Η ευτυχία των νέων αυξάνεται σε μεγάλο μέρος του πλανήτη, όμως σε ορισμένες από τις πιο ανεπτυγμένες χώρες του κόσμου συμβαίνει το αντίθετο. ΗΠΑ, Καναδάς και αρκετές ευρωπαϊκές χώρες καταγράφουν μεγάλη πτώση – και τα social media εξηγούν μόνο ένα μέρος του φαινομένου.

Θα περίμενε κανείς ότι οι νέοι που μεγαλώνουν σε μερικές από τις πλουσιότερες και περισσότερο ανεπτυγμένες κοινωνίες του κόσμου θα ήταν και από τους πιο ικανοποιημένους από τη ζωή τους.

Τα στοιχεία, όμως, αποκαλύπτουν ένα παράδοξο.

Το World Happiness Report 2026 καταγράφει σημαντική υποχώρηση της ευτυχίας των νέων σε μια σειρά δυτικών βιομηχανικών χωρών, την ώρα που σε μεγάλο μέρος του υπόλοιπου κόσμου η τάση κινείται προς την αντίθετη κατεύθυνση.

Η σύγκριση αφορά την περίοδο 2006–2010 με το 2023–2025 και βασίζεται στην αξιολόγηση που κάνουν οι ίδιοι οι νέοι ηλικίας 15 έως 24 ετών για τη ζωή τους, σε κλίμακα από το 0 έως το 10.

Και οι αριθμοί είναι εντυπωσιακοί.

Οι χώρες όπου καταγράφεται μεγάλη πτώση

Ανάμεσα στις 136 χώρες για τις οποίες υπάρχουν συγκρίσιμα στοιχεία, τέσσερις αγγλόφωνες ανεπτυγμένες χώρες βρίσκονται πολύ χαμηλά ως προς τη μεταβολή της ευτυχίας των νέων.

Στον Καναδά η μέση αξιολόγηση της ζωής των νέων μειώθηκε κατά 1,138 μονάδες, στις ΗΠΑ κατά 0,960, στη Νέα Ζηλανδία κατά 0,718 και στην Αυστραλία κατά 0,623.

Το φαινόμενο όμως δεν σταματά εκεί.

Το World Happiness Report καταγράφει πτώση τουλάχιστον 0,4 μονάδων και σε έξι ακόμη δυτικές βιομηχανικές χώρες:

Ελβετία −0,813,
Νορβηγία −0,670,
Γαλλία −0,599,
Ηνωμένο Βασίλειο −0,591,
Βέλγιο −0,576 και
Ιρλανδία −0,461.

Οι χώρες αυτές βρίσκονται όλες στις τελευταίες 25 θέσεις μεταξύ των 136 χωρών ως προς τη μεταβολή της ευτυχίας των νέων.

Το παράδοξο γίνεται ακόμη μεγαλύτερο αν σκεφτεί κανείς ότι ανάμεσά τους βρίσκονται χώρες που εξακολουθούν να καταλαμβάνουν πολύ υψηλές θέσεις στις γενικές παγκόσμιες κατατάξεις ευτυχίας.

Η Νορβηγία, για παράδειγμα, βρίσκεται το 2026 στην πρώτη εξάδα παγκοσμίως ως προς τη συνολική ευτυχία του πληθυσμού και η Ελβετία στην πρώτη δεκάδα. Αυτό όμως δεν εμπόδισε τη σημαντική επιδείνωση που καταγράφεται ειδικά στους νέους.

Στον περισσότερο κόσμο συμβαίνει το αντίθετο

Εδώ βρίσκεται ίσως το πιο ενδιαφέρον κομμάτι της έρευνας.

Η πτώση δεν αποτελεί παγκόσμιο φαινόμενο.

Σε 85 από τις 136 χώρες οι νέοι κάτω των 25 ετών αξιολογούν τη ζωή τους καλύτερα το 2023–2025 από ό,τι το 2006–2010.

