Νέα Υόρκη: Λιγότερα αυτοκίνητα, καθαρότερος αέρας και εμπόριο που άντεξε – Τι άλλαξε

Σχεδόν δύο χρόνια μετά την απόφαση της Νέας Υόρκης να χρεώνει την είσοδο των αυτοκινήτων στο κέντρο του Μανχάταν, οι πρώτες μεγάλες μελέτες και τα οικονομικά στοιχεία επιτρέπουν μια πιο ολοκληρωμένη αποτίμηση. Η κυκλοφορία έχει περιοριστεί, οι μετακινήσεις έγιναν ταχύτερες, οι φόβοι για γενικευμένη ζημιά στο εμπόριο δεν επιβεβαιώθηκαν, και η ποιότητα του αέρα βελτιώθηκε.

Όταν η Νέα Υόρκη ανακοίνωσε ότι οι οδηγοί θα πληρώνουν για να εισέρχονται στο κέντρο του Μανχάταν, οι αντιδράσεις ήταν έντονες. Καταστηματάρχες φοβήθηκαν ότι θα χάσουν πελάτες, επαγγελματίες διαμαρτυρήθηκαν για το πρόσθετο κόστος των μεταφορών και πολλοί οδηγοί θεώρησαν ότι επιβαρύνονται οικονομικά για μια μετακίνηση που μέχρι τότε ήταν ελεύθερη.

Στις 5 Ιανουαρίου 2025, παρά τις αντιδράσεις, η Νέα Υόρκη έγινε η πρώτη πόλη των Ηνωμένων Πολιτειών που εφάρμοσε σύστημα διοδίων κυκλοφοριακής συμφόρησης. Στόχος ήταν να περιοριστεί ο αριθμός των αυτοκινήτων στο κέντρο, να βελτιωθεί η ποιότητα του αέρα και να συγκεντρωθούν χρήματα για την αναβάθμιση των δημόσιων συγκοινωνιών.

Σήμερα, 21 μήνες αργότερα, τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ότι η παρέμβαση έχει αλλάξει αισθητά τις καθημερινές μετακινήσεις.

Πόσο πληρώνει κάποιος για να μπει στο κέντρο;

Η ζώνη χρέωσης καλύπτει το Μανχάταν νότια της 60ής Οδού, μια περιοχή όπου βρίσκονται χιλιάδες επιχειρήσεις, γραφεία, καταστήματα, εστιατόρια και τουριστικοί προορισμοί.

Για τα συνηθισμένα επιβατικά αυτοκίνητα με ηλεκτρονικό σύστημα πληρωμής E-ZPass, η χρέωση είναι 9 δολάρια κατά τις ώρες υψηλής κυκλοφορίας και 2,25 δολάρια κατά τις νυχτερινές ώρες.

Από Δευτέρα έως Παρασκευή, η υψηλότερη χρέωση ισχύει από τις 5 το πρωί έως τις 9 το βράδυ. Τα Σαββατοκύριακα εφαρμόζεται από τις 9 το πρωί έως τις 9 το βράδυ. Τις υπόλοιπες ώρες, το κόστος μειώνεται κατά 75%. Επίσης, τα Ι.Χ. επιβαρύνονται μόνο μία φορά την ημέρα, ανεξάρτητα από τον αριθμό των εισόδων τους στη ζώνη.

Εξαιρούνται συγκεκριμένες διελεύσεις από περιφερειακούς αυτοκινητοδρόμους, εφόσον ο οδηγός δεν εισέρχεται στους τοπικούς δρόμους της περιοχής. Προβλέπονται επίσης απαλλαγές για ορισμένες ειδικές κατηγορίες οχημάτων (πχ αναπήρων) και δικαιούχων.

