιλοδώρημα. (Στοιχεία από πτυχιακή εργασία στο  Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο της Αναγνωστοπούλου Άννας το 2015)

Ε, αυτό δεν είναι πειρασμός να εντρυφήσω μέσα σε αυτό και να ψάξω να βρω στοιχεία για τις  μοδίστρες στον Τύρναβο;

Και αρχίζω με την Αντωνία Δαλανικα που αποτέλεσε και την αφορμή της έρευνας λόγω του  διαφημιστικού στην εφημερίδα «Ελευθερία» .

Η Αντωνία Δαλανικα γεννήθηκε το 1900 η 1904 σύμφωνα με το δημοτολόγιο στον Τύρναβο, και ήταν κόρη του Γιάννη και της Αναστασίας που ήρθαν από τα Γιάννενα στον Τύρναβο. Στα χαρτιά δείχνει ότι είναι του γένους Λέντζα από την μάννα της. Το 1955 το επίθετο διορθώθηκε σε Νταλανικα.

(Φωτογραφία με την κα Αντωνία Δαλανικα και μοδιστρακια της στην αυλή του σπιτιού  της. Η  Αντωνία Δαλανικα είναι η δεύτερη από αριστερά.) Οικογενειακό αρχείο Θανάση Γκατζηρουλη -όπου η μητέρα του υπήρξε μαθητευόμενη στην Α. Δαλανικα).

Το ατελιέ λειτουργούσε στον Τύρναβο και εκτός από υψηλή ραπτική που πρόσφερε στις αστές Τυρναβιτισσες , ήταν και σχολείο εκμάθησης μοδιστρών, που σε κάποιες περιπτώσεις πλήρωναν κιόλας για να πιάσουν «ψαλίδι». Το ατελιέ ήταν στην περιοχή του Αγίου Γεδεών δίπλα από το σπίτι του Γιώργου Ρίμπα που τώρα έγινε η νέα πολυκατοικία.

(Η Αντωνία Δαλανικα με τα 20 μοδιστρακια της στην αυλή του σπιτιού μελετώντας σχέδια) Οικογενειακό αρχείο Θανάση Γκατζηρουλη

Άλλη μια φωτο με τα μοδιστρακια της πάντα στην αυλή του σπιτιού της που ήταν και εργαστήρι. Στην μέση ακριβώς με το ζακετακι και το άσπρο πουκάμισο η κα Αντωνία Δαλανικα. Οικογενειακό αρχείο Θανάση Γκατζηρουλη

ΠΟΙΕΣ ΜΟΔΙΣΤΡΕΣ ΠΕΡΑΣΑΝ

Τα μοδιστράκια αναζητούσαν δουλειά με το που τέλειωναν το δημοτικό, σε ηλικία 13 χρόνων. Παλιά για να πάνε γυμνάσιο δίναν  εξετάσεις κι αν δεν περνούσαν,  αναζητούσαν δουλειά σαν μοδιστρακια η κομμώτριες. Συνήθως τα σπίτια με κορίτσια, επιθυμούσαν πιο πολύ να πάνε τα κορίτσια τους για μοδιστράκια επειδή θα ήταν συμμαζεμένα σε σπίτι παρά κομμώτριες που λόγω δουλειάς πήγαιναν από σπίτι σε σπίτι. Άρα είχαν περισσότερη ελευθερία κινήσεων και μπορούσαν να πέσουν πιο εύκολα σε πειρασμούς.

Για να γίνεις μοδίστρα θα έπρεπε  2,5 με 3 χρόνια να μάθεις την δουλειά και στο τελευταίο 6μηνο έπαιρνες ψαλίδι που ήταν το σημαντικότερο για την ολοκλήρωση του επαγγέλματος της μοδίστρας. Ήταν κάτι σαν το σημερινό μεταπτυχιακό .Τα μοδιστρακια που έπαιρναν «ψαλίδι» πλήρωναν κιόλας την μοδίστρα για να μάθουν επιπλέον κόλπα και τεχνικές.