Σε οκτώ από τις δέκα μεγάλες περιοχές του κόσμου, που αντιπροσωπεύουν περίπου το 90% του παγκόσμιου πληθυσμού, η ευημερία των νεότερων ηλικιών βελτιώθηκε είτε σε απόλυτους αριθμούς είτε σε σχέση με τους ανθρώπους άνω των 25 ετών.

Οι μεγάλες εξαιρέσεις είναι η ομάδα ΗΠΑ–Καναδά–Αυστραλίας–Νέας Ζηλανδίας και η Δυτική Ευρώπη.

Το ερώτημα επομένως είναι αναπόφευκτο: τί συμβαίνει στους νέους ορισμένων από τις πιο εύπορες κοινωνίες του κόσμου;

Φταίνε τελικά τα social media;

Η πρώτη εξήγηση μοιάζει σχεδόν αυτονόητη. Οι σημερινοί νέοι μεγάλωσαν με τα smartphones, το Instagram, το TikTok, τα ατελείωτα feeds και τη συνεχή διαδικτυακή σύγκριση με τις ζωές των άλλων.

Και πράγματι, το World Happiness Report βρίσκει λόγους ανησυχίας.

Η μεγάλη και κυρίως η προβληματική ή καταναγκαστική χρήση των social media συνδέεται με χαμηλότερη ικανοποίηση από τη ζωή. Σε διεθνή ανάλυση περισσότερων από 270.000 μαθητών ηλικίας 15 και 16 ετών, τα κορίτσια που χρησιμοποιούσαν λίγο τα social media –λιγότερο από μία ώρα την ημέρα– εμφάνιζαν κατά μέσο όρο υψηλότερη ικανοποίηση από τη ζωή, η οποία μειωνόταν όσο αυξανόταν η χρήση.

Άλλη ανάλυση 331.240 εφήβων σε 43 χώρες συνέδεσε την προβληματική χρήση των social media με περισσότερα ψυχολογικά παράπονα και χαμηλότερη αξιολόγηση της ζωής.

Υπάρχει όμως ένα μεγάλο «αλλά».

Αν έφταιγαν μόνο οι οθόνες, γιατί δεν συμβαίνει παντού;

Οι νέοι χρησιμοποιούν τα social media σε ολόκληρο τον κόσμο. Κι όμως, σε πολλές χώρες όπου η χρήση είναι εξίσου υψηλή, η ευτυχία των νέων δεν κατέρρευσε.

Οι χώρες της Λατινικής Αμερικής αποτελούν χαρακτηριστικό παράδειγμα: συνδυάζουν υψηλά επίπεδα χρήσης των social media με σχετικά καλή ευημερία των νέων.

Οι ερευνητές επιχείρησαν μάλιστα να υπολογίσουν πόσο από την ιδιαίτερα μεγάλη αμερικανική πτώση θα μπορούσε να εξηγηθεί μόνο από τις περισσότερες ώρες στα social media. Χρησιμοποιώντας στοιχεία από Βρετανία και Ιρλανδία ως βάση σύγκρισης, υπολόγισαν ότι η αυξημένη χρήση θα εξηγούσε μόλις περίπου 8% της διαφοράς στα κορίτσια και 5% στα αγόρια.

Ο υπολογισμός είναι έμμεσος και οι ίδιοι οι ερευνητές επισημαίνουν τους περιορισμούς του. Δείχνει όμως γιατί οι ώρες μπροστά στην οθόνη δεν αρκούν ως μοναδική εξήγηση.

Ένας πολύ ισχυρότερος παράγοντας: να αισθάνεσαι ότι ανήκεις κάπου

Όταν οι επιστήμονες κοίταξαν πέρα από το κινητό, βρήκαν κάτι ιδιαίτερα ενδιαφέρον: Το αίσθημα του ανήκειν φαίνεται να συνδέεται πολύ ισχυρά με το πώς αξιολογούν οι νέοι τη ζωή τους.

