Αξιοποίηση και θεσμική θωράκιση των Κέντρων Πρόληψης στο πλαίσιο της πρόσφατης νομοθεσίας για την προστασία των ανηλίκων από το κάπνισμα και το αλκοόλ

Ο νέος αυτός νόμος, δίνει στο Σωματείο των Εργαζομένων στα Κέντρα Πρόληψης ένα ισχυρό «πάτημα» να αναδείξει την ανάγκη ενίσχυσης αυτής της θεσμικής πρωτοβουλίας από την Πολιτεία με συμπληρωματικές δράσεις στο πεδίο της Πρόληψης.

Καθώς η τρέχουσα νομοθετική πρωτοβουλία εστιάζει ορθώς στην καταστολή και τον έλεγχο της αγοράς, αναδεικνύεται ταυτόχρονα η ανάγκη να καλυφθεί το κρίσιμο κενό στο κομμάτι της εκπαίδευσης και της ψυχοκοινωνικής υποστήριξης.

Τα Κέντρα Πρόληψης είναι οι θεσμικά αρμόδιοι φορείς στο πλαίσιο της Κοινότητας, που μπορούν να μετατρέψουν την απαγόρευση σε συνειδητή επιλογή υγείας για τους/τις εφήβους/έφηβες, συμπληρώνοντας τα κατασταλτικά μέτρα με προγράμματα που προάγουν την κριτική σκέψη, το νόημα της ζωής και την ενδυνάμωση/ανθεκτικότητα των μαθητών/μαθητριών.

Επιπροσθέτως, η πρόσφατη συζήτηση για το νέο πλαίσιο ρυθμίσεων για τον περιορισμό της πρόσβασης ανηλίκων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης αναδεικνύει ένα υπαρκτό ζήτημα δημόσιας υγείας, το οποίο για να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά απαιτεί πολυδιάστατες ψυχοκοινωνικές, προληπτικές παρεμβάσεις. Τα διαθέσιμα δεδομένα δείχνουν πρώιμη έκθεση των παιδιών στο διαδίκτυο και αυξανόμενες ενδείξεις προβληματικής χρήσης, ωστόσο το φαινόμενο συνδέεται άμεσα με ευρύτερους ψυχοκοινωνικούς παράγοντες (οικογένεια, σχολείο, κοινωνικό περιβάλλον) και όχι μόνο με την ίδια την τεχνολογία. Συνεπώς, πολιτικές που εστιάζουν αποκλειστικά σε απαγορεύσεις, χωρίς να συμπληρώνονται με ψυχοκοινωνικές και προληπτικές παρεμβάσεις, κινδυνεύουν να αποδειχθούν ανεπαρκείς ή και μη αποτελεσματικές.

Η συστηματική ενίσχυση των προστατευτικών ψυχοκοινωνικών παραγόντων και πιο συγκεκριμένα η ανάπτυξη προσωπικών, κοινωνικών δεξιοτήτων ζωής στους ανηλίκους, η ενίσχυση της ανθεκτικότητας των εφήβων στην πίεση των συνομηλίκων, η στήριξη των γονέων στην ενδυνάμωση της αυτοεκτίμησης των παιδιών και εφήβων, η ενεργή συμμετοχή και εμπλοκή της σχολικής κοινότητας αποτελούν σημαντικά και συγκεκριμένα παραδείγματα προς αυτήν την κατεύθυνση.

Η αποτελεσματική δημόσια πολιτική χρειάζεται με βάση τα ερευνητικά δεδομένα να αξιοποιήσει εκτός από τον έλεγχο της πρόσβασης και την διαμόρφωση ενός ολοκληρωμένου πλαισίου πρόληψης και ψυχοκοινωνικής ενδυνάμωσης, αξιοποιώντας θεσμικά τα Κέντρα Πρόληψης που αποτελούν για τις τοπικές κοινωνίες τον καταλυτικό παράγοντα για μια υγιή και με νόημα ζωή και ταυτόχρονα εδώ και τρείς δεκαετίες διαθέτουν αποδεδειγμένη εμπειρία και κοινωνική παρουσία πανελλαδικά.

Τα Κέντρα Πρόληψης διαθέτουν την απαραίτητη επιστημονική εμπειρία, τις μεθόδους και τα εργαλεία για να υποστηρίξουν τους παραπάνω στόχους ως εξής:
Εγκεκριμένα Προγράμματα ΙΕΠ: Έχουν ήδη κατατεθεί και εφαρμόζονται εγκεκριμένα από το Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής (ΙΕΠ) προγράμματα παρέμβασης για τη σχολική κοινότητα, εστιασμένα στην πρόληψη του καπνίσματος και του αλκοόλ (ΙΕΠ – Πλατφόρμα Εργαστηρίων Δεξιοτήτων).

