Τα έξυπνα γυαλιά αλλάζουν την καθημερινότητα – Ποιος όμως θα προστατεύει την ιδιωτικότητά μας;

Μοιάζουν με συνηθισμένα γυαλιά, αλλά μπορούν να τραβούν φωτογραφίες, να καταγράφουν βίντεο, να μεταφράζουν συνομιλίες και να απαντούν σε ερωτήσεις με τη βοήθεια της τεχνητής νοημοσύνης. Τα έξυπνα γυαλιά κερδίζουν έδαφος διεθνώς, φέρνοντας μια νέα τεχνολογική επανάσταση πιο κοντά στην καθημερινότητά μας. Μαζί τους, όμως, εμφανίζεται και ένα σοβαρό ερώτημα: Πώς μπορούμε να γνωρίζουμε εάν κάποιος απέναντί μας καταγράφει όσα λέμε ή κάνουμε;

Το ζήτημα έχει αρχίσει να απασχολεί έντονα τις ευρωπαϊκές αρχές, καθώς η νέα τεχνολογία επιτρέπει την καταγραφή εικόνας και ήχου με τρόπο πολύ λιγότερο εμφανή από ένα κινητό τηλέφωνο. Στις 13 Οκτωβρίου, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Προστασίας Δεδομένων εξέδωσε ειδική ανακοίνωση, προειδοποιώντας για τους κινδύνους που δημιουργούνται για την ιδιωτική ζωή των πολιτών.

Ένας προσωπικός βοηθός που βλέπει όσα βλέπουμε

Τα έξυπνα γυαλιά συνδυάζουν την εμφάνιση των συνηθισμένων γυαλιών με μικροσκοπικές κάμερες, μικρόφωνα, ηχεία και συστήματα τεχνητής νοημοσύνης.

Ο χρήστης μπορεί, για παράδειγμα, να περπατά σε μια ξένη πόλη και να ζητά μετάφραση μιας επιγραφής ή να ρωτά τι βρίσκεται μπροστά του. Μπορεί επίσης να πραγματοποιεί τηλεφωνικές κλήσεις, να ακούει μουσική ή να φωτογραφίζει χωρίς να κρατά κινητό τηλέφωνο.

Ιδιαίτερα σημαντικές είναι οι δυνατότητες που προσφέρουν σε ανθρώπους με προβλήματα όρασης, καθώς ορισμένα μοντέλα μπορούν να περιγράφουν αντικείμενα και στοιχεία του περιβάλλοντος.

Η πιο γνωστή εμπορική εφαρμογή είναι τα γυαλιά Ray-Ban Meta, που δημιουργήθηκαν από τη συνεργασία της Meta με την EssilorLuxottica. Σύμφωνα με το Reuters, τα συγκεκριμένα προϊόντα αντιπροσώπευαν περισσότερο από το 81% των παγκόσμιων αποστολών γυαλιών με τεχνητή νοημοσύνη στις αρχές του 2026.

Μπορεί κάποιος να μας βιντεοσκοπεί χωρίς να το καταλάβουμε;

Τα έξυπνα γυαλιά έχουν κάμερα ενσωματωμένη στον σκελετό που μπορεί εύκολα να περάσει απαρατήρητη.

Φανταστείτε να συζητάτε με κάποιον σε μια καφετέρια, να βρίσκεστε σε μια επαγγελματική συνάντηση ή να συνοδεύετε το παιδί σας στο σχολείο. Θα μπορούσατε να γνωρίζετε με βεβαιότητα εάν τα γυαλιά ενός ανθρώπου δίπλα σας καταγράφουν εικόνα ή ήχο;

Ορισμένα μοντέλα διαθέτουν φωτεινή ένδειξη όταν λειτουργεί η κάμερα. Ωστόσο, οι ευρωπαϊκές αρχές επισημαίνουν ότι οι ενδείξεις αυτές πρέπει να είναι πραγματικά ευδιάκριτες και αξιόπιστες, ώστε οι γύρω άνθρωποι να καταλαβαίνουν πότε καταγράφονται.

Η ανησυχία δεν αφορά μόνο την καταγραφή. Αφορά και το τι μπορεί να συμβεί στη συνέχεια με το υλικό: εάν αποθηκεύεται, εάν αποστέλλεται σε διαδικτυακές υπηρεσίες και εάν μπορεί να δημοσιοποιηθεί χωρίς τη γνώση των ανθρώπων που εμφανίζονται σε αυτό.

Σχολεία, νοσοκομεία και χώροι εργασίας στο επίκεντρο

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Προστασίας Δεδομένων θεωρεί ιδιαίτερα ευαίσθητη τη χρήση των έξυπνων γυαλιών σε σχολεία, νοσοκομεία και εργασιακούς χώρους.