Στα κορίτσια στη Βρετανία και την Ιρλανδία, η διαφορά στην ικανοποίηση από τη ζωή μεταξύ χαμηλού και υψηλού αισθήματος του «ανήκειν» στο σχολείο ήταν τέσσερις φορές μεγαλύτερη από τη διαφορά μεταξύ μεγάλης και μικρής χρήσης των social media.

Στο σύνολο των 47 χωρών της συγκεκριμένης ανάλυσης, η σχέση με το αίσθημα του ανήκειν ήταν έξι φορές μεγαλύτερη.

Αυτό δεν αποδεικνύει ότι η έλλειψη σύνδεσης με το σχολείο προκαλεί από μόνη της τη μείωση της ευτυχίας. Δείχνει όμως ότι η ζωή ενός νέου έξω από την οθόνη, μπορεί να έχει τεράστια σημασία.

Λιγότερες πραγματικές επαφές και μικρότερη εμπιστοσύνη

Άλλο κεφάλαιο του World Happiness Report 2026, βασισμένο σε στοιχεία από 30 ευρωπαϊκές χώρες μεταξύ 2016 και 2024, ενισχύει αυτή την εικόνα.

Οι κοινωνικές και συναισθηματικές βάσεις της ευημερίας έχουν επιδεινωθεί περισσότερο στις νεότερες γενιές της Ευρώπης και ιδιαίτερα στη Δυτική Ευρώπη.

Στους νέους καταγράφεται υποχώρηση της εμπιστοσύνης προς τους άλλους ανθρώπους και τους θεσμούς, μείωση των κοινωνικών συναντήσεων και χειρότερη αντίληψη για το πόσο κοινωνικά ενεργοί είναι σε σχέση με τους συνομηλίκους τους.

Οι μεγαλύτερες μειώσεις στις πραγματικές κοινωνικές επαφές εμφανίζονται μάλιστα στη Gen Z και στους Millennials της Δυτικής Ευρώπης.

Με άλλα λόγια, το πρόβλημα ίσως δεν είναι απλώς ότι οι νέοι περνούν περισσότερο χρόνο online. Μεγάλο ρόλο παίζει και το με τί αντικατέστησε αυτός ο χρόνος στην πραγματική τους ζωή.

Πλούσιες κοινωνίες, λιγότερο αισιόδοξοι νέοι

Η έρευνα δεν δίνει μία εύκολη απάντηση – και αυτό ίσως είναι το σημαντικότερο συμπέρασμά της.

Τα social media αποτελούν μέρος της εξίσωσης, ιδιαίτερα όταν η χρήση τους γίνεται υπερβολική ή καταναγκαστική. Δεν αρκούν όμως για να εξηγήσουν γιατί η ευτυχία των νέων μειώθηκε τόσο έντονα σε συγκεκριμένες εύπορες δυτικές κοινωνίες, ενώ αυξήθηκε σε μεγάλο μέρος του υπόλοιπου κόσμου.

Οι ερευνητές στρέφουν έτσι την προσοχή σε ένα πολύ μεγαλύτερο σύνολο παραγόντων: κοινωνικές σχέσεις, οικογένεια, σχολείο, αίσθημα του ανήκειν, εμπιστοσύνη στους άλλους και στους θεσμούς, οικονομικές προσδοκίες, πολιτισμικό περιβάλλον και ποιότητα της ζωής έξω από το διαδίκτυο.

Το πραγματικό ερώτημα, επομένως, ίσως δεν είναι μόνο πόσες ώρες περνούν οι νέοι κοιτάζοντας μια οθόνη. Είναι τί κόσμο βλέπουν όταν σηκώνουν τα μάτια τους από αυτήν.

Προσθήκη του Paidis.com ως προτεινόμενη πηγή στην Google

Προσοχή! Επιτρέπεται η αναδημοσίευση των πληροφοριών του παραπάνω άρθρου ή μέρους αυτών μόνο αν αναφέρεται ως πηγή το https://paidis.com/ και υπάρχει ενεργός σύνδεσμος.