Εθνική άμυνα: Τι ακριβώς προσπαθούμε να υπερασπιστούμε;

• τα νερά να λιγοστεύουν,
• τη γεωργία να δυσκολεύεται,
• τεράστιες εκτάσεις να καίγονται και μετά να πλημμυρίζουν,
• εδάφη να υποβαθμίζονται.

Οι επιστήμονες προειδοποιούν εδώ και χρόνια για τον κίνδυνο ερημοποίησης σημαντικού τμήματος της χώρας.

Κι εμείς εξακολουθούμε να συμπεριφερόμαστε σαν αυτό να είναι ένα πρόβλημα που αφορά κάποιο μακρινό μέλλον, ενώ δεν είναι. Αφορά τις ζωές των παιδιών και των εγγονών μας.

Και ίσως αυτό που με προβληματίζει περισσότερο είναι η ευκολία με την οποία τα κράτη βρίσκουν δισεκατομμύρια όταν πρόκειται για εξοπλισμούς και η τεράστια δυσκολία με την οποία βρίσκουν αντίστοιχους πόρους όταν πρόκειται να προστατεύσουν το νερό, τα δάση, τη γεωργική γη και τελικά την ίδια τη δυνατότητα των ανθρώπων να συνεχίσουν να ζουν αξιοπρεπώς στον τόπο τους.

Δεν ισχυρίζομαι ότι αν πάρουμε όλα αυτά τα  δισ. και τα διαθέσουμε αύριο για το περιβάλλον θα λύσουμε την κλιματική κρίση. Μακάρι να ήταν τόσο απλό.

Αλλά σκεφτείτε τί θα μπορούσε να γίνει με μια πραγματικά μεγάλη και μακροχρόνια επένδυση (μέρος αυτών που ξοδεύονται για τους εξοπλισμούς) στην προστασία των υδάτινων αποθεμάτων, στα δίκτυα ύδρευσης και άρδευσης, στα δάση, στην πρόληψη των πυρκαγιών, στα αντιπλημμυρικά έργα, στην προστασία του εδάφους και στη γεωργία που θα πρέπει να επιβιώσει σε ένα πολύ διαφορετικό κλίμα από αυτό που γνωρίζαμε μέχρι σήμερα.

Και κάπου εδώ έρχεται αναπόφευκτα και η Τουρκία. Ελλάδα και Τουρκία περνούν δεκαετίες κοιτάζοντας η μία την άλλη με καχυποψία. Εξοπλίζεται η μία, εξοπλίζεται περισσότερο η άλλη, ανεβαίνει η ένταση, πέφτει η ένταση και ύστερα πάλι από την αρχή.

Δεν υποστηρίζω ότι οι διαφορές μεταξύ των δύο χωρών είναι ανύπαρκτες. Υπάρχουν, και ορισμένες είναι σοβαρές.

Αλλά πόσο ώριμα μπορούν να θεωρούνται δύο κράτη όταν δεν καταφέρνουν να κοιτάξουν λίγο πιο πέρα από τον εαυτό τους;

Γιατί, είτε μας αρέσει είτε όχι, σε αυτή τη γωνιά της Μεσογείου είμαστε γείτονες και θα αντιμετωπίσουμε πολλά από τα ίδια προβλήματα:

• Την ίδια άνοδο της θερμοκρασίας.
• Τις ίδιες μεγάλες ξηρασίες.
• Τις ίδιες πυρκαγιές.
• Την πίεση στα αποθέματα νερού.
• Την υποβάθμιση της γεωργικής γης.

Κανένα από αυτά τα προβλήματα δεν σταματά στα σύνορα.

Και πραγματικά αναρωτιέμαι: δεν θα ήταν στοιχειώδης λογική δύο γειτονικές χώρες να διαθέσουν ένα μέρος από την ενέργεια, τα χρήματα, την επιστημονική γνώση και την πολιτική αποφασιστικότητα που διαθέτουν στον μεταξύ τους ανταγωνισμό, για να αντιμετωπίσουν μαζί αυτά τα προβλήματα;

Δεν χρειάζεται να γίνουν ξαφνικά φίλες. Ούτε να λυθούν ως διά μαγείας όλες οι διαφορές τους. Χρειάζεται απλώς να καταλάβουν ότι υπάρχουν ορισμένα πράγματα που είναι μεγαλύτερα από τις διαφορές τους.

Γιατί τελικά τι σημαίνει εθνική ασφάλεια;

Είναι μόνο να μην παραβιαστούν τα σύνορα μιας χώρας;

Ή είναι και:

1. να υπάρχει αρκετό νερό για τους ανθρώπους της;
2. Να μπορεί ένας αγρότης να συνεχίσει να καλλιεργεί τη γη του;
3. Να μην καίγονται κάθε λίγα χρόνια ολόκληρες περιοχές;
4. Να μπορούν οι πόλεις να αντέξουν θερμοκρασίες που κάποτε θεωρούσαμε ακραίες;
5. Να μη βλέπουμε τη γη να στεγνώνει και να θεωρούμε ότι αυτό είναι απλώς ένα ακόμη θέμα στην επικαιρότητα;

Μερικές φορές έχω την εντύπωση ότι εξακολουθούμε να αντιλαμβανόμαστε την ασφάλεια μιας χώρας με όρους προηγούμενων αιώνων, ενώ οι μεγαλύτερες απειλές αυτού του αιώνα έχουν ήδη αλλάξει.

Και υπάρχει κάτι σχεδόν παράλογο σε όλο αυτό: Μπορεί να έχουμε τα καλύτερα αεροσκάφη, τους καλύτερους πυραύλους και τα πιο σύγχρονα συστήματα άμυνας. Μπορεί Ελλάδα και Τουρκία να ξοδεύουν  αμέτρητα δισεκατομμύρια προσπαθώντας να εξασφαλίσουν ότι καμία δεν θα αποκτήσει πλεονέκτημα απέναντι στην άλλη.

Αλλά, αν στο μεταξύ, το νερό έχει γίνει δυσεύρετο, η γη έχει χάσει μεγάλο μέρος της παραγωγικότητάς της και ορισμένες περιοχές έχουν γίνει εξαιρετικά δύσκολες για να ζήσει κανείς, τί ακριβώς θα έχουμε κερδίσει;

Ίσως λοιπόν ήρθε η ώρα να αρχίσουμε να θεωρούμε εθνική άμυνα και κάτι πολύ πιο απλό: να παραδώσουμε στους ανθρώπους που θα ζούν εδώ μετά από εμάς μια χώρα στην οποία θα μπορούν πράγματι να ζήσουν.

Γιατί διαφορετικά μπορεί να περάσουμε δεκαετίες μαλώνοντας για το ποιος δικαιούται ποιο κομμάτι αυτής της γωνιάς της Μεσογείου ξοδεύοντας δις σε εξοπλισμούς, και να καταλάβουμε πολύ αργά ότι δίναμε τη λάθος μάχη. Γιατί τί νόημα θα έχει στο τέλος ποιος θα ελέγχει αυτή τη γη, αν την έχουμε αφήσει να γίνει ένας τόπος άνυδρος, καμένος και αφιλόξενος, ένας τόπος που οι ίδιοι οι άνθρωποί του θα αναγκάζονται να εγκαταλείπουν;

Τι αξία θα έχει μια γη, αν τα παιδιά μας και τα εγγόνια μας δεν θα μπορούν να ζήσουν πάνω της; 

Ε. Ψ.