Ήταν ένα πτυχίο αναγνώρισης και παράλληλα σου έδινε το δικαίωμα σαν μοδίστρα να κάνεις και πρόβα. Οι μοδίστρες πριν το 1975 δούλευαν στο σπίτι με ποδοκίνητες μηχανές ραπτικής SINGER . Και μετά πέρασαν στις ηλεκτρικές. Πάντως στον Τύρναβο η πρώτη ηλεκτρική μηχανή ραψίματος ήταν μια MERCEDES  και την είχε πάρει η μοδίστρα Μαρίκα Ταουσάνη

Το πρώτο πράγμα που μάθαιναν ήταν το καρίκωμα που γινόταν στο χέρι, μετά περνούσαν στο γαζί μετά στο κόψιμο και τελευταία ήταν η πρόβα.

Η μοδίστρα έπρεπε να έχει αντίληψη και στοιχειώδεις γνώσεις γεωμετρίας, δηλαδή πρέπει να έκοβε το μυαλό, αλλιώς απλά μάθαινες να ράβεις για μικρό διορθώματα και τίποτε άλλο. Τότε δεν ήσουνα μοδίστρα. (ήσουνα «μοδιστρακι» για θελήματα).

Αυτό που χρειαζόταν στον χώρο τους οι μοδίστρες ήταν τραπέζι, μηχανή ποδοκίνητη η ηλεκτρική αργότερα ,μεζούρα, βελόνα, δαχτυλήθρα απαραίτητη, φιγουρίνι ,Ρήγα, τσεπάκι.

Η δαχτυλήθρα ήταν απαραίτητη και έπεφτε «σφαλιάρα» αν δεν την χρησιμοποιούσε το μοδιστρακι,  όταν ήταν  μαθητευόμενη. Επίσης η μαθητευόμενη αν τολμούσε να πάρει πρωτοβουλία ,έτρωγε πάλι «σφαλιάρα» από το μοδιστρακι που ήταν πιο παλιό στο εργαστήριο και εκτελούσε χρέη υπεύθυνου.

Το ψαλίδι δεν δινόταν χέρι με χέρι ποτέ στα κορίτσια που δούλευαν, απλά το άφηνε για να το πάρει η άλλη μοδιστρουλα γιατί αλλιώς ήταν αιτία παρεξήγησης.

Συνήθως τα παλιότερα μοδιστρακια κάναν καψώνια για πλάκα στα νέα κοριτσια που πήγαιναν να μάθουν την δουλειά.

Υπήρχαν μοδίστρες που ζητούσαν χρήματα όταν το μοδιστρακι έπαιρνε ψαλίδι. Ήταν κάτι σαν επικύρωση πτυχίου. Υπήρχε ιεραρχία και σεβασμός.

Δούλευαν συνεχώς από το πρωί ως το βράδυ, ενώ για τα αξεσουάρ για την δουλειά τους που χρειαζόταν το μοδιστραδικο , το μοδιστρακι ήταν αυτό που έβγαινε έξω να ψωνίσει τα ψιλικά που χρειαζόταν για το εργαστήριο.

Για τα μοδιστρακια οι καταστηματάρχες έλεγαν ότι «εσείς τα μοδιστρακια έχετε το βέτο», εννοώντας ότι πήγαιναν να ψωνίσουν όπου ήθελαν αυτά ,και δεν τους έλεγε κάποιο συγκεκριμένο μαγαζί ή μοδίστρα.

Τα καταστήματα ψιλικών που υπήρχαν από τον πόλεμο και μετά αλλά και πιο παλιά ήταν οι Γιάννης Μπουντουλουλης ,πρώτα πλανόδιος πωλητής με κάρο ειδών ραπτικής και μετέπειτα καταστηματάρχης σε στεγασμένο χώρο, Γιάννης Ζέρβας,  ο Γιώργος Μπίτης, ο Σκρουμπης Γιάννης οι Αφοί Ντόκου Αποστόλης και Δήμος, ο Λάμπρος  Κόντσας, ο Γιώργος Τσιμπλούλης, ο Νίκος Τέντζερης, ο Τάσος Μπίλιος και μετα η κόρη του .

