Τα δάση παίζουν μεγαλύτερο ρόλο απ’ όσο νομίζαμε στην πρόληψη μεγάλων πλημμυρών

Η μελέτη δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Ambio.

Πού έγινε το λάθος στις μετρήσεις

Μέχρι σήμερα, πολλές έρευνες συνέκριναν τις πλημμύρες «πριν και μετά» από μια αλλαγή — όπως η αποψίλωση, μια πυρκαγιά ή η αλλαγή χρήσης γης. Δηλαδή, κοιτούσαν την κορυφή της ροής ενός ποταμού σε ένα συγκεκριμένο ακραίο φαινόμενο και τη συνέκριναν με μια άλλη περίοδο.

Όμως οι πλημμύρες δεν λειτουργούν τόσο απλά.
Κάθε καταιγίδα είναι διαφορετική. Διαφέρει η ένταση της βροχής, η υγρασία του εδάφους, το χιόνι που λιώνει, η μορφολογία της λεκάνης απορροής.

Σύμφωνα με τους ερευνητές, όταν εξετάζουμε μόνο μία «κορυφή» πλημμύρας, μπορεί να βγάζουμε λάθος συμπεράσματα.

Αντί γι’ αυτό, προτείνουν να εξετάζουμε την πιθανότητα εμφάνισης πλημμυρών με την πάροδο του χρόνου. Δηλαδή:
Πόσο συχνά συμβαίνουν; Πώς αλλάζει η συχνότητά τους όταν υπάρχουν δάση;

Τα δάση δεν σταματούν τις πλημμύρες — αλλά τις κάνουν πιο σπάνιες

Οι επιστήμονες δεν ισχυρίζονται ότι τα δάση μπορούν να αντικαταστήσουν φράγματα, αναχώματα ή αντιπλημμυρικά έργα.

Ωστόσο, τονίζουν ότι τα φυσικά οικοσυστήματα στα ορεινά και στις πηγές των ποταμών — όπως τα δάση, οι υγρότοποι και οι λίμνες — λειτουργούν σαν φυσική «υποδομή»:

• Απορροφούν νερό

• Επιβραδύνουν την απορροή

• Απελευθερώνουν το νερό σταδιακά

Με αυτόν τον τρόπο, μειώνεται η ένταση της πλημμύρας που φτάνει στις πόλεις και ενδέχεται να μειώνεται και η συχνότητα των μεγάλων πλημμυρών.

Με απλά λόγια:
Τα δάση μπορεί να μην αποτρέπουν ολοκληρωτικά μια καταστροφή, αλλά μπορούν να κάνουν τις μεγάλες πλημμύρες λιγότερο συχνές και λιγότερο έντονες.

Η σημασία της διαχείρισης της γης

Η μελέτη επισημαίνει ότι η αντιπλημμυρική πολιτική συχνά επικεντρώνεται στις πόλεις — εκεί όπου προκαλούνται οι ζημιές. Όμως οι πραγματικές διεργασίες ξεκινούν πολύ πιο ψηλά, στις λεκάνες απορροής.

Η αποψίλωση στα ανάντη (στα σημεία όπου ξεκινούν τα ποτάμια) μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο για τις περιοχές που βρίσκονται χαμηλότερα. Έτσι, ακόμη και αν επενδύσουμε σε τεχνικά έργα προστασίας, μπορεί να έχουμε ήδη αυξήσει το πρόβλημα από την πηγή του.

Οι ερευνητές τονίζουν ότι η διαχείριση των δασών πρέπει να αποτελεί βασικό κομμάτι της αντιπλημμυρικής στρατηγικής — όχι απλώς μια «οικολογική προσθήκη».

Τι σημαίνει αυτό στην εποχή της κλιματικής αλλαγής

Η κλιματική αλλαγή εντείνει τα ακραία φαινόμενα βροχόπτωσης σε πολλές περιοχές του κόσμου. Σε αυτό το πλαίσιο, κάθε παράγοντας που μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο πλημμύρας αποκτά μεγαλύτερη σημασία.

Η νέα προσέγγιση υποστηρίζει ότι πρέπει να σταματήσουμε να ρωτάμε:
«Μείωσε το δάσος την κορυφή αυτής της συγκεκριμένης πλημμύρας;»

Και να αρχίσουμε να ρωτάμε:
«Πώς αλλάζει το δάσος τη συνολική πιθανότητα να συμβούν μεγάλες πλημμύρες;»

Αν η παρουσία υγιών δασών κάνει τις καταστροφικές πλημμύρες πιο σπάνιες ή λιγότερο έντονες πριν καν φτάσουν στις πόλεις, τότε πρόκειται για μια ουσιαστική — και συχνά υποτιμημένη — μορφή προστασίας.

Με λίγα λόγια, τα δάση ίσως να μην είναι απλώς «σύμμαχοι» απέναντι στις μικρές πλημμύρες, αλλά ένας κρίσιμος, φυσικός μηχανισμός μείωσης του κινδύνου ακόμη και για τα πιο ακραία γεγονότα.

Προσοχή! Επιτρέπεται η αναδημοσίευση των πληροφοριών του παραπάνω άρθρου ή μέρους αυτών μόνο αν αναφέρεται ως πηγή το https://paidis.com/ και υπάρχει ενεργός σύνδεσμος.