Λιγότερα αυτοκίνητα και ταχύτερες διαδρομές

Τα πρώτα αποτελέσματα στην κυκλοφορία είναι μετρήσιμα. Σύμφωνα με τα στοιχεία που αξιοποίησαν οι ερευνητές του Πανεπιστημίου Columbia, ο αριθμός των οχημάτων που εισέρχονταν στη ζώνη χρέωσης μειώθηκε περίπου κατά 11%.

Ανεξάρτητη μελέτη ερευνητών του Πανεπιστημίου Yale, που δημοσιεύτηκε τον Αύγουστο του 2026, κατέγραψε επίσης αύξηση περίπου 11% στις ταχύτητες κυκλοφορίας εντός της ζώνης. Βελτιώσεις παρατηρήθηκαν και σε ορισμένους δρόμους εκτός αυτής.

Η διαφορά είναι ιδιαίτερα αισθητή στις δημόσιες συγκοινωνίες που χρησιμοποιούν το οδικό δίκτυο. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα των λεωφορείων που διέρχονται από τη σήραγγα Lincoln, για τα οποία καταγράφηκαν ταχύτερες μετακινήσεις κατά περίπου 24% το 2025, σε σύγκριση με το 2024.

Πρόκειται για ένα άμεσο όφελος, αφού με λιγότερα αυτοκίνητα στους δρόμους, τα λεωφορεία μπορούν να κινούνται ταχύτερα και με μικρότερες καθυστερήσεις.

Καθαρότερος αέρας

Μια νέα μελέτη του Πανεπιστημίου Columbia, που δημοσιεύτηκε στις 7 Οκτωβρίου 2026 στο επιστημονικό περιοδικό Environmental Science & Technology Letters, διαπίστωσε σημαντική βελτίωση της ποιότητας του αέρα.

Οι ερευνητές ανέλυσαν δεδομένα από σταθμούς παρακολούθησης της ατμοσφαιρικής ρύπανσης, μετρήσεις κυκλοφορίας και δορυφορικές παρατηρήσεις. Αφού συνυπολόγισαν τις καιρικές συνθήκες και τις γενικότερες μεταβολές της ρύπανσης, εκτίμησαν ότι οι συγκεντρώσεις των αιωρούμενων σωματιδίων PM2.5 στη ζώνη χρέωσης ήταν περίπου 13% χαμηλότερες από εκείνες που θα αναμένονταν χωρίς την εφαρμογή του μέτρου.

Η μείωση αντιστοιχεί σε περίπου 1,3 έως 1,4 μικρογραμμάρια ανά κυβικό μέτρο αέρα.

Τα συγκεκριμένα σωματίδια είναι ιδιαίτερα μικρά, εισχωρούν βαθιά στο αναπνευστικό σύστημα και η μακροχρόνια έκθεση σε αυτά συνδέεται με αναπνευστικά και καρδιαγγειακά προβλήματα.

Οι επιχειρηματίες που φοβούνταν ότι θα χάσουν πελάτες

Από την πρώτη στιγμή, μία από τις σοβαρότερες αντιρρήσεις αφορούσε το εμπόριο. Οι καταστηματάρχες ανησυχούσαν ότι οι πελάτες θα απέφευγαν το κέντρο για να μην πληρώνουν διόδια, ενώ τα εστιατόρια και οι επιχειρήσεις λιανικής φοβούνταν αυξήσεις στο κόστος τροφοδοσίας.

Ομως, επιχειρηματίες εστίασης δήλωσαν ότι οι επιπλέον χρεώσεις στις παραδόσεις προϊόντων ήταν της τάξης του ενός δολαρίου ανά τιμολόγιο και δεν επηρέασαν ουσιαστικά τη λειτουργία της επιχείρησής του. Αντίθετα, οι προμήθειες έφταναν ταχύτερα και με μεγαλύτερη συνέπεια.

Άλλοι ανέφεραν μείωση της βραδινής πελατείας στο Μανχάταν κατά την αρχική περίοδο εφαρμογής του μέτρου, αναγνωρίζοντας ταυτόχρονα ότι η μετακίνησή τους έγινε ταχύτερη.

