Σύμφωνα με την έρευνα, ακόμη και πολύ χαμηλή έκθεση σε BPA κατά την εμβρυϊκή ανάπτυξη μπορεί να οδηγήσει σε μόνιμες αλλαγές στον οργανισμό που εμφανίζονται αργότερα, στην ενήλικη ζωή. Οι αλλαγές αυτές δεν ήταν ίδιες στα δύο φύλα, αλλά διαφορετικές και έντονα φύλο-ειδικές.

Τι ακριβώς βρήκαν οι ερευνητές

Οι επιστήμονες μελέτησαν αρουραίους που είχαν εκτεθεί σε BPA πριν από τη γέννησή τους, μέσω του νερού που κατανάλωναν οι έγκυες μητέρες τους.

Χρησιμοποιήθηκαν δύο επίπεδα έκθεσης:

• ένα που αντιστοιχεί στην τυπική καθημερινή ανθρώπινη έκθεση
• και ένα υψηλότερο επίπεδο, το οποίο το 2015 θεωρούνταν ακόμη ασφαλές

Όταν τα νεογνά ενηλικιώθηκαν, οι ερευνητές εξέτασαν:

• την έκφραση γονιδίων στον μυελό των οστών
• και διάφορους βιολογικούς δείκτες στο αίμα

Το συμπέρασμα ήταν ανησυχητικό: ακόμη και πολύ μικρές ποσότητες BPA άλλαξαν τη λειτουργία γονιδίων με τρόπο που παρέμεινε έως την ενήλικη ζωή.

“Θηλυκοποίηση” στους αρσενικούς και “αρρενοποίηση” στις θηλυκές αποκρίσεις

Ένα από τα πιο εντυπωσιακά ευρήματα της μελέτης ήταν ότι τα θηλυκά ζώα εμφάνισαν γονιδιακά πρότυπα που συνήθως συνδέονται με αρσενικά, ενώ τα αρσενικά εμφάνισαν πρότυπα που συνδέονται περισσότερο με θηλυκά.

Με απλά λόγια, οι ερευνητές είδαν ότι η BPA φάνηκε να μεταβάλλει τη βιολογική ισορροπία των φύλων σε μοριακό επίπεδο.

Αυτές οι αλλαγές συνδέθηκαν με διαφορετικούς κινδύνους:

• στις θηλυκές παρατηρήθηκε μετατόπιση προς μια κατάσταση που θυμίζει καρκινική βιολογία
• στους αρσενικούς εμφανίστηκαν ενδείξεις που παραπέμπουν σε μεταβολικό σύνδρομο

Το μεταβολικό σύνδρομο σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο για διαβήτη και καρδιαγγειακά προβλήματα.

Επιπτώσεις και στο ανοσοποιητικό σύστημα

Η μελέτη δεν εντόπισε αλλαγές μόνο στον μεταβολισμό, αλλά και στο ανοσοποιητικό σύστημα.

Συγκεκριμένα, οι επιστήμονες παρατήρησαν διαφοροποιήσεις στα Τ-λεμφοκύτταρα, δηλαδή κύτταρα που παίζουν βασικό ρόλο στην άμυνα του οργανισμού:

• στα αρσενικά η δραστηριότητά τους αυξήθηκε
• στα θηλυκά μειώθηκε

Το εύρημα αυτό ενισχύει προηγούμενες ενδείξεις ότι η BPA μπορεί να επηρεάζει βαθιά τον οργανισμό, όχι μόνο ορμονικά αλλά και ανοσολογικά.

Τι έδειξαν οι αιματολογικοί δείκτες

Οι εξετάσεις αίματος αποκάλυψαν επίσης διαφορετικές επιδράσεις ανά φύλο.

Στα αρσενικά

Παρατηρήθηκαν:

• διαταραγμένο λιπιδαιμικό προφίλ
• σημάδια αυξημένου μεταβολισμού
• ενδείξεις υπερδραστηριότητας που σχετίζεται με τον θυρεοειδή

Στα θηλυκά

Καταγράφηκαν:

• μειωμένα επίπεδα γλυκόζης
• αυξημένα επίπεδα ινσουλίνης
• σημάδια ενισχυμένης δράσης τεστοστερόνης

Οι ερευνητές σημειώνουν ότι αυτό το μοτίβο θυμίζει εικόνα που σχετίζεται με το σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών (PCOS).

