Αγίου Αχιλλείου επέτειος προπολεμικά για δύο δημάρχους (1933, 1934)

Η εορτή της επετείου του πολιούχου Αγίου Αχιλλείου του θαυματουργού, επισκόπου Λαρίσης, τελέστηκε με μεγαλοπρέπεια το 1933 επί δημαρχίας Μ. Σάπκα και με κάθε επισημότητα το 1934 επί δημαρχίας Στ. Αστεριάδη, μέσα στο αντίστοιχα διαφορετικό πολιτικό κλίμα και γενικότερο πολιτικό πλαίσιο. Εμείς θα παρακολουθήσουμε τους δύο εορτασμούς μέσα από το ρεπορτάζ της εφημερίδας «ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ».

Ένα βαρύ πολιτικό κλίμα με παρουσία της βίας επισκίασε το έτος 1933 αμέσως μετά τις εκλογές μετωπικού χαρακτήρα (συνασπισμός βενιζελικών – αντιβενιζελικών κομμάτων) της 5ης Μαρτίου 1933 και το στρατιωτικό κίνημα (6.3.1933) που επιχείρησε ανεπιτυχώς ο στρατηγός Πλαστήρας, με την ανοχή του Βενιζέλου, θέλοντας να εμποδίσει το Λαϊκό Κόμμα του ήπιου πολιτικού Π. Τσαλδάρη να σχηματίσει κυβέρνηση. Θα ακολουθήσουν γεγονότα, όπως η απόπειρα δολοφονίας του Βενιζέλου (6.6.1933), που θα ισχυροποιήσουν τις αδιάλλακτες πτέρυγες των δύο παρατάξεων και θα αναζωπυρώσουν τον Διχασμό.

Στις δημοτικές εκλογές (με δικαίωμα ψήφου και στις γυναίκες άνω των 30 ετών που γνώριζαν γραφή και ανάγνωση) της 11ης Φεβρουαρίου 1934 τερματίστηκε η θητεία του με μεγάλη προσφορά και έργο δημάρχου Μιχαήλ Σάπκα και νικητής αναδείχθηκε ο ιατρός Στυλιανός Αστεριάδης, που προσεταιρίστηκε πολλούς Φιλελεύθερους ψηφοφόρους, όπως και ο Σάπκας στην προηγούμενη εκλογική αναμέτρηση.

Και οι δύο ανήκαν στο Λαϊκό κόμμα, αποφεύγοντας να δώσουν το κομματικό τους στίγμα, ενώ οι Φιλελεύθεροι δεν κατέβασαν υποψήφιο δήμαρχο και στις δύο αναμετρήσεις.

Στο φύλλο της 15ης Μαΐου 1933 η «Ελευθερία» δημοσίευσε ένα εκτενές και διαφωτιστικό για τον Άγιο Αχίλλειο άρθρο του Θρασύβουλου Γ. Μακρή, δημοσιογράφου και εκδότη της εφημερίδας «Μικρά». Ο Μακρής με ύφος γλαφυρό επισκοπεί τον βίο ,τη δράση και τα θαύματα του Αγίου, όπως τα ανέγνωσε σε ένα εγκόλπιο του 1872.

Για το εγκόλπιο μας μαρτυρεί πως ο βιβλιοπώλης πατέρας του Γεώργιος Μακρής μαζί με τον Τυρναβίτη αλληλοδίδακτο δάσκαλο Γεώργιο Καπηλαρίδη εξέδωσαν στην Κωνσταντινούπολη σε ένα κομψότατο εγκόλπιο την ακολουθία και τον βίο του Αγίου Αχιλλείου. Το εγκόλπιο αυτό διαμοίρασε σε όλη τη Θεσσαλία ο μητροπολίτης Λαρίσης Ιωακείμ (μετέπειτα Οικουμενικός Πατριάρχης) και το 1896 έγινε η δεύτερη έκδοσή του.