Ο Γιάννης Μπουντουλουλης όταν γυρνούσε τις γειτονιές με το κάρο και πουλούσε είδη ραπτικής πριν ανοίξει μαγαζί σε στεγασμένο χώρο.(οικογενειακό αρχείο Βαγγέλη Μπουντουλουλη.)

Ο Παισόπουλος Γιάννης μαζί με τον Παπανικολάου Τάκη, μετά ο Αγραφιώτης Μιχάλης με Παπανικολάου Τάκη, Θανάσης και Αριστείδης Γκατζηρουλης, γνωστοί ως «τα δίδυμα» ,ο Θανάσης Βαστακης που ξεκίνησε σαν «τσιουράκι» από τους Αφούς Ντόκου .Τώρα υπάρχει το νέο αίμα σ αυτόν τον χώρο το «νήμα» της Αθηνάς Πέρπερα.

Να αναφέρω πως υπήρχαν και άμαξες που είχαν μετατραπεί σε κλειστά  μαγαζιά και γυρνούσαν στις γειτονιές όπως  ο Τάκος ο Χειμώνας για τον οποίο κυκλοφορεί μια ιστορία ότι εκδηλώθηκε σε μια συζήτηση καφενείου ότι πολιτικά  ήταν δεξιός , και κάποιος πελάτης που τον κατάλαβε του είπε «Και συ τέτοιους είσι ,σιαρτ νταντέλα απ του Τάκου». Αυτή ήταν η αγαπημένη έκφραση στα μοδιστρακια ,όταν πήγαιναν να ψωνίσουν υλικά. Ο Κατσιαβάκης παντρεμένος με την κόρη του Νερολιατσου ο Γιάννης Τσουμάνης  και ο Χατζητσολιδης Λεωνίδας.

Αλλά και ο γνωστός περιπτεράς  Πάντος (Κακατωσης) πουλούσε στο περίπτερο του είδη μοδιστρικής. Σούπερ μάρκετ κανονικό.

Το ύφασμα συνήθως το έφερναν οι πελάτισσες που ήθελαν να ραφτούν ενώ αν η μοδίστρα πήγαινε στην Αθήνα και έφερνε κάποιο ύφασμα που της άρεσε, το έπαιρναν συνήθως οι ευκατάστατες κυρίες που ήθελαν να ξεχωρίζουν.

Να αναφέρουμε και τα εξής

Πληρώνονταν οι μοδίστρες ανάλογα με τις πρόβες

Οι αστές Τυρναβιτισσες κοκέτες από κούνια, Έφτιαχναν ρούχα το φθινόπωρο ταγιέρ για την 28 Οκτωβρίου και τον Άι Δημήτρη, μετά παλτό και φορέματα για τα Χριστούγεννα και φυσικα Μαντό την Άνοιξη.

Οι «πατροναδες» δειγματιζαν  πατρόν στις μοδίστρες προτείνοντας τι θα φορεθεί φέτος όπως έλεγαν, και έφερναν «φιγουρίνια» από την Αθήνα.

Ονομαστικά αλλά όχι χρονολογικά θα σας παρουσιάσουμε όσα μοδίστρες  του Τυρνάβου μπορέσαμε να καταγράψουμε.. Σε κάποιες από αυτές θα κάνουμε ειδική αναφορά γιατί βρήκαμε στοιχεία

Βασιλείου Ελένη σύζυγος Λεωνίδα.

Από τις καλλίτερες μοδίστρες που άφησαν εποχή όχι μόνο για την δουλειά της, αλλά και για τις δημιουργίες της. Βλέπετε ήδη στην φωτογραφία που ακολουθεί μια δημιουργία της όπου πρωταγωνιστεί και η ίδια σαν μοντέλο κομψότατη και πανέμορφη.

Οικογενειακό αρχείο Βαγγέλη Βασιλείου.

Άλλη μια φωτο της Ελένης Βασιλείου με το σικάτο ταγιέρ και τον γιο της Βαγγέλη σε βόλτα στην Τούμπα.( Οικογενειακό αρχείο Βαγγέλη Βασιλείου).

Στην συνέχεια αναφέρουμε και άλλες μοδίστρες, χωρίς όμως χρονολογική σειρά

Αδελφές Κολοβού

Αντωνία Νταλαγιαννη.

