Το Wi-Fi που χρησιμοποιούμε καθημερινά στο σπίτι μπορεί να αποκαλύψει πολύ περισσότερα απ’ όσα φανταζόμασταν. Ερευνητές απέδειξαν ότι τα σήματά του μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την αναγνώριση ανθρώπων μέσα σε έναν χώρο, χωρίς κάμερα και χωρίς εκείνοι να χρειάζεται να έχουν μαζί τους κινητό ή άλλη συσκευή. Σε πειραματικές συνθήκες, μάλιστα, η ακρίβεια του συστήματος έφτασε έως και το 99,5%.

Η τεχνολογία ακούγεται σαν σενάριο επιστημονικής φαντασίας, αλλά προέρχεται από ερευνητές του Karlsruhe Institute of Technology (KIT) στη Γερμανία και έχει ήδη δοκιμαστεί σε 197 ανθρώπους.

Το σύστημα ονομάζεται BFId και βασίζεται σε κάτι που συμβαίνει συνεχώς γύρω μας χωρίς να το αντιλαμβανόμαστε: στον τρόπο με τον οποίο το ανθρώπινο σώμα επηρεάζει τα ραδιοκύματα ενός δικτύου Wi-Fi. Στις δοκιμές, οι ερευνητές κατάφεραν να αναγνωρίσουν τα άτομα με σχεδόν 100% ακρίβεια, ακόμη και όταν άλλαζε η οπτική γωνία ή ο τρόπος με τον οποίο περπατούσαν.

Πώς μπορεί το Wi-Fi να «δει» έναν άνθρωπο;

Το Wi-Fi δεν τραβά φωτογραφίες με τον τρόπο που το κάνει μια κάμερα. Το ανθρώπινο σώμα, όμως, βρίσκεται μέσα στο πεδίο των ραδιοκυμάτων. Όταν αυτά διαδίδονται σε έναν χώρο, επηρεάζονται από τοίχους, έπιπλα, αντικείμενα – αλλά και από τους ανθρώπους που βρίσκονται εκεί. Το BFId αξιοποιεί συγκεκριμένα τα λεγόμενα Beamforming Feedback Information (BFI).

Το beamforming χρησιμοποιείται στα σύγχρονα δίκτυα Wi-Fi για να κατευθύνεται αποτελεσματικότερα το ασύρματο σήμα προς τις συνδεδεμένες συσκευές. Για να λειτουργήσει, οι συσκευές ανταλλάσσουν με το router πληροφορίες σχετικά με τα χαρακτηριστικά του ασύρματου καναλιού.

Και εδώ βρίσκεται η ανακάλυψη των ερευνητών.

Αυτές οι πληροφορίες μπορούν να αποκαλύψουν πώς έχει επηρεαστεί το ηλεκτρομαγνητικό πεδίο από έναν άνθρωπο που βρίσκεται στον χώρο. Με τη βοήθεια μηχανικής μάθησης, τα δεδομένα μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τη δημιουργία ενός είδους «ραδιοφωνικού αποτυπώματος» του ανθρώπου και τελικά για την αναγνώρισή του.

Δεν χρειάζεται καν να έχετε κινητό μαζί σας

Αυτό είναι ίσως το πιο εντυπωσιακό – αλλά και ανησυχητικό – σημείο της έρευνας: Το άτομο που αναγνωρίζεται δεν χρειάζεται να είναι συνδεδεμένο στο Wi-Fi. Δεν χρειάζεται καν να έχει μαζί του συσκευή Wi-Fi. Αρκεί άλλες νόμιμα συνδεδεμένες συσκευές στον χώρο να επικοινωνούν με το router και να παράγουν τα δεδομένα BFI που χρειάζεται το σύστημα.

Και δεν απαιτείται ειδικός εξοπλισμός

Μέχρι τώρα, αντίστοιχες τεχνικές Wi-Fi sensing συχνά απαιτούσαν εξειδικευμένο hardware ή τροποποιημένο firmware για την πρόσβαση σε λεπτομερή δεδομένα του ασύρματου καναλιού. Το BFId αλλάζει σημαντικά τα δεδομένα.

Η τεχνική χρησιμοποιεί πληροφορίες BFI που μεταδίδονται χωρίς κρυπτογράφηση κατά την κανονική λειτουργία του δικτύου και μπορούν να καταγραφούν παθητικά από συσκευή που βρίσκεται εντός εμβέλειας. Σύμφωνα με το KIT, επομένως, δεν απαιτείται κάποιος ιδιαίτερος αισθητήρας ή εξειδικευμένος εξοπλισμός για τη συλλογή τους.

Αυτό ακριβώς είναι που μετατρέπει μια εντυπωσιακή τεχνολογική δυνατότητα σε πρόβλημα ιδιωτικότητας.

197 άνθρωποι και ακρίβεια που πλησίασε το 100%

Οι ερευνητές δημιούργησαν ένα σύνολο δεδομένων με καταγραφές Wi-Fi από 197 διαφορετικούς ανθρώπους, το οποίο το KIT χαρακτηρίζει ως το μεγαλύτερο σχετικό dataset BFI και CSI που δημιούργησε η ομάδα για τη συγκεκριμένη εργασία.