Στο άρθρο δεν παραλείπει να αναφερθεί στην ανεπιτυχή προσπάθεια του μητροπολίτη Αμβρόσιου Κασσάρα για αναζήτηση του λειψάνου του Αγίου Αχιλλείου στην Οχρίδα της τότε Σερβίας.

Ο εορτασμός της μνήμης του Αγίου Αχιλλείου του θαυματουργού πραγματοποιήθηκε με τη συνήθη μεγαλοπρέπεια και το 1933 επί δημαρχίας Μιχαήλ Σάπκα. Το πρωί της Δευτέρας (15.5.1933), έγινε μεγαλοπρεπής θεία λειτουργία με την παρουσία των μητροπολιτών Λαρίσης Αρσενίου (Αφεντούλη) και Ελασσόνας Καλλινίκου – χωρίς τη συμμετοχή του επισκόπου Δημητριάδος Γερμανού λόγω αδιαθεσίας – που περιστοιχίζονταν από τον πρωτοσύγκελο και ιεροκήρυκα Αναζαλή, από τους ιερείς της πόλης και από καλλίφωνους ιεροψάλτες, μεταξύ των οποίων οι Πρίγκος Κων/νος και Μαργαριτόπουλος Αλέξανδρος του Οικουμενικού Πατριαρχείου. Κατά την έξοδο των «Αγίων» ουλαμός πυροβολικού έβαλε 21 βολές, ενώ η Στρατιωτική Μουσική ανέκρουε τον Εθνικό Ύμνο.

Τη μεγαλοπρεπή λειτουργία παρακολούθησε πλήθος κόσμου, τα μέλη του Εμπορικού Συλλόγου με τον πρόεδρο Α. Κουτσίνα και τα μέλη της Ομοσπονδίας Επαγγελματιών Λάρισας με τον γενικό πρόεδρο Γ. Οικονομίδη, κρατώντας σημαίες και λάβαρα, καθώς και το Ορφανοτροφείο με τη διευθύντρια και τους καθηγητές του. Από τους επισήμους παρίσταντο ο νομάρχης Γεωργόπουλος, ο δήμαρχος Σάπκας με το δημοτικό συμβούλιο, ο διοικητής του Β΄ΣΣ υποστράτηγος Καθινιώτης, αντιπροσωπεία Δικαστικού Σώματος, οι διοικητές 1ης Μεραρχίας και Ταξιαρχίας, Χωροφυλακής, των συνταγμάτων Πεζικού Πυροβολικού, Ιππικού και 2ης Σμηναρχίας, καθώς και πρόεδροι οργανώσεων και αντιπρόσωποι του τόπου. Έξω από τον ναό ήταν παραταγμένη δύναμη Πεζικού και η Στρατιωτική Μουσική.

Τα καταστήματα ήταν σημαιοστολισμένα και κλειστά σε όλη τη διάρκεια της ημέρας.

Στις 6.00 μ.μ. έγινε η περιφορά της εικόνας του Αγίου Αχιλλείου με τη συνοδεία πλήθους κόσμου, όλων των Αρχών της πόλης και του Ορφανοτροφείου. Η ιερή πομπή, κατεβαίνοντας τα σκαλιά του ναού, πέρασε από την οδό Βενιζέλου (τότε Μακεδονίας), έστριψε στην οδό Παπαναστασίου (τότε Ακροπόλεως) και έφτασε στο μέσον της κεντρικής πλατείας Σάπκα (τότε Θέμιδος), όπου έγινε η τελετή του υψώματος με πρωτοβουλία του Εμπορικού Συλλόγου και της Ομοσπονδίας Επαγγελματιών.

Τη νύχτα η κεντρική πλατεία και τα σημαιοστολισμένα δημόσια καταστήματα φωταγωγήθηκαν.

Το επόμενο έτος, 1934, μετά τις πρόσφατες εκλογές και την ανάδειξη του νέου δημάρχου Στυλιανού Αστεριάδη (Πατόφλας) ο εορτασμός έγινε επισημότερος και πλαισιώθηκε από πολλές άλλες εκδηλώσεις, για τις οποίες η εφημερίδα «Ελευθερία» ενημέρωσε λεπτομερώς, μιας και στήριξε τον προεκλογικό αγώνα του Αστεριάδη.