Δυσκολίες έχουν περιγράψει πλανόδιοι πωλητές φαγητού, οι οποίοι προσπαθούν να μεταφέρουν τα οχήματα και τον εξοπλισμό τους πολύ νωρίς το πρωί, ώστε να αποφεύγουν την υψηλότερη χρέωση.

Τι δείχνουν τα στοιχεία για τον τζίρο των καταστημάτων

Μελέτη του Yale εξέτασε καταναλωτικές δαπάνες και επισκεψιμότητα έως τον Ιούνιο του 2026. Οι ερευνητές δεν εντόπισαν ουσιαστική συνολική μεταβολή στις δύο αυτές παραμέτρους που να μπορεί να αποδοθεί στην εφαρμογή των διοδίων.

Αυτό δεν σημαίνει ότι καμία επιχείρηση δεν ζημιώθηκε. Σημαίνει, ωστόσο, ότι οι αρχικοί φόβοι για γενικευμένη πτώση της εμπορικής δραστηριότητας δεν επιβεβαιώνονται από τα διαθέσιμα συνολικά στοιχεία.

Πού πηγαίνουν τα χρήματα των διοδίων;

Ένα βασικό στοιχείο του συστήματος είναι ότι τα χρήματα δεν προορίζονται απλώς για την είσπραξη ενός πρόσθετου τέλους. Χρησιμοποιούνται για τη χρηματοδότηση των δημόσιων συγκοινωνιών της Νέας Υόρκης.

Σύμφωνα με τη Μητροπολιτική Αρχή Μεταφορών (MTA), τα καθαρά έσοδα του πρώτου έτους ξεπέρασαν τα 550 εκατομμύρια δολάρια και στηρίζουν επενδυτικό πρόγραμμα ύψους 15 δισεκατομμυρίων δολαρίων.

Στο πρόγραμμα περιλαμβάνονται περίπου 3 δισεκατομμύρια για την επέκταση της Second Avenue Subway, άλλα 3 δισεκατομμύρια για τον εκσυγχρονισμό της σηματοδότησης του μετρό, 2 δισεκατομμύρια για τη βελτίωση της προσβασιμότητας σε τουλάχιστον 23 σταθμούς και 2 δισεκατομμύρια για νέους συρμούς και λεωφορεία.

Επιπλέον, 5 δισεκατομμύρια προορίζονται για συντήρηση και αναβάθμιση των συγκοινωνιακών υποδομών.

Πέντε εκατομμύρια δολάρια για να διευκολυνθούν οι παραδόσεις

Στις 25 Σεπτεμβρίου 2026 ανακοινώθηκε πρόγραμμα ύψους 5 εκατομμυρίων δολαρίων, χρηματοδοτούμενο από τα έσοδα των διοδίων, για την ενθάρρυνση παραδόσεων εμπορευμάτων εκτός των ωρών αιχμής.

Οι επιχειρήσεις μπορούν να οργανώνουν την τροφοδοσία τους μεταξύ 7 το βράδυ και 6 το πρωί, αποφεύγοντας μέρος της κυκλοφοριακής συμφόρησης. Όσες μεταφορές πραγματοποιούνται μετά τις 9 το βράδυ επωφελούνται και από τη μειωμένη χρέωση των διοδίων.

Μια αλλαγή που εξακολουθεί να αξιολογείται

Η Νέα Υόρκη έχει πλέον στη διάθεσή της κάτι περισσότερο από εκτιμήσεις και προβλέψεις: πραγματικά δεδομένα από την εφαρμογή ενός μέτρου που αρχικά προκάλεσε έντονες αντιδράσεις. Τα επόμενα χρόνια θα δείξουν αν τα σημερινά οφέλη μπορούν να διατηρηθούν και να επεκταθούν, χωρίς να επιβαρύνονται δυσανάλογα όσοι εξαρτώνται από την καθημερινή πρόσβαση στο κέντρο.