Άννα Χασάπη μαζί με την αδερφή της Κατίνα, που και αυτή ήταν μοδίστρα και μαθήτευσε δίπλα στις αδερφές Καρουσου.

Ζωή Παραλαπανου -Χατζητσολιδη, μαθήτευσε στην κυρία Μαρίκα Ταουσάνη.

Άλκηστης Γεωργίου  μαθήτευσε στην κυρία Μαρίκα Ταουσάνη.

Ελπίδα Γιαννιώτα.

Διαμάντω Κόινου.

Ρεβέκκα Ταμπόση.

Αλτάνη Μαχαίρα ήταν μοδίστρα από 15 ετών και το πρώτο επίσημο φόρεμα το έφτιαξε για την Ελένη Μαχαίρα του Ευριπίδη.

Η Λουλα  Καπελλαρίδη.

Αγλαΐα Καπελαριδη Μπουρνόβα.

Δασκάλου στο στενό της Καπελλαριδου

Κατίνα Δοκου σκοτώθηκε σε τροχαίο. Μαθήτευσε η Ελενίτσα Βασιλείου Κωνσταντουλη.

Χρισταφακη Αλεξάνδρα

Κατίνα Παιδή, μαθήτευσε στις αδελφές Κολοβού

Ελένη Μπάρκα -Σιώμου ,μαθήτευσε δίπλα της και η Αικατερίνη Βίτκου

Πρελορέτζου- Καζάκη Λένα

Μαρία Κουταλου πολύ καλή μοδίστρα που ήρθε από τον Βόλο σαν νύφη και είχε και αυτή πολλά μοδιστρακια, όπως η Φωφώ Μάτου- Μπιλιου , Γιάννα Συκιώτη και άλλες.

Η Μαρία Κουταλου με τα μοδιστρακια της. Η Μαρία Κουταλου βρίσκεται αριστερά στη φωτογραφία. (Οικογενειακό αρχείο Β. Κουταλου).

Ζωή Γκατζηρουλη μητέρα του Θανάση, μαθήτευσε στην Αντωνία  Δαλανικα.

Κατίνα Γκουγκουλιαννα Ψυρρα. Αργότερα άνοιξε κατάστημα νυφικών και ετοίμων γυναικείων ενδυμάτων .Το όνομα του καταστήματος ήταν «Μπουτίκ Κατερίνα».

Κατίνα Γκουγκουλιαννα Ψυρρα είχε μοδιστρακια στη φωτο φαίνονται η Μαίρη Rαμμου Kερμελη, η Γλυκερία Μπλέκα, και δυο άλλες κοπελες ….(οικογενειακό αρχείο Αδάμου Ψυρρα).

Κατίνα Ψυρρα με τα 6 μοδιστρακια της στην αυλή με το τσεπάκι στο στήθος και το τοπάκι στο χέρι(οικογενειακό αρχείο Αδάμου Ψυρρα).

Μαίρη Κερμελή, μαθήτευσε στην Κατίνα Ψυρρα.

Παναγιώτα Κολτσίδα, νύφη στον Τύρναβο που έμαθε την τέχνη από την αδερφή της Χρυσούλα Νασιωκα. Και η Παναγιώτα άνοιξε κατάστημα νυφικών και παράλληλα είχε εργαστήριο κοπής και δημιουργίας τεχνιτών λουλουδιών. Το κατάστημα είχε την ονομασία «ΚΑΛΛΟΝΗ».  Σε αυτήν την επιχείρηση δουλεύαμε πιτσιρικάδες όπως βλέπετε στην φωτογραφία και φτιάχναμε αυτά τα μπουκετάκια λουλουδιών που κρατάμε στα χέρια μας ενώ στην μέση είναι η κυρία Παναγιώτα. Την  φωτο μας έδωσε ο Νίκος Δεληνασιος.

