Η κλιματική αλλαγή αλλάζει τη σκόνη της Σαχάρας – και η Ευρώπη επηρεάζεται άμεσα
Τα τελευταία χρόνια, άνθρωποι στην Ισπανία, τη Γαλλία, την Ελλάδα και το Ηνωμένο Βασίλειο έχουν δει κάτι παράξενο στον ουρανό: πολύ πορτοκαλί ανατολές και έναν κιτρινωπό, θολό αέρα. Μερικές φορές αυτή η σκόνη πέφτει μαζί με τη βροχή και δημιουργεί τη λεγόμενη «λασποβροχή», δηλαδή βροχή που αφήνει κοκκινωπά σημάδια πάνω σε αυτοκίνητα και παράθυρα.
Αυτό συμβαίνει επειδή σύννεφα σκόνης από την έρημο Σαχάρα ταξιδεύουν χιλιάδες χιλιόμετρα περνώντας πάνω από τη Μεσόγειο. Καθώς η κλιματική αλλαγή μεταβάλλει τη μεγαλύτερη έρημο του κόσμου, η Ευρώπη βρίσκεται όλο και περισσότερο εκτεθειμένη σε αυτό το πρόβλημα.
Η Σαχάρα ευθύνεται για πάνω από το μισό της συνολικής σκόνης που εκπέμπεται παγκοσμίως. Όταν επικρατούν πολύ ζεστές, ξηρές και ανεμώδεις συνθήκες, μικρά σωματίδια σηκώνονται ψηλά στην ατμόσφαιρα και μεταφέρονται σε άλλες ηπείρους.
Το μεγαλύτερο μέρος αυτής της σκόνης πηγαίνει προς τη δυτική πλευρά, δηλαδή προς την Αμερική. Όμως ένα μέρος της κινείται προς βορρά, προς την Ευρώπη, κυρίως από τον Φεβρουάριο μέχρι τον Ιούνιο. Κάποιες πρόσφατες μεταφορές σκόνης, όπως η έντονη Calima που καλύπτει μερικές φορές την Ισπανία, έχουν φτάσει μέχρι τη Βόρεια Θάλασσα και τη Σκανδιναβία.
Η σχέση ανάμεσα στην υπερθέρμανση του πλανήτη και τη σκόνη είναι αρκετά σύνθετη.
Από τη μία πλευρά, η αύξηση της θερμοκρασίας στεγνώνει περισσότερο το έδαφος και επιταχύνει την ερημοποίηση. Αυτό κάνει πιο εύκολο για τον άνεμο να σηκώσει μικρά σωματίδια σκόνης. Σε ακραία σενάρια υπερθέρμανσης, η ποσότητα σκόνης από τη Σαχάρα που ανεβαίνει στην ατμόσφαιρα μπορεί να αυξηθεί κατά 40% έως 60% μέχρι το τέλος του αιώνα.
Από την άλλη πλευρά, το πόση σκόνη θα υπάρχει στο μέλλον εξαρτάται και από τα μοτίβα των ανέμων. Μερικές καταιγίδες άμμου και σκόνης στη Σαχάρα έχουν στην πραγματικότητα γίνει πιο σπάνιες και λιγότερο έντονες τα τελευταία 20 χρόνια. Αυτό συμβαίνει εν μέρει επειδή έχει αυξηθεί η βλάστηση στην περιοχή του Σαχέλ, στα νότια σύνορα της Σαχάρας. Επίσης, γενικά οι επιφανειακοί άνεμοι έχουν εξασθενήσει και έχουν αλλάξει ορισμένα μεγάλης κλίμακας κλιματικά μοτίβα.
Κίνδυνοι για την υγεία και την οικονομία
Για την Ευρώπη, το πρόβλημα δεν είναι μόνο ότι ο ουρανός φαίνεται περίεργος. Η σκόνη από τη Σαχάρα μπορεί να χειροτερέψει σημαντικά την ποιότητα του αέρα, αυξάνοντας τα επίπεδα μικροσκοπικών σωματιδίων πάνω από τα όρια ασφαλείας.
