Όταν η «Γη της Ελευθερίας» συλλαμβάνει δημοσιογράφους

Κάποτε οι Ηνωμένες Πολιτείες συνήθιζαν να δίνουν μαθήματα δημοκρατίας στον υπόλοιπο κόσμο.
Η ελευθερία του λόγου δεν ήταν απλώς μια πολιτική αρχή· ήταν σχεδόν ιερή αξία. Η Πρώτη Τροπολογία του Συντάγματος παρουσιαζόταν ως το απόλυτο σύμβολο μιας κοινωνίας όπου οι δημοσιογράφοι μπορούσαν να ερευνούν την εξουσία χωρίς φόβο.

Σήμερα όμως, οι εικόνες μοιάζουν να έρχονται από μια διαφορετική πραγματικότητα — όχι από τη χώρα που αυτοαποκαλείται «η γη των ελευθέρων».

Η σύλληψη της δημοσιογράφου Εστεφάνι Ροντρίγκεζ στο Νάσβιλ, η οποία κάλυπτε επί χρόνια τις επιχειρήσεις της υπηρεσίας μετανάστευσης, δεν είναι απλώς ένα περιστατικό γραφειοκρατίας ή μια «παρεξήγηση». Είναι ένα σύμπτωμα μιας βαθύτερης μετατόπισης: της σταδιακής ολίσθησης μιας δημοκρατίας προς πρακτικές που κάποτε κατήγγελλε σε άλλους.

Οι εικόνες είναι ανησυχητικές:
δημοσιογράφοι συλλαμβάνονται,
οι επικριτές στοχοποιούνται,
και η πολιτική εξουσία παρουσιάζει την κριτική ως εχθρική πράξη.

Και σαν να μην έφτανε αυτό, υπάρχει και ο τρόπος με τον οποίο αντιμετωπίζονται οι δημοσιογράφοι όταν τολμούν να κάνουν δύσκολες ερωτήσεις. Αντί για απαντήσεις, συχνά λαμβάνουν προσωπικές επιθέσεις, ειρωνείες και δημόσια απαξίωση.

Ο ίδιος ο Τραμπ έχει επανειλημμένα διακόψει δημοσιογράφους για να τους επιτεθεί προσωπικά, αποκαλώντας ερωτήσεις «stupid questions» ή απαντώντας με φράσεις όπως «είσαι χαζός άνθρωπος;» αντί να απαντήσει στην ουσία. Σε άλλες περιπτώσεις, δημοσιογράφοι έχουν χαρακτηριστεί «αγενείς», «ανίκανοι» ή «εχθροί» μόνο και μόνο επειδή επέμειναν σε μια δύσκολη ερώτηση.

Αυτή η πρακτική υπονομεύει τον ίδιο τον θεσμό της δημοσιογραφίας. Στέλνει το μήνυμα ότι η κριτική δεν είναι μέρος της δημοκρατίας αλλά κάτι που πρέπει να γελοιοποιηθεί ή να φιμωθεί.

Για δεκαετίες, οι Ηνωμένες Πολιτείες κατηγορούσαν αυταρχικά κράτη ότι φυλακίζουν δημοσιογράφους και φιμώνουν τον δημόσιο διάλογο. Τώρα όμως, εικόνες ομοσπονδιακών πρακτόρων που περικυκλώνουν το αυτοκίνητο μιας ρεπόρτερ θυμίζουν όλο και περισσότερο τις χώρες που η ίδια η Αμερική κατηγορούσε.

Η ειρωνεία είναι πικρή.

Η αμερικανική υπηκοότητα, κάποτε σύμβολο πολιτικής ασφάλειας και θεσμικής προστασίας, φαίνεται να έχει χάσει μέρος της παλιάς της αίγλης. Η κοινωνία διχάζεται σε «καλούς» και «κακούς» πολίτες — όχι με βάση τον νόμο, αλλά συχνά με βάση τις πολιτικές τους απόψεις.

Και όταν αυτή η διάκριση ξεκινά από την κορυφή της εξουσίας, η κοινωνία αργά ή γρήγορα ακολουθεί.

Το ζήτημα δεν είναι απλώς η σύλληψη μιας δημοσιογράφου. Το ζήτημα είναι ότι η χώρα που κάποτε παρουσίαζε τον εαυτό της ως φάρο ελευθερίας αρχίζει να μοιάζει όλο και περισσότερο με τα καθεστώτα που κατηγορούσε. Και όταν μια δημοκρατία αρχίζει να φοβάται τους δημοσιογράφους της, τότε το πρόβλημα δεν είναι οι δημοσιογράφοι. Είναι η ίδια η δημοκρατία.

Προσοχή! Επιτρέπεται η αναδημοσίευση των πληροφοριών του παραπάνω άρθρου ή μέρους αυτών μόνο αν αναφέρεται ως πηγή το https://paidis.com/ και υπάρχει ενεργός σύνδεσμος.