Το ευρωπαϊκό στοίχημα του Νότου: επιτυχία για Ισπανία–Πορτογαλία, χαμένη ευκαιρία για την Ελλάδα

Σαράντα χρόνια μετά την ένταξή τους στην τότε Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα το 1986, η Ισπανία και η Πορτογαλία αποτελούν, σύμφωνα με το Euronews.com, χαρακτηριστικά παραδείγματα χωρών που αξιοποίησαν την ευρωπαϊκή συμμετοχή ως μοχλό βαθιού μετασχηματισμού. Και οι δύο εισήλθαν στην Ευρώπη βγαίνοντας από μακρές δικτατορίες, με αδύναμες οικονομίες και σοβαρά κοινωνικά ελλείμματα, βλέποντας την Ευρώπη ως τη μόνη ρεαλιστική διέξοδο.

Η πορεία που ακολούθησαν υπήρξε εντυπωσιακή. Η Ισπανία εξελίχθηκε σε μία από τις ισχυρότερες οικονομίες της Ευρωπαϊκή Ένωση, με το ΑΕΠ της να αυξάνεται θεαματικά και τις ευρωπαϊκές χρηματοδοτήσεις να κατευθύνονται συστηματικά σε υποδομές, απασχόληση και καινοτομία.

Η Πορτογαλία, αν και μικρότερη οικονομία, κατόρθωσε να μειώσει το αναπτυξιακό χάσμα, να εκσυγχρονίσει τις βασικές της δομές και να βελτιώσει αισθητά το βιοτικό επίπεδο των πολιτών της, αξιοποιώντας τα Διαρθρωτικά Ταμεία και τις κοινές ευρωπαϊκές πολιτικές.

Η ευρωπαϊκή ένταξη άλλαξε και την καθημερινότητα: ελεύθερη μετακίνηση, σπουδές στο εξωτερικό μέσω Erasmus, κοινό νόμισμα και αυξημένες ευκαιρίες εργασίας. Παρά τις σοβαρές δοκιμασίες της κρίσης του 2008, και οι δύο χώρες κατάφεραν να επανέλθουν, διατηρώντας υψηλά επίπεδα κοινωνικής και πολιτικής στήριξης προς την ΕΕ.

Σε έντονη αντίθεση βρίσκεται η εμπειρία της Ελλάδας. Αν και εντάχθηκε νωρίτερα, το 1981, και έλαβε επίσης τεράστιους ευρωπαϊκούς πόρους, η ελληνική πορεία χαρακτηρίστηκε από έλλειψη μακροπρόθεσμου σχεδιασμού, θεσμική ασυνέχεια και αδύναμη αξιοποίηση των ευκαιριών της ευρωπαϊκής συμμετοχής. Σε αντίθεση με την Ισπανία και την Πορτογαλία, η ευρωπαϊκή ένταξη δεν μετατράπηκε σε συνεκτικό αναπτυξιακό σχέδιο, αλλά συχνά λειτούργησε ως μηχανισμός κατανάλωσης και αναβολής μεταρρυθμίσεων. Η κρίση χρέους της δεκαετίας του 2010 ανέδειξε με σκληρό τρόπο αυτές τις δομικές αποτυχίες.

Σαράντα χρόνια μετά, η σύγκριση είναι αποκαλυπτική: η Ευρώπη μπορεί να αποτελέσει ισχυρό εργαλείο προόδου, αλλά μόνο όταν συνοδεύεται από στρατηγική, θεσμική σοβαρότητα και σταθερή πολιτική βούληση — στοιχεία που στην ελληνική περίπτωση δεν υπήρξαν (υπάρχουν)…

Προσοχή! Επιτρέπεται η αναδημοσίευση των πληροφοριών του παραπάνω άρθρου ή μέρους αυτών μόνο αν αναφέρεται ως πηγή το https://paidis.com/ και υπάρχει ενεργός σύνδεσμος.