Έτσι, με την πρόβλεψη ότι πολύς κόσμος και από τις γύρω περιοχές θα επισκεφθεί τη Λάρισα, αποφασίστηκε να είναι ανοικτά σε όλη τη διάρκεια της ημέρας μόνο τα εστιατόρια. Η πόλη της Λάρισας, το πρωινό της 15ης, παρουσιάζει ένα άκρως εορταστικό κλίμα με τις σημαίες να κυματίζουν στους εξώστες των σπιτιών και στα καταστήματα, τους γιορτινά ντυμένους ευλαβείς κατοίκους να συρρέουν από όλα τα σημεία προς τον ναό και της συνεχείς κωδωνοκρουσίες να διαμηνύουν χαρμόσυνα τη μνήμη του γεραρού πολιούχου Αχιλλείου.

Τόσο μεγάλη ήταν η συρροή των προσκυνητών στο ναό και από χωριά και από πόλεις της Θεσσαλίας, ώστε οι περισσότεροι παρέμειναν στους γύρω δρόμους και παρόδους σχηματίζοντας μια ουρά που έφτανε από την εκκλησία μέχρι την κατοικία του μητροπολίτη Αρσενίου.

Τη θεία λειτουργία, χοροστατούντων των τριών Μητροπολιτών Λαρίσης Αρσενίου, Κίτρους και Ελασσόνας, ακολουθεί στις 10 ακριβώς η δοξολογία, ενώ έξω από τον ναό είναι παραταγμένοι ένας λόχος του 4ου πεζικού και οι άνδρες της μουσικής της Φρουράς για απόδοση τιμών.

Το πλήθος των επισήμων που προσέρχεται στις 9.45 είναι μεγάλο. Μετά τα μέλη του Εμπορικού Συλλόγου και της Ομοσπονδίας Επαγγελματιών με τους προέδρους τους, προσέρχονται (παραλείπω τα επώνυμα, εκτός κάποιων) κατά σειρά οι διοικητές Β΄ Σ.Σ., Μεραρχίας και Ταξιαρχίας με αξιωματικούς και επιτελείς, γυμνασιάρχης Βαφέας με καθηγητές, Εισαγγελέας Εφετών, Εφέτης, ο δήμαρχος Αστεριάδης με το δημοτικό συμβούλιο, ο νομάρχης Γεωργόπουλος με τον διευθυντή, ο διευθυντής «Ελευθερίας» Τσιρόπουλος, βουλευτές, γερουσιαστές, προϊστάμενος Συντακτών Μακρής, διευθυντής Αρσακείου Χρυσοχόου, Εισαγγελέας και πρόεδρος Πρωτοδικών, πρόεδροι συλλόγων, διευθυντές Εμπορικής Τράπεζας και Αθηνών, προσκεκλημένοι δήμαρχοι Βόλου, Τρικάλων, Καρδίτσας και κοινοτάρχες Αγιάς, Ελασσόνας, Φαρσάλων (όχι του Τυρνάβου με τον «κόκκινο» Κ. Αρίδα) κ.α.

Μετά τη δοξολογία αρχίζει η περιφορά της εικόνας του Αγίου Αχιλλείου, που τη συνοδεύουν οι τρεις μητροπολίτες και 50 ιερείς, και με την έξοδο της οποίας αποδίδονται τιμές από τη μουσική της Φρουράς και τους 21 κανονιοβολισμούς.