Συμβολή στην Έρευνα ESPAD: Το δίκτυο των Κέντρων Πρόληψης έχει αποτελέσει μέχρι και το 2019 (από το 2024 και μετέπειτα, η δειγματοληψία υλοποιείται με ηλεκτρονικά ερωτηματολόγια) τον βασικό πυλώνα συλλογής δειγμάτων για την Πανελλήνια Έρευνα στο Σχολικό Πληθυσμό για τη χρήση οινοπνευματωδών ποτών, καπνικών προϊόντων και άλλων εξαρτησιογόνων ουσιών (ESPAD), η οποία διενεργείται από το ΕΠΙΨΥ (ΕΠΙΨΥ – Έρευνα ESPAD).

Εξειδικευμένο Προσωπικό: Οι εργαζόμενοι/ες στα Κέντρα Πρόληψης (Ψυχολόγοι, Κοινωνικοί Λειτουργοί, Κοινωνιολόγοι κα.) διαθέτουν πολυετή εμπειρία στη διαχείριση της δυναμικής της σχολικής τάξης και της συμβουλευτικής γονέων, παράγοντες κρίσιμους για την επιτυχία κάθε νέας νομοθεσίας.

Εκπαίδευση και Αξιοποίηση των Ευρωπαϊκών Προδιαγραφών Ποιότητας στην Πρόληψη:

Οι επιστημονικές ομάδες των Κέντρων Πρόληψης ακολουθούν στον σχεδιασμό των παρεμβάσεων τους στις κοινότητες τους, τις Ευρωπαϊκές Προδιαγραφές Ποιότητας στην Πρόληψη, κατόπιν και της σχετικής τους επιμόρφωσης και έγκρισης των επιστημονικών τους χρονοδιαγραμμάτων από τον ΕΟΠΑΕ.

Απαραίτητη προϋπόθεση για όλα τα παραπάνω είναι η ανάγκη για :

Νέα Νομοθετική Ενίσχυση: Τη θεσμοθέτηση και αναγνώριση της παρουσίας των Κέντρων Πρόληψης στα σχολεία όλων των βαθμίδων.
Διασύνδεση Φορέων: Τη δημιουργία ενός κοινού πρωτοκόλλου συνεργασίας μεταξύ όλων των φορέων που ασχολούνται με την έρευνα και την παρέμβαση ( Υπουργείο Υγείας, Υπουργείο Παιδείας, ΕΟΠΑΕ, ΕΠΙΨΥ,ΕΟΔΥ, Κέντρα Πρόληψης), ώστε να υπάρχει ενιαία στρατηγική για την πρόληψη του καπνίσματος και του αλκοόλ.

Διασφάλιση της Συνέχειας των 75 Κέντρων Πρόληψης:

Την άμεση δέσμευση για την υπογραφή νέας Προγραμματικής Σύμβασης που θα διασφαλίζει τη λειτουργία των Κέντρων Πρόληψης και τη διατήρηση του έμπειρου προσωπικού τους μετά τη λήξη της υπάρχουσας Σύμβασης το 2027.

Καθώς η εμπειρία έχει δείξει ότι η πρόληψη είναι μια επένδυση με πολλαπλασιαστικά οφέλη για τη Δημόσια Υγεία (WHO – PreventionofSubstanceAbuse), θεωρούμε ότι τα Κέντρα Πρόληψης μπορούν να επιτελέσουν “μικρά ή και μεγαλύτερα θαύματα” στο πεδίο της ευαισθητοποίησης και της αλλαγής κουλτούρας στα σχολεία και στην κοινότητα, αρκεί να τους δοθεί το αντίστοιχο ισχυρό θεσμικό πλαίσιο: μια νέα Προγραμματική Σύμβαση με ορίζοντα πέραν του 2027 και μια νομοθετική ενίσχυση που θα αναγνωρίζει τον ρόλο τους ως τον επίσημο βραχίονα της Πολιτείας για την ψυχοκοινωνική θωράκιση των μαθητών/μαθητριών απέναντι στο αλκοόλ και το κάπνισμα.

Προσοχή! Επιτρέπεται η αναδημοσίευση των πληροφοριών του παραπάνω άρθρου ή μέρους αυτών μόνο αν αναφέρεται ως πηγή το https://paidis.com/ και υπάρχει ενεργός σύνδεσμος.