Το σύστημα μπορούσε να επαναπροσδιορίσει την ταυτότητα ενός ανθρώπου με εξαιρετικά υψηλή ακρίβεια, ακόμη και όταν άλλαζαν ο τρόπος βάδισης και η γωνία από την οποία καταγράφονταν τα δεδομένα. Και όταν το μοντέλο μηχανικής μάθησης είχε ήδη εκπαιδευτεί, η αναγνώριση μπορούσε να γίνει μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα.

Υπάρχει, ωστόσο, μια σημαντική επιφύλαξη που πρέπει να αναφερθεί: οι ίδιοι οι επιστήμονες αναγνωρίζουν στην εργασία τους ότι τα πειράματα έγιναν υπό ελεγχόμενες συνθήκες και ότι χρειάζεται περαιτέρω έρευνα σε περισσότερο ρεαλιστικά περιβάλλοντα. Συνεπώς, το «σχεδόν 100%» δεν σημαίνει ότι οποιοδήποτε σημερινό router μπορεί αυτομάτως να αναγνωρίζει οποιονδήποτε άνθρωπο σε οποιεσδήποτε πραγματικές συνθήκες.

Από το router σε ένα αόρατο σύστημα παρακολούθησης;

Οι κάμερες είναι ορατές. Ένας άνθρωπος μπορεί να αντιληφθεί ότι μπαίνει σε έναν χώρο με CCTV. Τα ραδιοκύματα του Wi-Fi, αντίθετα, δεν φαίνονται. Και τα ασύρματα δίκτυα βρίσκονται πλέον παντού: σε σπίτια, γραφεία, ξενοδοχεία, εστιατόρια, καταστήματα, αεροδρόμια και δημόσιους χώρους.

Οι επιστήμονες του KIT προειδοποιούν ότι αυτή η τεχνολογία θα μπορούσε δυνητικά να μετατρέψει την υπάρχουσα υποδομή Wi-Fi σε ένα σχεδόν πανταχού παρόν και, κυρίως, αόρατο σύστημα παρακολούθησης.

Το ενδεχόμενο γίνεται ακόμη πιο ανησυχητικό σε αυταρχικά καθεστώτα. Οι ερευνητές αναφέρουν χαρακτηριστικά τον κίνδυνο χρήσης τέτοιων τεχνικών για την παρακολούθηση και αναγνώριση διαδηλωτών.

Μπορούμε να προστατευτούμε;

Εδώ τα πράγματα γίνονται δύσκολα. Οι ερευνητές εξέτασαν πιθανά αντίμετρα. Η μείωση, για παράδειγμα, της συχνότητας με την οποία αποστέλλονται οι πληροφορίες beamforming φαίνεται να έχει περιορισμένη αποτελεσματικότητα.

Μια πιο δραστική λύση θα ήταν η κρυπτογράφηση των Beamforming Feedback Information, ώστε να μην μπορούν να συλλεχθούν τόσο εύκολα από τρίτους. Αυτό όμως θα απαιτούσε αλλαγές στο ίδιο το πρότυπο Wi-Fi και θα μπορούσε να δημιουργήσει ζητήματα συμβατότητας με υπάρχουσες συσκευές.

Γι’ αυτό οι επιστήμονες ζητούν να ενσωματωθούν ισχυρότερες εγγυήσεις προστασίας της ιδιωτικότητας στις μελλοντικές προδιαγραφές του Wi-Fi και ειδικότερα στις εξελίξεις γύρω από το IEEE 802.11bf, το πρότυπο που αφορά το Wi-Fi sensing.

Το Wi-Fi αποκτά μια δεύτερη, απρόσμενη λειτουργία

Αυτό που κάνει το BFId ιδιαίτερα ενδιαφέρον είναι ότι χρησιμοποιεί δεδομένα που παράγονται από συνηθισμένες συσκευές Wi-Fi και επιτυγχάνει αναγνώριση ταυτότητας σε πολύ μεγαλύτερο δείγμα ανθρώπων από πολλές προηγούμενες προσεγγίσεις.

Η τεχνολογία μπορεί μελλοντικά να αποκτήσει χρήσιμες εφαρμογές, αλλά η συγκεκριμένη έρευνα φωτίζει κυρίως την άλλη πλευρά της: ένα ασύρματο δίκτυο που δημιουργήθηκε για να μεταφέρει δεδομένα μπορεί ταυτόχρονα να παράγει πληροφορίες για τους ίδιους τους ανθρώπους που κινούνται μέσα στο πεδίο του.

Και γι’ αυτό το πραγματικά εντυπωσιακό εύρημα δεν είναι απλώς ότι το Wi-Fi μπορεί να «δει» χωρίς κάμερα. Είναι ότι, υπό τις κατάλληλες συνθήκες, μπορεί να καταλάβει και ποιον «βλέπει».

Προσθήκη του Paidis.com ως προτεινόμενη πηγή στην Google

Προσοχή! Επιτρέπεται η αναδημοσίευση των πληροφοριών του παραπάνω άρθρου ή μέρους αυτών μόνο αν αναφέρεται ως πηγή το https://paidis.com/ και υπάρχει ενεργός σύνδεσμος.