Η Παναγιώτα Κολτσίδα μαζί με τα παιδιά της γειτονιάς που δούλευαν. Στην φωτο διακρίνονται από αριστερά οι Νίκος Δεληνασιος ,Μαρίνα Τόλου, Φανή Τόλου, έχοντας ανάμεσα την κυρία Παναγιώτα Κολτσίδα,  Μαρίκα Ψυρρα, Μαργαρίτης Ψυρρας, Τάκης Ζώης, Αντώνης Σακελλαρίου , ο Νίκος Πετσούλας, Γιάννης Σακελλαρίου -πληρωμή με το κομμάτι σε δραχμές φυσικά.(Οικογενειακό αρχείο Νίκου  Δεληνασιου).

Επίσης ονόματα κοριτσιών που εργάζονταν σαν μοδιστρακια,  μιας και είχε άμεση επαφή με αυτά, μου έδωσε ο Τάσος Μπίλλιος γνωστός πλέον συνταξιούχος  εμποροϋπάλληλος.

Νάκα

Χαλούλη Φανή

Τσικριτση Μαρία

Στις μέρες μας τώρα η Μαρία Τσικριτση θεωρείται από τις καλλίτερες μοδίστρες της νέας γενιάς με πολλές προσωπικές και αποκλειστικές δημιουργίες- έχει ειδικότητα στα αμπιγέ φορέματα

Ραψανιωτη Μαρία

Μπήλιου Φανή μαθήτευσε δίπλα στην Ευανθούλα Μαρκούλη

Μπασδεκη Τασούλα

Γιώτα Φανή

Γκόρκου Φρόσω

Ζαχαρτζη Χριστίνα

Μήσιου Λιλή

Μπελτέ Αννη

Τουλίκα Κατερίνα η Ρίνα, είχε μεγάλο μοδιστράδικο με πολλές μαθητευόμενες.

Η Ρίνα Τουλικα στην αυλή με 6 μοδιστρακια  και φυσικά με μηχανή ποδοκίνητη της SINGER. Η Ρίνα είναι στη μέση μπροστά στην μηχανή ενώ αριστερά η κυρία με τα μαύρα είναι η πεθερά της Ρίνας.(όσες κοπέλες δουν τον εαυτό τους στην φωτο, καλό είναι να μας ενημερώσουν.) Οικογενειακό αρχείο Σπύρου Τουλίκα.

Θωμου -Ζαφειρακη Δεσποινα

Θωμου -Παπαζευκου Θεκλα

Θωμου -Χατζημπαρμπα Αλισαβη

Φωτογραφία με τα μοδιστρακια της Ναυσικάς Αλεξάνδρου- Καρασουλα περίπου στα  τέλη της δεκαετίας του 30. Η Ναυσικά Αλεξάνδρου είναι στην μέση της πρώτης σειράς της φωτογραφίας(όσες κοπέλες δουν τον εαυτό τους στην φωτο, καλό είναι να μας ενημερώσουν.)Οικογενειακό αρχείο Τάσου Μάτου.

ΙΣΤΟΡΙΑ ΜΕ ΤΗΝ κα ΜΑΡΙΚΑ ΤΑΟΥΣΑΝΗ

Η ΜΑΡΙΚΑ ΤΑΟΥΣΑΝΗ είναι μια ιστορική κυρία της μοδιστρικής στον Τύρναβο. Γεννήθηκε το 1933 και σε ηλικία 13 ετών δηλ. το 1946 βρέθηκε στην Θεσσαλονίκη να μαθαίνει κοπτική ραπτική στη σχολή του Ακριβοπουλου, για εφτά μήνες. Πήγε Φθινόπωρο του 46 και την Άνοιξη του 1947 γύρισε στον Τύρναβο όπου έστησε το εργαστήρι της για 10 χρόνια στο πατρικό της σπίτι, μιας και ήταν της οικογένειας Κωνσταντά.

Η κα Μαρίκα Ταουσάνη φορώντας ένα ταγέρ δικής της δημιουργίας. (Οικογενειακό αρχείο Άλκη Ταουσάνη).

Να αναφέρω πως ο πατέρας της ήταν αυτός που ήθελε η κόρη του να μάθει αυτήν την τέχνη. Το σπουδαίο εκείνη την εποχή ήταν πως πέταξε με αεροπλάνο από τη Λάρισα στρατιωτικό βέβαια κατά τύχη όπως λέει η ίδια η κυρία Μαρίκα για την Θεσσαλονίκη. Ήταν μια από τις τυχερές που ανέβηκαν νωρίς σε αεροπλάνο. Όταν ήρθε στον Τύρναβο υπήρχε κι άλλη μια μοδίστρα με όνομα η Μαρίκα Μουλά που μετά έφυγε στις ανατολικές χώρες……..

