“Οι μεσαίες δυνάμεις, αν δεν κάθονται στο τραπέζι, θα βρεθούν στο μενού”

Περιγράφει τόσο γλαφυρά τη σημερινή κατάσταση και δίνει βαθιά πολιτική απάντηση στην πλήρη ανατροπή του παγκοσμίου συστήματος, που εξυφαίνεται εδώ και 10-20 χρόνια, όμως τους τελευταίους αρκετούς μήνες ξεδιπλώνεται ξεκάθαρα. Και προτείνει με πολιτική παρρησία και διορατικότητα τι προτείνει ότι πρέπει να κάνει μία μεσαία χώρα στη νέα αυτή κατάσταση, αντιδρώντας με παρρησία στους δασμούς του Τραμπ, λόγω των απειλών του σε βάρος του Καναδά και τα μηνύματα για τον έλεγχο της Γροιλανδίας από τις ΗΠΑ.

Μία τέτοια ομιλία ενός πρωθυπουργού χρειάζεται πολιτικό βάθος, γνώση και πολιτική παρρησία. Όχι δουλοπρέπεια σαν αυτή που, δυστυχώς, χαρακτηρίζει τον δικό μας πρωθυπουργό. Όμως μόνο με παρρησία και πολιτικούς παγκοσμίου διαμετρήματος μπορεί να αλλάξει η σημερινή κατάσταση ρήξης, που οφείλεται στην πλήρη επικράτηση της οικονομίας σε βάρος της πολιτικής.

Ο Καναδός Πρωθυπουργός αναφέρεται στη μόνη δυνατότητα που έχουν οι μεσαίες δυνάμεις παγκοσμίως, αφού ξεκίνησε την ομιλία του με τη ρήση του Θουκυδίδη «οι ισχυροί κάνουν ό,τι μπορούν και οι αδύναμοι υποφέρουν ό,τι πρέπει», θέλοντας να περιγράψει την κατάσταση της σημερινής «εποχής του ανταγωνισμού των μεγάλων δυνάμεων» και αυτό που ο ίδιος χαρακτήρισε ως «ηγεμονίες».

Συνέχισε με Βάτσλαβ Χάβελ και την τοποθέτησή του απέναντι στο κομμουνιστικό σύστημα: «Το 1978, ο Τσέχος αντιφρονών Βάτσλαβ Χάβελ, μετέπειτα πρόεδρος, έγραψε ένα δοκίμιο με τίτλο «Η δύναμη των αδύναμων», στο οποίο έθεσε ένα απλό ερώτημα: πώς συντηρούνταν το κομμουνιστικό σύστημα; Και η απάντησή του ξεκινούσε με έναν μανάβη.

Κάθε πρωί, ο καταστηματάρχης τοποθετεί μια πινακίδα στη βιτρίνα του: «Προλετάριοι όλων των χωρών, ενωθείτε». Δεν το πιστεύει. Κανείς δεν το πιστεύει. Αλλά τοποθετεί την πινακίδα για να αποφύγει προβλήματα, για να δείξει συμμόρφωση, για να «τα έχει καλά». Και επειδή κάθε μανάβης σε κάθε δρόμο κάνει το ίδιο, το σύστημα επιβιώνει — όχι μόνο μέσω της βίας, αλλά μέσω της συμμετοχής των απλών ανθρώπων σε τελετουργίες που ιδιωτικά γνωρίζουν πως είναι ψευδείς.

Ο Χάβελ το ονόμασε αυτό «ζωή μέσα στο ψέμα». Η δύναμη του συστήματος δεν προέρχεται από την αλήθεια του, αλλά από την προθυμία όλων να συμπεριφέρονται σαν να ήταν αληθινό. Και η ευθραυστότητά του πηγάζει από την ίδια ακριβώς πηγή. Όταν έστω και ένας άνθρωπος σταματήσει να συμμετέχει, όταν ο μανάβης κατεβάσει την πινακίδα, η ψευδαίσθηση αρχίζει να ραγίζει».

Διαπιστώνει έπειτα την δύσκολη κατάσταση στην οποία η παγκόσμια αυτή ρήξη έχει φέρει τις μεσαίες χώρες: «Οι πολυμερείς θεσμοί στους οποίους βασίζονταν οι μεσαίες δυνάμεις (ο ΠΟΕ, ο ΟΗΕ, οι COP, ολόκληρη η αρχιτεκτονική της συλλογικής επίλυσης προβλημάτων) απειλούνται. Ως αποτέλεσμα, πολλές χώρες καταλήγουν στο ίδιο συμπέρασμα: ότι πρέπει να αναπτύξουν μεγαλύτερη στρατηγική αυτονομία στην ενέργεια, στα τρόφιμα, στα κρίσιμα ορυκτά, στη χρηματοδότηση και στις αλυσίδες εφοδιασμού. Και αυτή η ώθηση είναι κατανοητή.

Μια χώρα που δεν μπορεί να θρέψει τον πληθυσμό της, να τον τροφοδοτήσει ενεργειακά ή να τον υπερασπιστεί, έχει λίγες επιλογές. Όταν οι κανόνες δεν σε προστατεύουν, πρέπει να προστατευτείς μόνος σου.

Αλλά ας είμαστε ειλικρινείς για το πού οδηγεί αυτό. Ένας κόσμος οχυρών θα είναι φτωχότερος, πιο εύθραυστος και λιγότερο βιώσιμος».

Και καταλήγει σε μία βαθιά πολιτική πρόταση προς τις άλλες μεσαίες και μικρές χώρες του πλανήτη, λέγοντας χαρακτηριστικά ότι «οι μεσαίες δυνάμεις πρέπει να δράσουν από κοινού, διότι αν δεν καθόμαστε στο τραπέζι, θα βρεθούμε στο μενού»:

“Κατανοούμε ότι αυτή η ρήξη απαιτεί περισσότερα από προσαρμογή. Απαιτεί ειλικρίνεια για τον κόσμο όπως είναι.

Βγάζουμε την πινακίδα από το παράθυρο.

Η παλιά τάξη δεν θα επιστρέψει. Δεν πρέπει να τη θρηνούμε. Η νοσταλγία δεν είναι στρατηγική.

Αλλά από το ρήγμα μπορούμε να χτίσουμε κάτι καλύτερο, ισχυρότερο και πιο δίκαιο.

Αυτό είναι το καθήκον των μεσαίων δυνάμεων, που έχουν τα περισσότερα να χάσουν από έναν κόσμο φρουρίων και τα περισσότερα να κερδίσουν από έναν κόσμο γνήσιας συνεργασίας.

Οι ισχυροί έχουν την ισχύ τους. Αλλά κι εμείς έχουμε κάτι — την ικανότητα να σταματήσουμε να προσποιούμαστε, να ονομάσουμε την πραγματικότητα, να χτίσουμε τη δύναμή μας στο εσωτερικό και να δράσουμε μαζί”.

Προσοχή! Επιτρέπεται η αναδημοσίευση των πληροφοριών του παραπάνω άρθρου ή μέρους αυτών μόνο αν αναφέρεται ως πηγή το https://paidis.com/ και υπάρχει ενεργός σύνδεσμος.