Μια αλλαγή στη λειτουργία του δορυφορικού δικτύου του Έλον Μασκ ήταν αρκετή για να καθηλώσει ουκρανικά drones και να δυσκολέψει την αντιμετώπιση ρωσικών επιθέσεων.

Οι αποκαλύψεις του Reuters φέρνουν στο προσκήνιο ένα κρίσιμο ερώτημα: Ποιος ελέγχει τελικά την τεχνολογία από την οποία εξαρτάται η άμυνα ενός κράτους;

Φανταστείτε έναν στρατό που διαθέτει όπλα, μη επανδρωμένα αεροσκάφη και εκπαιδευμένους χειριστές, αλλά ξαφνικά διαπιστώνει ότι ορισμένα από τα συστήματά του δεν μπορούν να λειτουργήσουν όπως πριν. Όχι επειδή τα κατέστρεψε ο αντίπαλος, αλλά επειδή άλλαξαν οι τεχνικοί περιορισμοί μιας υπηρεσίας που παρέχει μια… ιδιωτική εταιρεία!

Αυτό ακριβώς συνέβη στην Ουκρανία τον Οκτώβριο, όταν περιορισμοί στο δορυφορικό σύστημα Starshield της αμερικανικής SpaceX, επηρέασαν στρατιωτικές επιχειρήσεις και την αντιμετώπιση ρωσικών drones.

Σύμφωνα με διαδοχικά δημοσιεύματα του Reuters, το περιστατικό αποκάλυψε πόσο ευάλωτη μπορεί να γίνει μια χώρα όταν κρίσιμες στρατιωτικές δυνατότητές της εξαρτώνται από τεχνολογία που δεν ελέγχει πλήρως.

Τι είναι το Starlink και γιατί το χρειάζεται ο ουκρανικός στρατός

Το Starlink είναι ένα σύστημα που παρέχει σύνδεση στο διαδίκτυο μέσω δορυφόρων. Αντί να βασίζεται αποκλειστικά σε καλώδια και επίγειες εγκαταστάσεις, χρησιμοποιεί ειδικές κεραίες που επικοινωνούν με δορυφόρους στο διάστημα.

Αυτό το καθιστά ιδιαίτερα χρήσιμο σε εμπόλεμες περιοχές, όπου οι συνηθισμένες τηλεπικοινωνιακές υποδομές μπορεί να έχουν καταστραφεί.

Η Ουκρανία χρησιμοποιεί το Starlink από τις πρώτες ημέρες της ρωσικής εισβολής, το 2022, για την επικοινωνία στρατιωτικών μονάδων.

Υπάρχει όμως και το Starshield, μια ειδική έκδοση της τεχνολογίας της SpaceX για στρατιωτικές και κρατικές αποστολές, η οποία χρησιμοποιείται και από τις ουκρανικές δυνάμεις.

Με τη βοήθειά του, χειριστές μπορούν να διατηρούν επικοινωνία με ορισμένα drones ακόμη και σε περιοχές όπου ο αντίπαλος προσπαθεί να μπλοκάρει τα συνηθισμένα ραδιοσήματα.

Μια αλλαγή στην ταχύτητα προκάλεσε σοβαρά προβλήματα

Στις 14 Οκτωβρίου έγινε γνωστό ότι η λειτουργία του Starshield είχε περιοριστεί σε συσκευές που κινούνταν με ταχύτητα μεγαλύτερη από περίπου 160 χιλιόμετρα την ώρα.

Αυτό σήμαινε ότι ορισμένα γρήγορα ουκρανικά drones έχαναν τη δορυφορική σύνδεσή τους κατά τη διάρκεια της πτήσης.

Ουκρανική στρατιωτική μονάδα ανέφερε μάλιστα ότι καταγράφονταν διακοπές επικοινωνίας διάρκειας 10 έως 20 δευτερολέπτων ακόμη και σε ταχύτητες 110-120 χιλιομέτρων την ώρα.

Για ένα drone που πετά σε πολεμική αποστολή, μια τέτοια διακοπή μπορεί να είναι καθοριστική. Ο χειριστής χάνει προσωρινά τη δυνατότητα να παρακολουθεί ή να κατευθύνει το αεροσκάφος, ενώ η αποστολή μπορεί να αποτύχει.

Οι ουκρανικές αρχές ανακοίνωσαν ότι αναγκάστηκαν να ακυρώσουν ορισμένες επιχειρήσεις, ενώ επηρεάστηκε και η χρήση γρήγορων drones που αναχαιτίζουν ρωσικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη.

Το ιδιαίτερα ανησυχητικό ήταν ότι, σύμφωνα με Ουκρανούς αξιωματούχους, οι στρατιωτικές δυνάμεις δεν είχαν ενημερωθεί εκ των προτέρων για την αλλαγή.

Ποιος αποφάσισε να περιορίσει τη λειτουργία του συστήματος;

Το Reuters αποκάλυψε, επικαλούμενο δύο Αμερικανούς αξιωματούχους και έναν Δυτικό αξιωματούχο που γνώριζε την υπόθεση, ότι η εντολή για τον περιορισμό του Starshield προήλθε από τον Λευκό Οίκο.

Ωστόσο, η Wall Street Journal, επικαλούμενη δικές της πηγές, ανέφερε ότι την απόφαση έλαβε προσωπικά ο Έλον Μασκ.

Ο Μασκ υποστήριξε ότι το Starshield ελέγχεται από την αμερικανική κυβέρνηση και ότι οι αποφάσεις για τη στρατιωτική χρήση του λαμβάνονται από τις αμερικανικές στρατιωτικές αρχές και, τελικά, τον πρόεδρο των ΗΠΑ.

Από την άλλη, ο Ντόναλντ Τραμπ αρνήθηκε ότι είχε εμπλακεί στην απόφαση, ενώ ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο δήλωσε ότι τα ζητήματα πρόσβασης στις υπηρεσίες της SpaceX αποτελούν ευθύνη της εταιρείας και του Μασκ.

Έτσι, παραμένει αδιευκρίνιστο ποιος είχε την τελική ευθύνη για τον συγκεκριμένο περιορισμό.

Το πρόβλημα δεν αφορά μόνο την Ουκρανία

Η εξάρτηση από ιδιωτικές τεχνολογικές εταιρείες δεν περιορίζεται στις δορυφορικές επικοινωνίες.

Σύγχρονοι στρατοί χρησιμοποιούν εμπορικά δορυφορικά δίκτυα, λογισμικό, υπηρεσίες υπολογιστικού νέφους και συστήματα τεχνητής νοημοσύνης που αναπτύσσονται από επιχειρήσεις.

Όταν αυτές οι υπηρεσίες γίνονται απαραίτητες για στρατιωτικές επιχειρήσεις, δημιουργείται ένα νέο πρόβλημα: μια τεχνική αλλαγή, ένας συμβατικός περιορισμός ή μια πολιτική απόφαση μπορεί να επηρεάσει άμεσα τις δυνατότητες ενός κράτους.

Η ανησυχία έχει ήδη φτάσει και στο ΝΑΤΟ. Η αμερικανική εταιρεία Palantir χρειάστηκε πρόσφατα να διαβεβαιώσει τους Ευρωπαίους ότι το στρατιωτικό σύστημα τεχνητής νοημοσύνης που παρέχει στη Συμμαχία δεν διαθέτει μηχανισμό με τον οποίο θα μπορούσε να απενεργοποιηθεί εξ αποστάσεως.

Ποιος έχει τελικά τον έλεγχο;

Η πρόσφατη κρίση στην Ουκρανία δεν αποδεικνύει ότι ένας επιχειρηματίας μπορεί να αποφασίζει μόνος του την έκβαση ενός πολέμου. Αποδεικνύει, όμως, πόσο γρήγορα μπορούν να επηρεαστούν στρατιωτικές επιχειρήσεις όταν μεταβάλλεται η πρόσβαση σε μια υπηρεσία από την οποία εξαρτώνται.

Το γεγονός ότι μέχρι σήμερα υπάρχουν αντικρουόμενες πληροφορίες για το ποιος έδωσε την εντολή περιορισμού του Starshield κάνει το ζήτημα ακόμη σοβαρότερο.

Όταν η άμυνα μιας χώρας στηρίζεται σε τεχνολογία που ανήκει σε μια ιδιωτική εταιρεία, η κατοχή όπλων και στρατιωτικού εξοπλισμού δεν εξασφαλίζει από μόνη της τον πλήρη έλεγχο της λειτουργίας τους.

Και αυτό είναι ένα πρόβλημα που δεν αφορά μόνο την Ουκρανία, αλλά κάθε χώρα που βασίζει την ασφάλειά της σε κρίσιμες υπηρεσίες τις οποίες δεν μπορεί να ελέγξει ανεξάρτητα.

Προσθήκη του Paidis.com ως προτεινόμενη πηγή στην Google

Προσοχή! Επιτρέπεται η αναδημοσίευση των πληροφοριών του παραπάνω άρθρου ή μέρους αυτών μόνο αν αναφέρεται ως πηγή το https://paidis.com/ και υπάρχει ενεργός σύνδεσμος.