Σκουριές: Χρυσά εγκαίνια, κέρδη για λίγους – Το περιβαλλοντικό τίμημα ποιος θα το πληρώσει;

Με κάθε επισημότητα εγκαινιάστηκε στις 8 Οκτωβρίου το νέο μεταλλείο χρυσού και χαλκού στις Σκουριές Χαλκιδικής, παρουσία του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη.

Χαμόγελα, πανηγυρικές δηλώσεις, αναφορές σε επενδύσεις δισεκατομμυρίων και υποσχέσεις για ανάπτυξη και θέσεις εργασίας κυριάρχησαν στην τελετή. Μόνο που πίσω από τη λάμψη του χρυσού υπάρχει μια άλλη πραγματικότητα, πολύ λιγότερο εντυπωσιακή και πολύ πιο ανησυχητική: ένα ολόκληρο φυσικό περιβάλλον καλείται να σηκώσει το βάρος μιας τεράστιας μεταλλευτικής δραστηριότητας, με συνέπειες που θα διαρκέσουν πολύ περισσότερο από τα οικονομικά οφέλη της επένδυσης.

Ασφαλώς δημιουργούνται θέσεις εργασίας, και θα υπάρξουν κάποια  δημόσια έσοδα. Ωστόσο, τα μεγάλα επιχειρηματικά κέρδη θα κατευθυνθούν πρωτίστως στους επενδυτές, ενώ οι περιβαλλοντικές συνέπειες θα επιβαρύνουν κυρίως τον τόπο που φιλοξενεί το μεταλλείο, αλλά θα επηρεάσουν και περιοχές πολύ πέρα από τα όρια του μεταλλείου, με συνέπειες για τα οικοσυστήματα, την αγροτική παραγωγή και την υγεία των κατοίκων.

Το δάσος, τα νερά και τα απόβλητα δεν χωρούν στις πανηγυρικές δηλώσεις

Η εξόρυξη χρυσού και χαλκού δεν είναι μια δραστηριότητα χωρίς περιβαλλοντικό αποτύπωμα.

– Στις Σκουριές, η δημιουργία του μεταλλείου έχει ήδη απαιτήσει επεμβάσεις σε μια δασική περιοχή της βορειοανατολικής Χαλκιδικής. Η απομάκρυνση βλάστησης, οι εκσκαφές, οι δρόμοι και οι βιομηχανικές εγκαταστάσεις αλλάζουν το φυσικό τοπίο, επηρεάζουν τα οικοσυστήματα και δημιουργούν κινδύνους διάβρωσης του εδάφους.

– Ακόμη σοβαρότερο είναι το ζήτημα των υδάτων. Η μεταλλευτική δραστηριότητα μπορεί να επηρεάσει τον υπόγειο υδροφόρο ορίζοντα, ενώ η έκθεση θειούχων ορυκτών στο νερό και στο οξυγόνο μπορεί να προκαλέσει όξινες απορροές και κινητοποίηση μετάλλων. Πρόκειται για κινδύνους γνωστούς στη διεθνή μεταλλευτική πρακτική, οι οποίοι απαιτούν συνεχή πρόληψη και παρακολούθηση. Γιατί το υπόγειο νερό, όταν ρυπανθεί σοβαρά, δεν καθαρίζει με μια κυβερνητική ανακοίνωση ούτε αποκαθίσταται με μια υπόσχεση.

– Και βέβαια υπάρχουν τα μεταλλευτικά κατάλοιπα. Μετά την επεξεργασία του μεταλλεύματος απομένουν μεγάλες ποσότητες υλικών που πρέπει να αποθηκευτούν με ασφάλεια. Η εταιρεία υποστηρίζει ότι χρησιμοποιεί σύγχρονες μεθόδους φιλτραρίσματος και ξηρής απόθεσης, οι οποίες περιορίζουν τους σχετικούς κινδύνους. Όμως καμία τεχνολογία δεν καταργεί την ανάγκη ελέγχου. Μια ενδεχόμενη αστοχία, διαρροή ή ανεπαρκής διαχείριση μπορεί να έχει σοβαρές συνέπειες για το έδαφος και τα νερά.

Στην καθημερινότητα προστίθενται η σκόνη από τις εκσκαφές και τη θραύση των πετρωμάτων, ο θόρυβος των μηχανημάτων, οι ανατινάξεις και η συνεχής μεταφορά υλικών.

Ποιος θα κάνει τους ελέγχους και ποιος θα ελέγχει τους ελεγκτές;

Ο Κ. Μητσοτάκης, μιλώντας στα εγκαίνια, διαβεβαίωσε ότι έχουν τεθεί αυστηροί περιβαλλοντικοί όροι και ότι υπάρχουν πλέον σύγχρονες τεχνολογίες, ακόμη και …drones, για την παρακολούθηση της μεταλλευτικής δραστηριότητας. Η εταιρεία από την πλευρά της προβάλλει τα συστήματα περιβαλλοντικής προστασίας και τις δεσμεύσεις της.

Όλα αυτά ακούγονται καθησυχαστικά. Αλλά το πρόβλημα στην Ελλάδα δεν ήταν ποτέ η έλλειψη νόμων, αδειών και προβλεπόμενων ελέγχων!

Ήταν και παραμένει το κατά πόσο οι έλεγχοι γίνονται ουσιαστικά, έγκαιρα και με συνέπεια!

Η χώρα έχει γνωρίσει εργατικά δυστυχήματα, σοβαρά περιστατικά σε εγκαταστάσεις για τα οποία αναδείχθηκαν ερωτήματα για την επάρκεια των μηχανισμών εποπτείας.

Όταν λοιπόν η αποτελεσματικότητα των ελέγχων αμφισβητείται ακόμη και σε μικρότερες βιομηχανικές εγκαταστάσεις, με ποια εχέγγυα καλούνται οι πολίτες να εμπιστευτούν την εποπτεία ενός τεράστιου μεταλλευτικού έργου;

• Πόσοι ανεξάρτητοι επιθεωρητές θα παρακολουθούν τη λειτουργία του;
• Πόσο συχνά θα γίνονται αιφνιδιαστικοί έλεγχοι;
• Θα δημοσιοποιούνται όλες οι μετρήσεις για τα υπόγεια νερά, τη σκόνη και τα μεταλλευτικά απόβλητα;
• Θα ενημερώνονται οι κάτοικοι άμεσα εάν καταγραφεί υπέρβαση των επιτρεπόμενων ορίων;
• Ποιος θα διασφαλίζει ότι μια ενδεχόμενη παράβαση θα αντιμετωπίζεται προτού εξελιχθεί σε περιβαλλοντική καταστροφή;

Στις Σκουριές τα εγκαίνια έγιναν, οι κορδέλες κόπηκαν και οι υποσχέσεις δόθηκαν. Η πραγματική δοκιμασία, όμως, αρχίζει τώρα.

Γιατί, δυστυχώς, σε αυτή τη χώρα πανηγυρίζουν για τα κέρδη των επενδυτών, αλλά όταν έρχεται η ώρα να πληρωθεί ο λογαριασμός, τον στέλνουν στην κοινωνία.