Η σύνδεση με το PCOS και τη γονιμότητα

Η μελέτη αναφέρει ότι τα ευρήματα αυτά συμφωνούν με προηγούμενες ανθρώπινες παρατηρήσεις, σύμφωνα με τις οποίες γυναίκες με PCOS έχουν εμφανίσει υψηλότερα επίπεδα BPA στο αίμα.

Παράλληλα, αυτή η υψηλότερη παρουσία BPA έχει συσχετιστεί με αυξημένη επίδραση ανδρικών ορμονών. Οι ερευνητές θεωρούν πως αυτό ενισχύει την εικόνα που έχει διαμορφωθεί από άλλες μελέτες, οι οποίες συνδέουν την BPA με μείωση της γονιμότητας στις γυναίκες.

Γιατί το εύρημα θεωρείται σημαντικό

Το πιο κρίσιμο σημείο της μελέτης είναι ότι οι αλλαγές δεν εμφανίστηκαν μετά από μεγάλη ή ακραία έκθεση, αλλά ακόμη και σε επίπεδα που θεωρούνται πολύ χαμηλά.

Αυτό σημαίνει ότι η BPA ίσως επηρεάζει τον οργανισμό πολύ νωρίτερα και πολύ πιο διακριτικά απ’ όσο πιστευόταν, με επιπτώσεις που γίνονται ορατές μόνο αργότερα στη ζωή.

Με άλλα λόγια, η εμβρυϊκή περίοδος φαίνεται να είναι ένα ιδιαίτερα ευαίσθητο στάδιο, όπου η έκθεση σε τέτοιες χημικές ουσίες μπορεί να αφήσει μακροχρόνιο βιολογικό αποτύπωμα.

Τι λένε οι ερευνητές για τη ρύθμιση της BPA

Οι συντάκτες της μελέτης θεωρούν ότι τα δεδομένα αυτά στηρίζουν την ανάγκη για αυστηρότερο έλεγχο της BPA στις συσκευασίες τροφίμων.

Μάλιστα, τα αποτελέσματα της μελέτης υποστηρίζουν και την απόφαση της Ευρωπαϊκής Αρχής για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA) να μειώσει δραστικά την ανεκτή ημερήσια πρόσληψη της ουσίας κατά 20.000 φορές, στα 0,2 νανογραμμάρια ανά κιλό σωματικού βάρους την ημέρα.

Η νέα αυτή μελέτη παρουσιάζει μια ανησυχητική εικόνα για τη δισφαινόλη Α (BPA): ακόμη και σε πολύ μικρές ποσότητες, η έκθεση κατά την εμβρυϊκή ανάπτυξη φαίνεται να συνδέεται με μόνιμες αλλαγές στη γονιδιακή λειτουργία, στον μεταβολισμό, στο ανοσοποιητικό και στην ορμονική ισορροπία.

Το βασικό μήνυμα είναι σαφές: οι επιπτώσεις ορισμένων χημικών ουσιών μπορεί να ξεκινούν πολύ πριν από τη γέννηση και να ακολουθούν τον οργανισμό για χρόνια.

*Η μελέτη που αναφέρεται στο άρθρο έγινε από επιστήμονες του Uppsala University στη Σουηδία, συγκεκριμένα στο Τμήμα Ιατρικών Επιστημών (Department of Medical Sciences). Κύριοι ερευνητές ήταν:

• Thomas Lind (πρώτος συγγραφέας)
• Lars Lind και ομάδα συνεργατών

Η εργασία δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Communications Medicine.

Προσοχή! Επιτρέπεται η αναδημοσίευση των πληροφοριών του παραπάνω άρθρου ή μέρους αυτών μόνο αν αναφέρεται ως πηγή το https://paidis.com/ και υπάρχει ενεργός σύνδεσμος.