Σε ένα σχολείο, για παράδειγμα, ένας μαθητής θα μπορούσε να καταγράψει συμμαθητές ή εκπαιδευτικούς χωρίς εκείνοι να το αντιληφθούν. Σε ένα νοσοκομείο, μια κάμερα θα μπορούσε να καταγράψει ασθενείς ή προσωπικές πληροφορίες. Αντίστοιχα, στον χώρο εργασίας θα μπορούσαν να καταγράφονται ιδιωτικές συνομιλίες ή εμπιστευτικά στοιχεία.

Η πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Προστασίας Δεδομένων, Άνου Τάλους, υπογράμμισε ότι οι κίνδυνοι είναι ακόμη μεγαλύτεροι σε τέτοια περιβάλλοντα, ιδιαίτερα όταν το υλικό δημοσιεύεται στα κοινωνικά δίκτυα. Ειδική αναφορά έκανε στην ανάγκη προστασίας των παιδιών.

Χώρες αρχίζουν να επιβάλλουν περιορισμούς

Σύμφωνα με το Reuters, στη Νορβηγία έχει απαγορευτεί η χρήση τέτοιων γυαλιών σε σχολεία του Όσλο, ενώ εξετάζονται ευρύτεροι περιορισμοί. Στην Αυστραλία εξετάζεται η απαγόρευσή τους σε κυβερνητικούς χώρους εργασίας.

Στη Βρετανία απαγορεύεται η χρήση τους σε δικαστήρια της Αγγλίας και της Ουαλίας, ενώ αντίστοιχοι περιορισμοί έχουν επιβληθεί και σε δικαστήρια της Νέας Υόρκης.

Οι αποφάσεις αυτές δεν σημαίνουν ότι η τεχνολογία απαγορεύεται γενικά. Δείχνουν, όμως, ότι οι αρχές προσπαθούν να θέσουν όρια προτού η χρήση της επεκταθεί ακόμη περισσότερο.

Τι προβλέπει η ευρωπαϊκή νομοθεσία;

Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η χρήση των έξυπνων γυαλιών δεν βρίσκεται εκτός νόμου. Ωστόσο, η καταγραφή και η επεξεργασία προσωπικών δεδομένων μπορεί να υπάγονται στον Γενικό Κανονισμό Προστασίας Δεδομένων (GDPR).

Υπάρχει μια σημαντική διαφορά ανάμεσα στο να φωτογραφίζει κάποιος την οικογένειά του για προσωπική χρήση και στο να καταγράφει αγνώστους και να δημοσιεύει το υλικό στο διαδίκτυο.

Στη δεύτερη περίπτωση, ο χρήστης μπορεί να έχει συγκεκριμένες νομικές υποχρεώσεις σχετικά με την προστασία των προσωπικών δεδομένων.

Παράλληλα, οι κατασκευαστές και οι εταιρείες που παρέχουν τις συνδεδεμένες ψηφιακές υπηρεσίες δεν απαλλάσσονται από τις δικές τους ευθύνες.

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Προστασίας Δεδομένων ζητά πιο αποτελεσματικούς τρόπους ενημέρωσης των πολιτών όταν πραγματοποιείται καταγραφή, καθώς και τεχνικές λύσεις που θα περιορίζουν τη συλλογή περιττών προσωπικών πληροφοριών.

Η τεχνολογία προχωρά – Τα δικαιώματά μας πρέπει να την ακολουθήσουν

Τα έξυπνα γυαλιά μπορούν να κάνουν πολλές καθημερινές δραστηριότητες ευκολότερες. Για ανθρώπους με αναπηρίες, ταξιδιώτες ή εργαζομένους που χρειάζονται ελεύθερα τα χέρια τους, οι δυνατότητές τους είναι σημαντικές.

Το πρόβλημα δεν είναι η ίδια η τεχνολογία, αλλά η δυνατότητα να χρησιμοποιηθεί εις βάρος ανθρώπων που δεν έχουν επιλέξει να συμμετέχουν σε μια καταγραφή.

Καθώς όλο και περισσότερες εταιρείες επενδύουν στα έξυπνα γυαλιά, η Ευρώπη βρίσκεται μπροστά σε μια νέα πρόκληση: να επιτρέψει την ανάπτυξη της καινοτομίας, εξασφαλίζοντας ταυτόχρονα ότι κανένας πολίτης δεν θα χάνει το δικαίωμα στην ιδιωτική του ζωή.

Γιατί το ερώτημα δεν είναι πλέον μόνο τι μπορούν να βλέπουν τα έξυπνα γυαλιά, αλλά και ποιος έχει το δικαίωμα να καταγράφει όσα βλέπουν.