Η λιτανεία περιήλθε τις τότε οδούς Μακεδονίας, Ακροπόλεως, Κούμα, Μεγάλου Αλεξάνδρου, Αλεξάνδρας, Ερμού, επανερχόμενη στη Μακεδονίας και τμήμα της Ακροπόλεως, συνοδευόμενη εκτός από τη μουσική και το στρατό και από μαθητές του Γυμνασίου και όλων των οικοτρόφων του Εθνικού Ορφανοτροφείου με τη διευθύντρια Αργυρώ Στάμου. Στη διάρκεια της περιφοράς ένα σμήνος αεροπλάνων εκτελούσε πάνω από την πόλη θεαματικές πτήσεις. Η τήρηση της τάξης από την αστυνομία ήταν υποδειγματική. Ακολούθησε δεξίωση για τους επισήμους και τις άλλες Αρχές στην αίθουσα των εμποροεπαγγελματικών οργανώσεων με γλυκά. Τέλος, οι 20 κυρίες και δεσποινίδες (παραλείπω επώνυμα) συγκέντρωσαν από τον έρανο 14.261 δραχμές.

Το μεσημέρι, περί την 1.00, δόθηκε επίσημο γεύμα στους επίσημους προσκεκλημένους στο καφενείο του Αλκαζάρ. Μετά το γεύμα έκαναν προπόσεις ο μητροπολίτης Αρσένιος και ο δήμαρχος. Στις 5.00 το απόγευμα ξεκίνησαν κλασικοί αθλητικοί αγώνες στο γήπεδο με την παρουσία των επισήμων και πλήθους κόσμου, ενώ η στρατιωτική μουσική παιάνιζε συνεχώς.

Τα αγωνίσματα των Α΄ Αχιλλείων περιελάμβαναν: δρόμος 100 μ., άλμα τριπλούν με φόρα, δισκοβολία ελεύθερη, άλμα σε ύψος με φόρα, δρόμος 400 μ. και σκυταλοδρομία 4χ100. Τα έπαθλα στους νικητές των «Α΄Αχίλλειων αγωνισμάτων» απένειμε ο δήμαρχος Αστεριάδης. Νικητές για το δρόμο 100 μ. ήταν Καραμπίλιας 12΄΄, Δημητρίου (της Πελασγιώτιδας) 12΄΄, Δεληκούρος (Β.Μ.Β. Πυρ/κού), Δημόπουλος, Μαυρομάτης, για το άλμα τριπλούν ήταν Δημητρίου (της Πελασγιώτιδας) 12 μ. και 20, Δεληκούρος 11 μ. και 31, Καλδριμίδης (της Πελασγιώτιδας) 11 μ. και 87, για τη δισκοβολία ήταν Σομσαρέλος 35 μ. και 18 (νέο πανθεσσαλικό ρεκόρ), Δεληκούρος 26 μ. και 18, Χατζής 25 μ. και 04, για το άλμα σε ύψος ήταν Αλεξίου και Δημητρίου με 1 μ. και 55, για το δρόμο 400 μ. ήταν Δημόπουλος 56΄΄ , Κράχτης, Δεληκούρος, για τη σκυταλοδρομία 4χ100 ήταν πρώτη η ομάδα Πελασγιώτιδας και δεύτερη η ομάδα Γεφυροποιών.

Έτσι ολοκληρώθηκαν το 1934 οι πανηγυρικές εκδηλώσεις τιμώντας τη μνήμη του μυροβλύτη και θαυματουργού μεγάλου ιεράρχη Αγίου Αχιλλείου. Το βράδυ μέσα σε μια εορταστική ατμόσφαιρα φωταγωγήθηκαν τα δημόσια καταστήματα, δημόσια και μη, πολλά σπίτια και η κεντρική πλατεία Θέμιδος, ενώ ο κινηματογράφος ΟΛΥΜΠΙΑ πρόβαλε την ταινία «Ο βίος και τα πάθη του Χριστού» με τη συνοδεία εκλεκτής τετραφωνίας.

ΣΗΜ: Η φωτογραφία με τη λιτανεία του 1933 δημοσιεύθηκε στην «Ελευθερία» από τον Νίκο Παπαθεοδώρου στις 13.5.2018.

Προσοχή! Επιτρέπεται η αναδημοσίευση των πληροφοριών του παραπάνω άρθρου ή μέρους αυτών μόνο αν αναφέρεται ως πηγή το https://paidis.com/ και υπάρχει ενεργός σύνδεσμος.