Ανησυχητική εικόνα για τις δεξιότητες των 15χρονων σε ολόκληρο τον κόσμο αποτυπώνει η νέα έρευνα PISA 2025, με την ανάγνωση και τα μαθηματικά να καταγράφουν μεγάλη υποχώρηση και σχεδόν το 30% των μαθητών στις χώρες του ΟΟΣΑ να χαρακτηρίζεται ως χαμηλής επίδοσης και στα τρία εξεταζόμενα πεδία.

Τα αποτελέσματα της PISA 2025, που δημοσιεύθηκαν στις 8 Σεπτεμβρίου, δείχνουν ότι το πρόβλημα δεν περιορίζεται σε μία χώρα ή σε ένα εκπαιδευτικό σύστημα. Πρόκειται για μια ευρύτερη τάση, η οποία φαίνεται να έχει ξεκινήσει πριν ακόμη από την πανδημία.

Στην έρευνα συμμετείχαν περισσότεροι από 760.000 μαθητές ηλικίας 15 ετών από 91 χώρες και οικονομίες.

Η PISA δεν εξετάζει απλώς αν οι μαθητές έχουν απομνημονεύσει όσα διδάχθηκαν στο σχολείο. Ελέγχει κατά πόσο μπορούν να χρησιμοποιήσουν τις γνώσεις και τις δεξιότητές τους στην ανάγνωση, τα μαθηματικά και τις φυσικές επιστήμες για να αντιμετωπίσουν πραγματικές καταστάσεις και προβλήματα.

Τι σημαίνει στην πράξη «χαμηλή επίδοση»

Ίσως το πιο ανησυχητικό στοιχείο της νέας έρευνας είναι ότι περίπου το 29% των 15χρονων στις χώρες του ΟΟΣΑ θεωρείται πλέον χαμηλής επίδοσης και στα τρία αντικείμενα.

Και αυτό δεν αφορά μόνο δύσκολες εξισώσεις ή απαιτητικά επιστημονικά προβλήματα.

Στην ανάγνωση, οι μαθητές αυτής της κατηγορίας μπορεί να δυσκολεύονται να εντοπίσουν πληροφορίες ακόμη και σε ένα απλό κείμενο. Στις φυσικές επιστήμες μπορεί να έχουν πρόβλημα στην ερμηνεία απλών δεδομένων ή ενός γραφήματος.

Στα μαθηματικά, η δυσκολία μπορεί να αφορά κάτι τόσο καθημερινό όσο η κατανόηση της σχέσης ανάμεσα στην ποσότητα ενός προϊόντος και την τιμή του — μια δεξιότητα που χρειάζεται ακόμη και για τις αγορές στο σούπερ μάρκετ.

Η μεγαλύτερη «βουτιά» στην ανάγνωση

Η ανάγνωση εμφανίζει τη μεγαλύτερη μακροχρόνια επιδείνωση.

Μεταξύ 2015 και 2025, οι επιδόσεις στην ανάγνωση μειώθηκαν κατά 28 μονάδες στις χώρες του ΟΟΣΑ και κατά 16 μονάδες στις υπόλοιπες συμμετέχουσες χώρες και οικονομίες.

Στα μαθηματικά η πτώση στον ΟΟΣΑ έφτασε τις 22 μονάδες, ενώ στις φυσικές επιστήμες καταγράφηκε μείωση επτά μονάδων.

Η έκταση της υποχώρησης γίνεται πιο κατανοητή εάν ληφθεί υπόψη ότι, σύμφωνα με την παρουσίαση της μελέτης, περίπου 20 μονάδες αντιστοιχούν σε έναν χρόνο μάθησης.

Μάλιστα, στην ανάγνωση μόνο πέντε χώρες κατάφεραν να βελτιώσουν τις επιδόσεις τους: το Κατάρ, το Μπρουνέι, η Καμπότζη, οι Φιλιππίνες και η Ζάμπια.

Γιατί πέφτουν οι επιδόσεις των μαθητών;

Η PISA δεν δίνει μία και μοναδική απάντηση.

Το κλείσιμο των σχολείων κατά την πανδημία της COVID-19 μπορεί να έπαιξε κάποιο ρόλο, ωστόσο τα στοιχεία δεν δείχνουν άμεση σχέση μεταξύ της διάρκειας που παρέμειναν κλειστά τα σχολεία και των επιδόσεων στην ανάγνωση.

Άλλωστε, η πτωτική τάση είχε αρχίσει σε πολλές χώρες πριν από την πανδημία.

Οι συντάκτες της μελέτης μιλούν για βαθύτερα, διαρθρωτικά προβλήματα των εκπαιδευτικών συστημάτων και επισημαίνουν, μεταξύ άλλων, τις ψηφιακές διασπάσεις της προσοχής και το μειωμένο ενδιαφέρον των νέων για την ανάγνωση βιβλίων.

Τι έδειξε η έρευνα για την Τεχνητή Νοημοσύνη

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει και η χρήση εργαλείων Τεχνητής Νοημοσύνης από τους μαθητές.

Περισσότερο από 40% των μαθητών δήλωσε ότι χρησιμοποιεί AI για να συντάσσει κείμενα για σχολικές εργασίες μία ή δύο φορές την εβδομάδα ή ακόμη και καθημερινά.

Παράλληλα, οι μαθητές που ανέφεραν ότι χρησιμοποιούν AI chatbots είχαν, κατά μέσο όρο, χαμηλότερες επιδόσεις στις φυσικές επιστήμες από εκείνους που δήλωσαν ότι δεν τα χρησιμοποιούν.

Το συγκεκριμένο εύρημα δείχνει μια συσχέτιση και από μόνο του δεν αποδεικνύει ότι η χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης προκαλεί χαμηλότερες επιδόσεις. Ωστόσο, προσθέτει ένα ακόμη στοιχείο στη συζήτηση για το πώς οι νέες τεχνολογίες εντάσσονται στην εκπαιδευτική διαδικασία.

Και κάτι πολύ απλό που μπορούν να κάνουν οι γονείς

Μέσα στα ανησυχητικά στοιχεία υπάρχει και ένα εύρημα που αφορά άμεσα την καθημερινότητα μιας οικογένειας.

Σύμφωνα με τη μελέτη, ακόμη και μια απλή συνήθεια, όπως το να ρωτούν οι γονείς τα παιδιά τους τι έμαθαν ή τι έκαναν στο σχολείο περίπου μία φορά την εβδομάδα ή συχνότερα, συνδέεται με κατά μέσο όρο 26 μονάδες υψηλότερη επίδοση στις φυσικές επιστήμες, ακόμη και όταν λαμβάνεται υπόψη το κοινωνικοοικονομικό υπόβαθρο.

Εντυπωσιακή πάντως είναι παράλληλα η παρουσία των ασιατικών χωρών στις υψηλότερες θέσεις: οι έξι πρώτες θέσεις στην ανάγνωση και οι επτά πρώτες στα μαθηματικά καταλαμβάνονται από ασιατικές χώρες.

Πηγή: Deutsche Welle (DW), στοιχεία PISA 2025

Προσθήκη του Paidis.com ως προτεινόμενη πηγή στην Google

Προσοχή! Επιτρέπεται η αναδημοσίευση των πληροφοριών του παραπάνω άρθρου ή μέρους αυτών μόνο αν αναφέρεται ως πηγή το https://paidis.com/ και υπάρχει ενεργός σύνδεσμος.