Επίσης ασχολούταν και με νυφικά και θυμάται πως μέσα σε μια βδομάδα της δώσαν παραγγελία για νυφικό από την Λυγαριά για να ετοιμάσει όλα τα του γάμου  ώστε ο γάμος να γίνει του Θωμά. Εγκαταστάθηκε στη Λυγαριά με 4 μοδιστράκια και ετοίμασαν τα πάντα.

Συνέχισε να δουλεύει μέχρι που παντρεύτηκε ο γιος της Άλκης.

Όπως είναι γνωστό τα μοδιστράκια τότε όταν έφταναν να πάρουν ψαλίδι πλήρωναν ,αλλά η κυρία Μαρίκα δεν ήθελε, αλλά κάθε μοδιστρακι που έφευγε την έκανε πάντα ένα δώρο για το ευχαριστώ.

Άλλη μεγάλη μοδίστρα της εποχής ήταν με βαση τα λεγόμενα της κυρίας Μαρίκας ήταν η κα Ελένη Λιοκου- Βασιλείου ή Κωνσταντούλη που αναφέραμε παραπάνω.

Άλλη ήταν η κα Μαίρη Ζαμπακικα αλλά και οι αδερφές Παλιού που έφυγαν στην Αθήνα  και έφτιαξαν ατελιέ.

Η κυρία Μαρίκα Ταουσάνη είχε «ματσωμένες» πελάτισσες από Ελασσόνα Τρίκαλα και Λάρισα και Τύρναβο εννοείται. Ήταν πολύ γνωστή γιατί θεωρούνταν η καλλίτερη.

Επίσης όταν ερχόταν θέατρο στον Τύρναβο η κα Μαρίκα έπαιρνε τις μεγαλύτερες μόδιστρουλες για να δουν την παράσταση ώστε «να ανοίξουν τα μάτια τους» όπως έλεγε.

Προφανώς ήταν και λάτρης της τεχνολογίας γιατί  η πρώτη ηλεκτρική μηχανή ραψίματος ήταν μια MERCEDES  και την είχε πάρει αυτή Καθώς επίσης ήταν και  η πρώτη που είχε βάλει τηλέφωνο.

Η κα Μαρίκα Ταουσάνη είχε ανά τετράδες τις κοπέλες που ξεκινούσαν την δουλειά τους στο εργαστήριο.30 κορίτσια μοδιστρακια πέρασαν από την κα Μαρίκα Ταουσάνη.

Λίτσα Μπασιούρη- Μπουμπουρακα,

Ευγενία Τσατσαλιού,

Γιούλα Μπαγκούια,

Βάσω Γκούσντα  Ζαφειράκη,

Σοφία Γκούσντα,

Φωφώ Γκαρλέμου,

Μπουντουλούλη Βαγγελίτσα,

Αλεξούλη -Μίγα  Βαγγελίτσα,

Μπαρδανικα Βαγγελίτσα που ήταν το πρώτο μοδιστρακι,

Άλλη μοδίστρα ήταν η Καίτη Τσιακα ,η οποία στην πορεία δούλεψε και στην γνωστή βιοτεχνία «HOBBY” του Γκάνα.

Αυτή η βιοτεχνία έδωσε πολύ δουλειά στην περιοχή μας και πολλές μοδίστρες μεταπήδησαν μετά στην βιοτεχνική παραγωγή του έτοιμου ενδύματος  και εγκατέλειψαν την κατ-οικον μοδιστρική.

Καίτη Τσιακα-Χολεβα  Μοδίστρα .Από το σπίτι της στην βιοτεχνία ΗΟΒΒΥ. (οικογενειακό αρχείο Πετρουλας Τσιάκα).

Καίτη Τσιάκα η Χολέβα το 1955,μοδίστρα στο σπίτι (οικογενειακό αρχείο Πετρουλας Τσιάκα).

Καίτη Τσιακα η Χολεβα μοδίστρα στο σπίτι με γειτόνισσες που πήγαν για καφέ και μασλατι.1955 κάτω από το παράθυρο η ποδοκίνητη μηχανή SINGER (οικογενειακό αρχείο Πετρουλας Τσιάκα).

            Καίτη Τσιάκα Χολεβα στην βιοτεχνία HOBBY το 1983(οικογενειακό αρχείο Πετρουλας Τσιάκα).

Άλλη οικογένεια ήταν η οικογένεια Παντελιά με πρωτομοδιστρες την κα Βαίτσα και την κα Μαρία.

Οικογένεια Παντελιά από αριστερά  η  Μαρία και δεξιά η  Βαιτσα.

Η οικογένεια Παντελιά με δικές τους δημιουργίες από αριστερά Βαιτσα ,Φανίτσα Παπαλέξη, Ζωή

ΙΣΤΟΡΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΚΥΡΙΑ ΤΑΣΙΑ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ

Η αγαπημένη μου κυρία Τασία που πέθανε σχετικά πρόσφατα 9/08/2025 υπήρξε μια από τις πιο εμβληματικές γυναίκες στον Τύρναβο. Ήταν η πρώτη γυναίκα δημοτική σύμβουλος και η πιο καλλίτερη μοδίστρα του Θεσσαλικού Θεάτρου. Το πατρικό της όνομα ήταν Μοκούλη.

Το Αναστασίου ανήκε στον άνδρα της. Ήταν ερωτευμένη σφόδρα με τον μετέπειτα άντρα της και δεν την ενδιέφερε το τι θα πει ο κόσμος  για την σχέση της. Η επαναστατική της διάθεση φάνηκε όταν πήρε την πρωτοβουλία να πάει στο σπίτι του άντρα της και να ενημερώσει τους οικείους,  για την αγάπη που είχε για τον μετέπειτα σύζυγό της,  που τότε ήταν πολιτικός κρατούμενος, και ήθελε να του στείλει ρούχα για να μην κρυώνει.. Η κα Τασία αψήφησε την οικογένειά της για τον έρωτα.

Ο άντρας της υπήρξε πολιτικός κρατούμενος αλλά αυτό δεν ήταν εμπόδιο για την κυρία Τασία που ενώ δούλευε σε σπίτια ράβοντας  προίκες στο Δαμάσι από το πρωί ως το βράδυ με λάμπα πετρελαίου το βράδυ που είχε φεγγάρι καθόταν στο παράθυρο και για μην ενοχλεί τους άλλους που κοιμόντουσαν και έπλεκε μπλούζες για τον άντρα της που ήταν εξόριστος. Στο Δαμασι έκανε επίσης Νυφικά, νυχτικά, ρόμπες, σεντόνια.

Φωτογραφία δανεισμένη από το ίντερνετ. από τον προσωπικό λογ/μο του αδελφού της Θάνου Μουκούλη f/b.

Υπάρχει βέβαια και μεγάλη κατηγορία μοδιστρών που έχουν σχέση με το καρναβάλι Τυρνάβου. Γι αυτές θα γίνει ειδική παρουσίαση αργότερα.

Κάπου εδώ το αφιέρωμα μας για τις μοδίστρες του Τυρνάβου συμπληρώνεται χωρίς  αυτό να σημαίνει πως δεν υπήρχαν και άλλες μοδίστρες .Για να γίνει πλήρης καταγραφή καλό είναι όσοι έχουν φωτογραφίες ,η θέλουν να αφηγηθούν κάποια ιστορία σχετικά με τις μοδίστρες της πόλης καλό είναι να επικοινωνήσουν μαζί μου χρησιμοποιώντας το τηλέφωνο 6937147899 που λειτουργεί και σαν Viber η να στείλουν e–mail στο κάτωθι. psiras@.otenet.gr

 

Προσοχή! Επιτρέπεται η αναδημοσίευση των πληροφοριών του παραπάνω άρθρου ή μέρους αυτών μόνο αν αναφέρεται ως πηγή το https://paidis.com/ και υπάρχει ενεργός σύνδεσμος.