Αυτά τα πολύ μικρά σωματίδια, γνωστά ως PM10, μπορούν να μπουν βαθιά στους πνεύμονες και να προκαλέσουν ή να επιδεινώσουν προβλήματα όπως:
- άσθμα
- καρδιαγγειακά νοσήματα
Στην Ισπανία και την Ιταλία, όπου έχουν γίνει μελέτες, φαίνεται ότι η σκόνη από τη Σαχάρα μπορεί να σχετίζεται με έως και το 44% των θανάτων που συνδέονται με τη ρύπανση από PM10.
Η σκόνη έχει και άλλες συνέπειες. Όταν πέφτει πάνω στο χιόνι στις Άλπεις, το κάνει πιο σκούρο. Έτσι το χιόνι αντανακλά λιγότερο ηλιακό φως και λιώνει πιο γρήγορα. Επίσης, η σκόνη μπορεί να:
- μειώσει την απόδοση των ηλιακών πάνελ
- δημιουργήσει προβλήματα στις πτήσεις
- δυσκολέψει την οδική κυκλοφορία επειδή μειώνει την ορατότητα
Τι μπορεί να γίνει
Για να αντιμετωπιστεί αυτό το διασυνοριακό πρόβλημα, χρειάζονται μέτρα και στις περιοχές όπου δημιουργείται η σκόνη και στις περιοχές που επηρεάζονται.
Στη Σαχάρα και γύρω από αυτήν, είναι πολύ σημαντικό να προστατευθούν τα εδάφη ώστε να μη διαλύονται εύκολα. Η υπερβόσκηση, τα φράγματα στα ποτάμια και η εγκατάλειψη της γης μπορούν να αυξήσουν την παραγωγή σκόνης.
Για να σταθεροποιηθεί το έδαφος, προτείνονται μέτρα όπως:
- αποκατάσταση της βλάστησης
- διατήρηση της ροής των ποταμών
- προστασία της ευαίσθητης βιοκρούστας
Η βιοκρούστα είναι ένα πολύ λεπτό φυσικό στρώμα από βακτήρια, βρύα και άλλους οργανισμούς που κρατά ενωμένη την επιφάνεια του εδάφους και λειτουργεί σαν φυσική ασπίδα απέναντι στη διάβρωση από τον άνεμο.
Στην Ευρώπη, η βασική προτεραιότητα είναι η προετοιμασία. Σήμερα υπάρχουν συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης που μπορούν να προβλέψουν τέτοια φαινόμενα έως και 15 ημέρες πριν. Αυτό βοηθά τις υγειονομικές αρχές να προειδοποιούν τα ευάλωτα άτομα να μείνουν μέσα στο σπίτι.
Χρήσιμα είναι και απλά μέτρα, όπως:
- καλύτερος αερισμός στα κτίρια
- περισσότεροι χώροι πρασίνου στις πόλεις
Αυτά μπορούν να μειώσουν την έκθεση των ανθρώπων στη σκόνη.
Τα επόμενα χρόνια, το αν οι πορτοκαλί ουρανοί θα παραμείνουν ένα παράξενο αλλά σπάνιο φαινόμενο, ή αν θα γίνουν κάτι συνηθισμένο στην Ευρώπη, εξαρτάται από το αν οι κυβερνήσεις της Ευρώπης και της Αφρικής θα πάρουν αυτόν τον κοινό κίνδυνο στα σοβαρά.
Προσοχή! Επιτρέπεται η αναδημοσίευση των πληροφοριών του παραπάνω άρθρου ή μέρους αυτών μόνο αν αναφέρεται ως πηγή το https://paidis.com/ και υπάρχει ενεργός σύνδεσμος.
▌ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΣΗΜΕΡΑ
